Tundu Antipas Lissu special thread (CHADEMA CHAIRMAN)
Tundu Antipas Lissu special thread (CHADEMA CHAIRMAN)
- Thread starter Mshana Jr
- Start date
Mshana Jr
Platinum Member
- Aug 19, 2012
- 374,170
- 866,426
- Thread starter
- #1,003
658K views · 16K reactions | Jaji Mstaafu wa Mahakama Kuu, Robert Makaramba atoa tafakari juu tukio la Polisi kuwapiga wafuasi wa CHADEMA katika Mahakama Kuu. "Nilikuwa nashangaa Polisi ndiye anayepaswa kujua kwamba Mahakama imejaa au ni uongozi wa
Jaji Mstaafu wa Mahakama Kuu, Robert Makaramba atoa tafakari juu tukio la Polisi kuwapiga wafuasi wa CHADEMA katika Mahakama Kuu. "Nilikuwa nashangaa Polisi ndiye anayepaswa kujua kwamba Mahakama...
www.facebook.com
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
Majumuisho ya mwisho (Final submissions) ya kesi ya uhaini ya Mheshimiwa Tundu Lissu
SEHEMU YA 1
WAHESHIMIWA MAJAJI,
Nipo hapa kuwaonyesha kwamba hilo jambo haliwezekani.
Waheshimiwa Majaji, nilikamatwa katika mji wa Mbinga, Mkoa wa Ruvuma, jioni ya siku ya tarehe 9 Aprili 2025.
Nilichukuliwa nikiwa ninazungumza katika mkutano halali wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), chama ambacho nimekiongoza tangu tarehe 22 Januari 2025.
Waheshimiwa Majaji, baada ya kukamatwa huko, nilisafirishwa usiku huo huo hadi Dar es Salaam.
Mchana wa kesho yake, tarehe 10 Aprili 2025, nilisomewa mashtaka katika kesi mbili zilizofunguliwa dhidi yangu katika Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu.
Waheshimiwa Majaji, katika kesi ya kwanza nilisomewa shtaka la uhaini, kinyume na Kifungu cha 39(2)(d) cha Sheria ya Adhabu, Sura ya 16.
Katika kesi ya pili nilisomewa shtaka la kutoa taarifa za uongo, kinyume na Kifungu cha 16 cha Sheria ya Makosa ya Mtandao (Cybercrimes Act).
Waheshimiwa Majaji, kesi ambayo imenileta mbele yenu leo inatokana na kesi ya kwanza niliyosomewa mashtaka yake Kisutu, yaani shtaka la uhaini.
Baada ya takribani miezi minne na nusu ya mashauri mawili katika Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu, Mkurugenzi wa Mashitaka (DPP) aliwasilisha taarifa katika Mahakama hii kuhusiana na shtaka hilo la uhaini.
Waheshimiwa Majaji, taarifa yenyewe ina tarehe 12 Agosti 2025.
Taarifa hii inanituhumu kwa mambo yafuatayo:
Kwamba, nikiwa na utiifu kwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ndani ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, nilitengeneza nia ya kuhamasisha umma kuwezesha kuzuia Uchaguzi Mkuu wa 2025, kwa lengo la kuitishia Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Na nilidhihirisha nia hiyo kwa kitendo changu cha kutamka, kusema na kuchapisha maneno yafuatayo:
«“Wanasema kitu kimoja sahihi hapa, wanasema hivi: Msimamo huu unaashiria uasi; ni kweli, ni kweli kwa sababu tunasema tutazuia uchaguzi, tutahamasisha uasi. Hiyo ndiyo namna ya kupata mabadiliko, kwa hiyo tunaenda kukinukisha sana sana. Huu uchaguzi tutauvuruga, tutauvuruga huu uchaguzi kwa sababu tunaenda kukinukisha vibaya sana.”»
Waheshimiwa Majaji, haya ni maneno niliyowasomea ambayo nilisema. Yana kitu kinachoitwa ellipsis (doti doti). Zipo ellipsis nne; kuna ellipsis kabla ya maneno “wanasema” na kuna ellipsis katikati ya maneno haya.
Maana yake ni kwamba kuna maneno ambayo yameondolewa.
Na hilo ni jambo muhimu sana katika hoja zangu za mwisho.
Uthibitisho kwamba kuna maneno yameondolewa ni uwepo wa hizo ellipsis.
Waheshimiwa Majaji, mashtaka tangu mwanzo yanasema kwamba nilifanya kosa hilo katika Wilaya ya Kinondoni mnamo tarehe 3 Aprili 2025.
Wakati wa usikilizwaji wa awali wa kesi hii, mnamo tarehe 22 Septemba mwaka jana, upande wa Mashitaka ulitoa maelezo ya ziada (Additional Information in Support of their Charge).
Waheshimiwa Majaji, kwenye maelezo ya ziada yaliyotolewa wakati wa uwasilishwaji wa awali...
SEHEMU YA 1
WAHESHIMIWA MAJAJI,
Nipo hapa kuwaonyesha kwamba hilo jambo haliwezekani.
Waheshimiwa Majaji, nilikamatwa katika mji wa Mbinga, Mkoa wa Ruvuma, jioni ya siku ya tarehe 9 Aprili 2025.
Nilichukuliwa nikiwa ninazungumza katika mkutano halali wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), chama ambacho nimekiongoza tangu tarehe 22 Januari 2025.
Waheshimiwa Majaji, baada ya kukamatwa huko, nilisafirishwa usiku huo huo hadi Dar es Salaam.
Mchana wa kesho yake, tarehe 10 Aprili 2025, nilisomewa mashtaka katika kesi mbili zilizofunguliwa dhidi yangu katika Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu.
Waheshimiwa Majaji, katika kesi ya kwanza nilisomewa shtaka la uhaini, kinyume na Kifungu cha 39(2)(d) cha Sheria ya Adhabu, Sura ya 16.
Katika kesi ya pili nilisomewa shtaka la kutoa taarifa za uongo, kinyume na Kifungu cha 16 cha Sheria ya Makosa ya Mtandao (Cybercrimes Act).
Waheshimiwa Majaji, kesi ambayo imenileta mbele yenu leo inatokana na kesi ya kwanza niliyosomewa mashtaka yake Kisutu, yaani shtaka la uhaini.
Baada ya takribani miezi minne na nusu ya mashauri mawili katika Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu, Mkurugenzi wa Mashitaka (DPP) aliwasilisha taarifa katika Mahakama hii kuhusiana na shtaka hilo la uhaini.
Waheshimiwa Majaji, taarifa yenyewe ina tarehe 12 Agosti 2025.
Taarifa hii inanituhumu kwa mambo yafuatayo:
Kwamba, nikiwa na utiifu kwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ndani ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, nilitengeneza nia ya kuhamasisha umma kuwezesha kuzuia Uchaguzi Mkuu wa 2025, kwa lengo la kuitishia Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Na nilidhihirisha nia hiyo kwa kitendo changu cha kutamka, kusema na kuchapisha maneno yafuatayo:
«“Wanasema kitu kimoja sahihi hapa, wanasema hivi: Msimamo huu unaashiria uasi; ni kweli, ni kweli kwa sababu tunasema tutazuia uchaguzi, tutahamasisha uasi. Hiyo ndiyo namna ya kupata mabadiliko, kwa hiyo tunaenda kukinukisha sana sana. Huu uchaguzi tutauvuruga, tutauvuruga huu uchaguzi kwa sababu tunaenda kukinukisha vibaya sana.”»
Waheshimiwa Majaji, haya ni maneno niliyowasomea ambayo nilisema. Yana kitu kinachoitwa ellipsis (doti doti). Zipo ellipsis nne; kuna ellipsis kabla ya maneno “wanasema” na kuna ellipsis katikati ya maneno haya.
Maana yake ni kwamba kuna maneno ambayo yameondolewa.
Na hilo ni jambo muhimu sana katika hoja zangu za mwisho.
Uthibitisho kwamba kuna maneno yameondolewa ni uwepo wa hizo ellipsis.
Waheshimiwa Majaji, mashtaka tangu mwanzo yanasema kwamba nilifanya kosa hilo katika Wilaya ya Kinondoni mnamo tarehe 3 Aprili 2025.
Wakati wa usikilizwaji wa awali wa kesi hii, mnamo tarehe 22 Septemba mwaka jana, upande wa Mashitaka ulitoa maelezo ya ziada (Additional Information in Support of their Charge).
Waheshimiwa Majaji, kwenye maelezo ya ziada yaliyotolewa wakati wa uwasilishwaji wa awali...
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 2
Waheshimiwa Majaji, upande wa Mashitaka ulidai kwamba mimi ndiye niliyeitisha mkutano wa watia nia wa chama changu mnamo tarehe 3 Aprili 2025, ambapo nilisema hayo maneno.
Kwa madai ya upande wa Mashitaka, mkutano huo uliitishwa na mimi.
Waheshimiwa Majaji, maelezo hayo yapo katika ukurasa wa 131 wa rekodi ya Mahakama.
Waheshimiwa Majaji, upande wa Mashitaka vilevile ulidai kwamba mimi ndiye niliyewaalika waangalizi wa habari waliohudhuria katika mkutano huo.
Na waandishi wa habari ninaodaiwa kuwaalika walidaiwa kutoka katika vyombo vya habari vifuatavyo: Mwananchi Communications Ltd., Jambo TV na Clouds Media.
Hayo vilevile yapo katika ukurasa wa 131 wa rekodi ya Mahakama, Waheshimiwa Majaji.
Waheshimiwa Majaji, inadaiwa vilevile kwenye hayo maelezo ya ziada kwamba kauli hiyo niliyoitoa katika mkutano huo iliwachochea baadhi ya wananchi wa umma.
Ambao walianza kuhamasishana katika maeneo mbalimbali yaliyotajwa kama Arusha, Kilimanjaro, Ruvuma, Dar es Salaam na Mbeya.
Na walianza kuhamasishana ili kuzuia Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 2025 kwa kutumia nguvu (through violence).
Na baadhi yao, inadaiwa, walikamatwa na askari Polisi wakati wakitekeleza maelekezo yangu.
Waheshimiwa Majaji, hayo yapo katika ukurasa wa 132 wa rekodi ya Mahakama.
Waheshimiwa Majaji, maelezo ya ziada ya mwisho yanasema kwamba kauli hiyo niliyoitoa katika mkutano wa tarehe 3 Aprili ilikuwa ni kitendo cha uhalifu (amounted to a criminal offense).
Na matendo hayo yaliripotiwa kwa Afisa Mkuu wa Upelelezi wa Kanda Maalum ya Dar es Salaam (Zonal Crime Officer).
Waheshimiwa Majaji, kuna kitu nimekisahau kwenye hayo maelezo ya ziada.
Inadaiwa kwamba hayo maneno niliyoyasema kwenye mkutano niliyachapisha mwenyewe kwenye chombo cha habari kinachoitwa Jambo TV, na yalirushwa moja kwa moja kwa umma na chombo hicho.
Waheshimiwa Majaji, taarifa iliyowasilishwa Mahakamani pamoja na maelezo ya ziada ya Mashitaka niliyoyasema ndiyo kiini cha kesi hii.
They are the centre of this case.
Na Waheshimiwa Majaji, kwa vile yapo katikati ya huu mgogoro, hoja zangu za leo na pengine kesho zinahusu taarifa hii ya ziada na ushahidi ulioletwa.
Waheshimiwa Majaji, kuhusiana na tuhuma hizi na kwenye maelezo ya ziada:
“With regards to the Information, the allegations and additional particulars given at the preliminary, I have the initial comment.”
Kauli yangu ya kwanza, Waheshimiwa Majaji, sijawahi kuficha wala kukana kusema maneno niliyowahi kuyasema.
Waheshimiwa Majaji, ukiangalia ukurasa wa 97 wa rekodi ya Mahakama ya Ukabidhi Kisutu, tarehe 18 Agosti mwaka jana, niliiambia Mahakama maneno yafuatayo:
“It’s true I stated those words in an open meeting. The issue is whether those words amount to treason.”
Swala siyo nilisema au sikusema.
Swala ni je, hayo maneno yanatengeneza uhaini?
“I did not say those words just once, but I repeated them at Mbeya, Iringa, Songwe, Njombe, Lindi and Mtwara, according to the committal records.”
Nikaendelea kusema:
Hayo maneno ya kuzuia Uchaguzi Mkuu wa 2025 hayajawahi kuwa siri.
Nikasema:
“The question is: do these words constitute treason or any other offence?”
Je, maneno haya yanatengeneza kosa la uhaini au kosa lingine la jinai?
Waheshimiwa Majaji, mashahidi wangu wote, pamoja na mimi hapo kizimbani, chini ya kiapo wamesema kwamba maneno hayo yametolewa sehemu mbalimbali ndani na nje ya Tanzania.
Haijawahi kuwa siri.
Waheshimiwa Majaji, kauli yangu ya pili ya awali ni kwamba utetezi wangu (my defence has never been that I am ashamed of what I have said).
Haijawahi kuwa utetezi wangu kwamba naona haya au aibu kusema haya maneno.
Utetezi wangu siku zote ni kwamba nilichokisema siyo uhaini.
Na siyo kosa lolote la jinai kwa mujibu wa sheria za Tanzania.
Waheshimiwa Majaji, upande wa Mashitaka ulidai kwamba mimi ndiye niliyeitisha mkutano wa watia nia wa chama changu mnamo tarehe 3 Aprili 2025, ambapo nilisema hayo maneno.
Kwa madai ya upande wa Mashitaka, mkutano huo uliitishwa na mimi.
Waheshimiwa Majaji, maelezo hayo yapo katika ukurasa wa 131 wa rekodi ya Mahakama.
Waheshimiwa Majaji, upande wa Mashitaka vilevile ulidai kwamba mimi ndiye niliyewaalika waangalizi wa habari waliohudhuria katika mkutano huo.
Na waandishi wa habari ninaodaiwa kuwaalika walidaiwa kutoka katika vyombo vya habari vifuatavyo: Mwananchi Communications Ltd., Jambo TV na Clouds Media.
Hayo vilevile yapo katika ukurasa wa 131 wa rekodi ya Mahakama, Waheshimiwa Majaji.
Waheshimiwa Majaji, inadaiwa vilevile kwenye hayo maelezo ya ziada kwamba kauli hiyo niliyoitoa katika mkutano huo iliwachochea baadhi ya wananchi wa umma.
Ambao walianza kuhamasishana katika maeneo mbalimbali yaliyotajwa kama Arusha, Kilimanjaro, Ruvuma, Dar es Salaam na Mbeya.
Na walianza kuhamasishana ili kuzuia Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 2025 kwa kutumia nguvu (through violence).
Na baadhi yao, inadaiwa, walikamatwa na askari Polisi wakati wakitekeleza maelekezo yangu.
Waheshimiwa Majaji, hayo yapo katika ukurasa wa 132 wa rekodi ya Mahakama.
Waheshimiwa Majaji, maelezo ya ziada ya mwisho yanasema kwamba kauli hiyo niliyoitoa katika mkutano wa tarehe 3 Aprili ilikuwa ni kitendo cha uhalifu (amounted to a criminal offense).
Na matendo hayo yaliripotiwa kwa Afisa Mkuu wa Upelelezi wa Kanda Maalum ya Dar es Salaam (Zonal Crime Officer).
Waheshimiwa Majaji, kuna kitu nimekisahau kwenye hayo maelezo ya ziada.
Inadaiwa kwamba hayo maneno niliyoyasema kwenye mkutano niliyachapisha mwenyewe kwenye chombo cha habari kinachoitwa Jambo TV, na yalirushwa moja kwa moja kwa umma na chombo hicho.
Waheshimiwa Majaji, taarifa iliyowasilishwa Mahakamani pamoja na maelezo ya ziada ya Mashitaka niliyoyasema ndiyo kiini cha kesi hii.
They are the centre of this case.
Na Waheshimiwa Majaji, kwa vile yapo katikati ya huu mgogoro, hoja zangu za leo na pengine kesho zinahusu taarifa hii ya ziada na ushahidi ulioletwa.
Waheshimiwa Majaji, kuhusiana na tuhuma hizi na kwenye maelezo ya ziada:
“With regards to the Information, the allegations and additional particulars given at the preliminary, I have the initial comment.”
Kauli yangu ya kwanza, Waheshimiwa Majaji, sijawahi kuficha wala kukana kusema maneno niliyowahi kuyasema.
Waheshimiwa Majaji, ukiangalia ukurasa wa 97 wa rekodi ya Mahakama ya Ukabidhi Kisutu, tarehe 18 Agosti mwaka jana, niliiambia Mahakama maneno yafuatayo:
“It’s true I stated those words in an open meeting. The issue is whether those words amount to treason.”
Swala siyo nilisema au sikusema.
Swala ni je, hayo maneno yanatengeneza uhaini?
“I did not say those words just once, but I repeated them at Mbeya, Iringa, Songwe, Njombe, Lindi and Mtwara, according to the committal records.”
Nikaendelea kusema:
Hayo maneno ya kuzuia Uchaguzi Mkuu wa 2025 hayajawahi kuwa siri.
Nikasema:
“The question is: do these words constitute treason or any other offence?”
Je, maneno haya yanatengeneza kosa la uhaini au kosa lingine la jinai?
Waheshimiwa Majaji, mashahidi wangu wote, pamoja na mimi hapo kizimbani, chini ya kiapo wamesema kwamba maneno hayo yametolewa sehemu mbalimbali ndani na nje ya Tanzania.
Haijawahi kuwa siri.
Waheshimiwa Majaji, kauli yangu ya pili ya awali ni kwamba utetezi wangu (my defence has never been that I am ashamed of what I have said).
Haijawahi kuwa utetezi wangu kwamba naona haya au aibu kusema haya maneno.
Utetezi wangu siku zote ni kwamba nilichokisema siyo uhaini.
Na siyo kosa lolote la jinai kwa mujibu wa sheria za Tanzania.
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 3
Waheshimiwa Majaji,
Sasa baada ya kueleza sheria inavyosema, swali muhimu ni hili:
Upande wa mashtaka umeweza kuthibitisha kila kipengele cha kosa hili kwa ushahidi gani?
Kwa sababu siyo kila ushahidi unaowasilishwa Mahakamani unathibitisha kosa linaloshtakiwa.
Kosa hili lina vipengele maalumu. Na kila kipengele lazima kiunganishwe na ushahidi wa kutosha.
Jambo la kwanza ni allegiance, yaani utii kwa Jamhuri ya Muungano.
Kwanza, sheria inaanza na mtu ambaye yuko chini ya allegiance kwa Jamhuri ya Muungano.
Hili si jambo la kupuuzwa.
Mahakama inapaswa kujiuliza: Je, upande wa mashtaka umeonyesha kwa ushahidi kwamba kipengele hiki kimetimizwa?
Ikiwa ni jambo lisilopingika kwamba mshtakiwa ni raia wa Tanzania, basi suala linalofuata ni kama vipengele vingine vya kosa vimeonyeshwa kwa kiwango kinachotakiwa na sheria.
Jambo la pili ni nia inayotakiwa na sheria.
Waheshimiwa Majaji, hapa ndipo kiini cha kesi hii kilipo.
Kifungu cha 39(2)(d) hakisemi tu kwamba mtu amesema jambo fulani.
Kinazungumzia mtu ambaye anaunda nia ya kusababisha au kuhamasisha mtu au kundi la watu kutekeleza lengo lililotajwa katika kifungu hicho, na kisha anaonyesha nia hiyo kwa maandishi, uchapishaji au kitendo cha wazi.
Kwa hiyo, Mahakama inapaswa kutenganisha mambo mawili.
Kwanza, maneno yaliyosemwa.
Pili, nia ambayo sheria inataka ithibitishwe.
Maneno yanaweza kuthibitishwa kwamba yalisemwa. Lakini swali la kisheria ni: Maneno hayo yanaonyesha nia gani?
Na zaidi, je, yanaonyesha nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d)?
Jambo la tatu ni kitu kilichokusudiwa kutokea.
Waheshimiwa Majaji, lazima kuwe na jibu la wazi kuhusu swali hili:
Mshtakiwa alikusudia nini kitokee?
Upande wa mashtaka unasema kulikuwa na nia ya kuzuia uchaguzi wa mwaka 2025.
Lakini Mahakama lazima itenganishe nia ya kutaka uchaguzi usifanyike, nia ya kutaka mabadiliko ya kisiasa, nia ya kushinikiza Serikali, nia ya kuhamasisha maandamano, nia ya kuhamasisha uasi na nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d), ya kutishia Executive, Legislature au Judiciary.
Si kila moja ya mambo hayo ni kitu kimoja kisheria.
Kwa hiyo, swali si tu kama maneno yalitamkwa.
Swali ni kama upande wa mashtaka umeonyesha uhusiano wa moja kwa moja kati ya maneno hayo na nia mahsusi inayounda kosa chini ya kifungu cha 39(2)(d).
Jambo la nne ni nani aliyetishiwa.
Waheshimiwa Majaji, kifungu kinataja taasisi maalumu: Executive, Legislature au Judiciary.
Kwa hiyo, Mahakama inapaswa kujiuliza:
Ni taasisi ipi hasa iliyokusudiwa kutishiwa?
Na kitendo gani hasa kilikuwa tishio dhidi ya taasisi hiyo?
Ikiwa jibu ni Serikali, basi ni lazima ionyeshwe ni kwa namna gani kitendo hicho kilifikia kiwango cha intimidation kinachotakiwa na kifungu.
Ikiwa ni Bunge, ni lazima lionyeshwe.
Ikiwa ni Mahakama, ni lazima lionyeshwe.
Hatuwezi kuchukua neno moja au sentensi moja na kuliondoa kwenye mazingira yake bila kuonyesha uhusiano wake na kipengele cha kosa.
Jambo la tano ni kwamba masharti ya kifungu hayaishii kwenye maneno.
Waheshimiwa Majaji, kifungu cha 39(2)(d) kinahitaji nia hiyo idhihirishwe kwa kuchapisha maandishi, uchapishaji au overt act or deed whatsoever.
Kwa hiyo, ushahidi kuhusu video, maandishi, machapisho ya mitandao ya kijamii au hotuba haupaswi kuangaliwa tu kwa swali la:
Je, mshtakiwa alisema haya?
Bali:
Je, chapisho au kitendo hicho kinaonyesha nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d)?
Hapo ndipo tofauti kati ya ushahidi wa tukio na ushahidi unaothibitisha kila kipengele cha kosa inapojitokeza.
Kuhusu mashahidi 17 wa upande wa mashtaka, Waheshimiwa Majaji, upande wa mashtaka uliita mashahidi 17 na kuwasilisha vielelezo mbalimbali.
Lakini idadi ya mashahidi si kipimo cha kama kosa limethibitishwa.
Mashahidi 17 hawawezi kuchukua nafasi ya kipengele cha sheria ambacho hakijathibitishwa.
Mahakama inapaswa kuangalia kila shahidi kwa swali hili:
Ushahidi wa shahidi huyu unathibitisha kipengele gani cha kosa?
Ikiwa shahidi anathibitisha tu kwamba mkutano ulifanyika, hilo halitoshi peke yake kuthibitisha treason.
Ikiwa shahidi anathibitisha kwamba hotuba ilitolewa, hilo peke yake halitoshi.
Ikiwa shahidi anathibitisha kwamba video ilirekodiwa, hilo peke yake halitoshi.
Ikiwa shahidi anathibitisha kwamba video ilichapishwa mtandaoni, bado Mahakama inapaswa kujiuliza:
Chapisho hilo linaonyesha nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d)?
Waheshimiwa Majaji, kuna tofauti kati ya shahidi anayesema “Niliona au nilisikia” na ushahidi unaothibitisha “Hiki ndicho kilichokusudiwa kisheria.”
Mahakama ndiyo yenye jukumu la kutafsiri ushahidi huo kwa mujibu wa sheria.
Kwa hiyo, ushahidi wa mashahidi kuhusu mazingira ya kisiasa, uchaguzi, mikutano ya CHADEMA, machapisho ya mitandao ya kijamii au kauli zilizotolewa lazima hatimaye uunganishwe na kipengele mahsusi cha kosa.
Kuhusu kauli ya tarehe 3 Aprili 2025, Waheshimiwa Majaji, upande wa mashtaka umejenga sehemu kubwa ya kesi yake kuzunguka kauli zinazodaiwa kutolewa tarehe 3 Aprili 2025 katika mkutano wa CHADEMA.
Lakini Mahakama haipaswi kuishia kwenye swali la kama kauli hizo zilitolewa.
Inapaswa kujiuliza:
Kauli hizo, zikisomwa kwa ukamilifu na katika mazingira yake, zinathibitisha kila kipengele cha kosa linalodaiwa?
Na hasa:
Zinaonyesha nia ya kutisha Executive, Legislature au Judiciary kama ilivyoainishwa katika kifungu cha 39(2)(d)?
Waheshimiwa Majaji, maneno hayawezi kutenganishwa na mazingira ambayo yalitamkwa.
Ikiwa ushahidi unaonyesha kwamba kulikuwa na mjadala kuhusu uchaguzi, marekebisho ya uchaguzi, Katiba, maandamano au shinikizo la kisiasa, Mahakama inapaswa kuangalia mazingira hayo yote.
Hii si kusema kwamba mazingira hayo yanaondoa moja kwa moja kosa.
Bali hoja ni kwamba mazingira hayo yanaweza kuwa muhimu katika kuamua nia ya mshtakiwa ilikuwa nini.
Na hilo ndilo jambo ambalo kifungu cha 39(2)(d) kinahitaji Mahakama ilitathmini.
Waheshimiwa Majaji, baada ya mashahidi 17 kusikilizwa, swali si:
Je, Serikali imeleta mashahidi wengi?
Swali sahihi ni:
Je, ushahidi wao, kwa pamoja na kila mmoja kwa nafasi yake, umeprove kila ingredient ya offence beyond reasonable doubt?
Kwa sababu kama kuna kipengele kimoja muhimu ambacho hakijathibitishwa, basi wingi wa mashahidi hauwezi kuziba pengo hilo.
Na kama ushahidi wa mashahidi 17 unaonyesha kwamba maneno yalitamkwa lakini hauonyeshi nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d), basi Mahakama lazima itenganishe kati ya kitendo kilichothibitishwa na kosa linalotakiwa kuthibitishwa.
Waheshimiwa Majaji, msingi wa utetezi wangu ni huu:
Kesi hii haipaswi kuamuliwa kwa kuangalia ukubwa wa ushahidi, bali ubora wa ushahidi katika kuthibitisha kila kipengele cha kosa.
Si idadi ya mashahidi inayounda kosa.
Si idadi ya vielelezo inayounda kosa.
Ni sheria na ushahidi unaokidhi kila kipengele cha sheria.
Na pale ambapo kipengele cha kosa hakijathibitishwa, haiwezekani kukamilisha kosa kwa kuunganisha ushahidi usiohusika moja kwa moja na kipengele hicho.
Ndiyo maana, baada ya kupitia mashahidi 17 na vielelezo vilivyowasilishwa na upande wa mashtaka, hoja yangu ni kwamba Mahakama inapaswa kujiuliza kwa kila kipengele:
Where is the evidence?
What element of the offence does this evidence prove?
Na mwisho:
Has that element been proved beyond reasonable doubt?
Hapo ndipo Mahakama itakapoweza kuamua kama ushahidi uliopo unathibitisha kosa linaloshtakiwa chini ya kifungu cha 39(2)(d).
Waheshimiwa Majaji,
Sasa baada ya kueleza sheria inavyosema, swali muhimu ni hili:
Upande wa mashtaka umeweza kuthibitisha kila kipengele cha kosa hili kwa ushahidi gani?
Kwa sababu siyo kila ushahidi unaowasilishwa Mahakamani unathibitisha kosa linaloshtakiwa.
Kosa hili lina vipengele maalumu. Na kila kipengele lazima kiunganishwe na ushahidi wa kutosha.
Jambo la kwanza ni allegiance, yaani utii kwa Jamhuri ya Muungano.
Kwanza, sheria inaanza na mtu ambaye yuko chini ya allegiance kwa Jamhuri ya Muungano.
Hili si jambo la kupuuzwa.
Mahakama inapaswa kujiuliza: Je, upande wa mashtaka umeonyesha kwa ushahidi kwamba kipengele hiki kimetimizwa?
Ikiwa ni jambo lisilopingika kwamba mshtakiwa ni raia wa Tanzania, basi suala linalofuata ni kama vipengele vingine vya kosa vimeonyeshwa kwa kiwango kinachotakiwa na sheria.
Jambo la pili ni nia inayotakiwa na sheria.
Waheshimiwa Majaji, hapa ndipo kiini cha kesi hii kilipo.
Kifungu cha 39(2)(d) hakisemi tu kwamba mtu amesema jambo fulani.
Kinazungumzia mtu ambaye anaunda nia ya kusababisha au kuhamasisha mtu au kundi la watu kutekeleza lengo lililotajwa katika kifungu hicho, na kisha anaonyesha nia hiyo kwa maandishi, uchapishaji au kitendo cha wazi.
Kwa hiyo, Mahakama inapaswa kutenganisha mambo mawili.
Kwanza, maneno yaliyosemwa.
Pili, nia ambayo sheria inataka ithibitishwe.
Maneno yanaweza kuthibitishwa kwamba yalisemwa. Lakini swali la kisheria ni: Maneno hayo yanaonyesha nia gani?
Na zaidi, je, yanaonyesha nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d)?
Jambo la tatu ni kitu kilichokusudiwa kutokea.
Waheshimiwa Majaji, lazima kuwe na jibu la wazi kuhusu swali hili:
Mshtakiwa alikusudia nini kitokee?
Upande wa mashtaka unasema kulikuwa na nia ya kuzuia uchaguzi wa mwaka 2025.
Lakini Mahakama lazima itenganishe nia ya kutaka uchaguzi usifanyike, nia ya kutaka mabadiliko ya kisiasa, nia ya kushinikiza Serikali, nia ya kuhamasisha maandamano, nia ya kuhamasisha uasi na nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d), ya kutishia Executive, Legislature au Judiciary.
Si kila moja ya mambo hayo ni kitu kimoja kisheria.
Kwa hiyo, swali si tu kama maneno yalitamkwa.
Swali ni kama upande wa mashtaka umeonyesha uhusiano wa moja kwa moja kati ya maneno hayo na nia mahsusi inayounda kosa chini ya kifungu cha 39(2)(d).
Jambo la nne ni nani aliyetishiwa.
Waheshimiwa Majaji, kifungu kinataja taasisi maalumu: Executive, Legislature au Judiciary.
Kwa hiyo, Mahakama inapaswa kujiuliza:
Ni taasisi ipi hasa iliyokusudiwa kutishiwa?
Na kitendo gani hasa kilikuwa tishio dhidi ya taasisi hiyo?
Ikiwa jibu ni Serikali, basi ni lazima ionyeshwe ni kwa namna gani kitendo hicho kilifikia kiwango cha intimidation kinachotakiwa na kifungu.
Ikiwa ni Bunge, ni lazima lionyeshwe.
Ikiwa ni Mahakama, ni lazima lionyeshwe.
Hatuwezi kuchukua neno moja au sentensi moja na kuliondoa kwenye mazingira yake bila kuonyesha uhusiano wake na kipengele cha kosa.
Jambo la tano ni kwamba masharti ya kifungu hayaishii kwenye maneno.
Waheshimiwa Majaji, kifungu cha 39(2)(d) kinahitaji nia hiyo idhihirishwe kwa kuchapisha maandishi, uchapishaji au overt act or deed whatsoever.
Kwa hiyo, ushahidi kuhusu video, maandishi, machapisho ya mitandao ya kijamii au hotuba haupaswi kuangaliwa tu kwa swali la:
Je, mshtakiwa alisema haya?
Bali:
Je, chapisho au kitendo hicho kinaonyesha nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d)?
Hapo ndipo tofauti kati ya ushahidi wa tukio na ushahidi unaothibitisha kila kipengele cha kosa inapojitokeza.
Kuhusu mashahidi 17 wa upande wa mashtaka, Waheshimiwa Majaji, upande wa mashtaka uliita mashahidi 17 na kuwasilisha vielelezo mbalimbali.
Lakini idadi ya mashahidi si kipimo cha kama kosa limethibitishwa.
Mashahidi 17 hawawezi kuchukua nafasi ya kipengele cha sheria ambacho hakijathibitishwa.
Mahakama inapaswa kuangalia kila shahidi kwa swali hili:
Ushahidi wa shahidi huyu unathibitisha kipengele gani cha kosa?
Ikiwa shahidi anathibitisha tu kwamba mkutano ulifanyika, hilo halitoshi peke yake kuthibitisha treason.
Ikiwa shahidi anathibitisha kwamba hotuba ilitolewa, hilo peke yake halitoshi.
Ikiwa shahidi anathibitisha kwamba video ilirekodiwa, hilo peke yake halitoshi.
Ikiwa shahidi anathibitisha kwamba video ilichapishwa mtandaoni, bado Mahakama inapaswa kujiuliza:
Chapisho hilo linaonyesha nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d)?
Waheshimiwa Majaji, kuna tofauti kati ya shahidi anayesema “Niliona au nilisikia” na ushahidi unaothibitisha “Hiki ndicho kilichokusudiwa kisheria.”
Mahakama ndiyo yenye jukumu la kutafsiri ushahidi huo kwa mujibu wa sheria.
Kwa hiyo, ushahidi wa mashahidi kuhusu mazingira ya kisiasa, uchaguzi, mikutano ya CHADEMA, machapisho ya mitandao ya kijamii au kauli zilizotolewa lazima hatimaye uunganishwe na kipengele mahsusi cha kosa.
Kuhusu kauli ya tarehe 3 Aprili 2025, Waheshimiwa Majaji, upande wa mashtaka umejenga sehemu kubwa ya kesi yake kuzunguka kauli zinazodaiwa kutolewa tarehe 3 Aprili 2025 katika mkutano wa CHADEMA.
Lakini Mahakama haipaswi kuishia kwenye swali la kama kauli hizo zilitolewa.
Inapaswa kujiuliza:
Kauli hizo, zikisomwa kwa ukamilifu na katika mazingira yake, zinathibitisha kila kipengele cha kosa linalodaiwa?
Na hasa:
Zinaonyesha nia ya kutisha Executive, Legislature au Judiciary kama ilivyoainishwa katika kifungu cha 39(2)(d)?
Waheshimiwa Majaji, maneno hayawezi kutenganishwa na mazingira ambayo yalitamkwa.
Ikiwa ushahidi unaonyesha kwamba kulikuwa na mjadala kuhusu uchaguzi, marekebisho ya uchaguzi, Katiba, maandamano au shinikizo la kisiasa, Mahakama inapaswa kuangalia mazingira hayo yote.
Hii si kusema kwamba mazingira hayo yanaondoa moja kwa moja kosa.
Bali hoja ni kwamba mazingira hayo yanaweza kuwa muhimu katika kuamua nia ya mshtakiwa ilikuwa nini.
Na hilo ndilo jambo ambalo kifungu cha 39(2)(d) kinahitaji Mahakama ilitathmini.
Waheshimiwa Majaji, baada ya mashahidi 17 kusikilizwa, swali si:
Je, Serikali imeleta mashahidi wengi?
Swali sahihi ni:
Je, ushahidi wao, kwa pamoja na kila mmoja kwa nafasi yake, umeprove kila ingredient ya offence beyond reasonable doubt?
Kwa sababu kama kuna kipengele kimoja muhimu ambacho hakijathibitishwa, basi wingi wa mashahidi hauwezi kuziba pengo hilo.
Na kama ushahidi wa mashahidi 17 unaonyesha kwamba maneno yalitamkwa lakini hauonyeshi nia mahsusi inayotakiwa na kifungu cha 39(2)(d), basi Mahakama lazima itenganishe kati ya kitendo kilichothibitishwa na kosa linalotakiwa kuthibitishwa.
Waheshimiwa Majaji, msingi wa utetezi wangu ni huu:
Kesi hii haipaswi kuamuliwa kwa kuangalia ukubwa wa ushahidi, bali ubora wa ushahidi katika kuthibitisha kila kipengele cha kosa.
Si idadi ya mashahidi inayounda kosa.
Si idadi ya vielelezo inayounda kosa.
Ni sheria na ushahidi unaokidhi kila kipengele cha sheria.
Na pale ambapo kipengele cha kosa hakijathibitishwa, haiwezekani kukamilisha kosa kwa kuunganisha ushahidi usiohusika moja kwa moja na kipengele hicho.
Ndiyo maana, baada ya kupitia mashahidi 17 na vielelezo vilivyowasilishwa na upande wa mashtaka, hoja yangu ni kwamba Mahakama inapaswa kujiuliza kwa kila kipengele:
Where is the evidence?
What element of the offence does this evidence prove?
Na mwisho:
Has that element been proved beyond reasonable doubt?
Hapo ndipo Mahakama itakapoweza kuamua kama ushahidi uliopo unathibitisha kosa linaloshtakiwa chini ya kifungu cha 39(2)(d).
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 4.
Hili ambalo nimezungumza sasa hivi halikuzungumzwa kabisa katika kesi ya Grey Kungu Matata wala Khatibu Gandi.
Katika kesi hii, Mahakama lazima ilitolee uamuzi.
Ndiyo maana nilisema, njia yoyote mtakayoichagua itaandika historia na kuweka sheria.
Utaratibu upoje watu wengine wanapokuwa wanachochewa kufanya makosa?
Ni lazima Mahakama Kuu ijadili na kutoa mwongozo.
Kwa vyovyote vile, Mahakama yenu itakuwa imetengeneza sheria.
Uzito wake si kuwa na hatia au kutokuwa na hatia kwa mtu mmoja. Hapana. Uzito wake ni kutunga sheria na kutoa mwongozo.
Waheshimiwa Majaji, baada ya kuweka hizo parameters, naomba sasa nipendekeze kwenu masuala ambayo mnatakiwa myatolee uamuzi, na yote yanatokana na maelezo ya ziada na sheria.
La kwanza ni kama Mshtakiwa aliitisha mkutano wa tarehe 03 Aprili, kama inavyodaiwa.
La pili ni kama Mshtakiwa aliwaalika waandishi wa habari katika mkutano wa tarehe 03 Aprili 2025, kama inavyodaiwa.
La tatu: Kama Mshtakiwa alitengeneza nia kwa mtu au kikundi kuhamasisha/kuchochea mtu au kikundi kuzuia Uchaguzi wa 2025 kwa lengo la kutishia Serikali.
La nne: Ni kama maneno ambayo anadaiwa/kutuhumiwa kuyaongea Mshtakiwa yanatengeneza kosa lolote linalojulikana na sheria za Tanzania.
Na kama jibu ni ndiyo, ni kosa la uhaini?
La tano: Kama maneno yanayodaiwa kuzungumzwa na Mshtakiwa yanatengeneza matendo chini ya sheria ya uhaini.
Namba 6: Ni kama Mshtakiwa alichapisha hayo maneno katika mtandao wa Jambo TV, kama inavyodaiwa.
Namba 7: Ni kama Serikali ya Jamhuri ya Muungano ilitishika na maneno yanayodaiwa ya kihaini.
Namba 8: Ni kama upande wa mashtaka umedhibitisha mashtaka yao kwa mujibu wa viwango vinavyotakiwa na sheria.
Namba 9: Ni hukumu gani Mahakama ifanye baada ya kupata majibu ya masuala hayo namba 1 hadi 8 niliyoyasema hapo juu.
Waheshimiwa Majaji, katika tafakari yenu kuhusu ushahidi ambao upo katika rekodi, nawaalikeni muongozwe na kanuni kuu zifuatazo za sheria.
Ni hizi zifuatazo:
Kanuni ya kwanza: Sheria zinazotoa adhabu zinatakiwa kutafsiriwa kwa umakini mkubwa.
Kanuni za kutafsiri jinai haziwezi kufanana na kanuni za kutafsiri madai, na zinatafsiriwa kwa upendeleo wa Mshtakiwa.
Hii inapatikana katika kesi maarufu ya Regs Vs Mwanangomeni, ukurasa wa 134 na 135.
Pili, Amin S/o Mrisho Vs Republic, 1971.
Tatu, Issa Hassan Uki Vs Republic, Criminal Appeal Number 129 of 2017, Mtwara, ukurasa wa 23.
Hizo zote, Waheshimiwa Majaji, zina-support kwamba sheria za jinai zinatakiwa kutafsiriwa kwa faida ya Mshtakiwa.
Kanuni ya pili: Haya yanayoitwa makosa, ukiambiwa umefanya makosa, umefanya matendo yanayokatazwa na sheria, na kama hayajakatazwa na sheria siyo kosa.
Msingi wa kanuni hii upo kwenye Ibara ya 13(6)(c) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano.
Mtu hawezi kuadhibiwa kwa kitendo ambacho siyo kosa wakati anafanya.
Pia ipo katika Section 5 of the Penal Code.
Order 1 of Paragraph 5 ya General Police Orders za mwaka 2021 inasema kwamba makosa ni yale yanayokatazwa na sheria tu.
Pia ipo katika kesi ya Bahame Sitta na Wenzake Vs Jamhuri, Criminal Appeal No. 166 of 2019, Court of Appeal at Shinyanga, tarehe 11 Novemba 2022, ukurasa wa 13 na 14.
Hizo ndiyo Principle of Legality.
Kama hakijakatazwa na sheria, siyo kosa.
Kanuni kuu ya tatu: He who alleges must prove.
Anayetoa tuhuma lazima azithibitishe.
Hili ambalo nimezungumza sasa hivi halikuzungumzwa kabisa katika kesi ya Grey Kungu Matata wala Khatibu Gandi.
Katika kesi hii, Mahakama lazima ilitolee uamuzi.
Ndiyo maana nilisema, njia yoyote mtakayoichagua itaandika historia na kuweka sheria.
Utaratibu upoje watu wengine wanapokuwa wanachochewa kufanya makosa?
Ni lazima Mahakama Kuu ijadili na kutoa mwongozo.
Kwa vyovyote vile, Mahakama yenu itakuwa imetengeneza sheria.
Uzito wake si kuwa na hatia au kutokuwa na hatia kwa mtu mmoja. Hapana. Uzito wake ni kutunga sheria na kutoa mwongozo.
Waheshimiwa Majaji, baada ya kuweka hizo parameters, naomba sasa nipendekeze kwenu masuala ambayo mnatakiwa myatolee uamuzi, na yote yanatokana na maelezo ya ziada na sheria.
La kwanza ni kama Mshtakiwa aliitisha mkutano wa tarehe 03 Aprili, kama inavyodaiwa.
La pili ni kama Mshtakiwa aliwaalika waandishi wa habari katika mkutano wa tarehe 03 Aprili 2025, kama inavyodaiwa.
La tatu: Kama Mshtakiwa alitengeneza nia kwa mtu au kikundi kuhamasisha/kuchochea mtu au kikundi kuzuia Uchaguzi wa 2025 kwa lengo la kutishia Serikali.
La nne: Ni kama maneno ambayo anadaiwa/kutuhumiwa kuyaongea Mshtakiwa yanatengeneza kosa lolote linalojulikana na sheria za Tanzania.
Na kama jibu ni ndiyo, ni kosa la uhaini?
La tano: Kama maneno yanayodaiwa kuzungumzwa na Mshtakiwa yanatengeneza matendo chini ya sheria ya uhaini.
Namba 6: Ni kama Mshtakiwa alichapisha hayo maneno katika mtandao wa Jambo TV, kama inavyodaiwa.
Namba 7: Ni kama Serikali ya Jamhuri ya Muungano ilitishika na maneno yanayodaiwa ya kihaini.
Namba 8: Ni kama upande wa mashtaka umedhibitisha mashtaka yao kwa mujibu wa viwango vinavyotakiwa na sheria.
Namba 9: Ni hukumu gani Mahakama ifanye baada ya kupata majibu ya masuala hayo namba 1 hadi 8 niliyoyasema hapo juu.
Waheshimiwa Majaji, katika tafakari yenu kuhusu ushahidi ambao upo katika rekodi, nawaalikeni muongozwe na kanuni kuu zifuatazo za sheria.
Ni hizi zifuatazo:
Kanuni ya kwanza: Sheria zinazotoa adhabu zinatakiwa kutafsiriwa kwa umakini mkubwa.
Kanuni za kutafsiri jinai haziwezi kufanana na kanuni za kutafsiri madai, na zinatafsiriwa kwa upendeleo wa Mshtakiwa.
Hii inapatikana katika kesi maarufu ya Regs Vs Mwanangomeni, ukurasa wa 134 na 135.
Pili, Amin S/o Mrisho Vs Republic, 1971.
Tatu, Issa Hassan Uki Vs Republic, Criminal Appeal Number 129 of 2017, Mtwara, ukurasa wa 23.
Hizo zote, Waheshimiwa Majaji, zina-support kwamba sheria za jinai zinatakiwa kutafsiriwa kwa faida ya Mshtakiwa.
Kanuni ya pili: Haya yanayoitwa makosa, ukiambiwa umefanya makosa, umefanya matendo yanayokatazwa na sheria, na kama hayajakatazwa na sheria siyo kosa.
Msingi wa kanuni hii upo kwenye Ibara ya 13(6)(c) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano.
Mtu hawezi kuadhibiwa kwa kitendo ambacho siyo kosa wakati anafanya.
Pia ipo katika Section 5 of the Penal Code.
Order 1 of Paragraph 5 ya General Police Orders za mwaka 2021 inasema kwamba makosa ni yale yanayokatazwa na sheria tu.
Pia ipo katika kesi ya Bahame Sitta na Wenzake Vs Jamhuri, Criminal Appeal No. 166 of 2019, Court of Appeal at Shinyanga, tarehe 11 Novemba 2022, ukurasa wa 13 na 14.
Hizo ndiyo Principle of Legality.
Kama hakijakatazwa na sheria, siyo kosa.
Kanuni kuu ya tatu: He who alleges must prove.
Anayetoa tuhuma lazima azithibitishe.
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 5.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni hii ipo katika kifungu cha 117 cha Sheria ya Ushahidi.
Anayeshitaki ana wajibu wa kuthibitisha, na anaye shitakiwa hana wajibu wa kuthibitisha chochote.
Kanuni Kuu ya 4: Ni kwamba, the standard of proof required in a criminal case is beyond reasonable doubt.
Kanuni hii ipo katika kifungu cha 2(3)(a) cha Sheria ya Ushahidi.
(Waheshimiwa Majaji, hii inatakiwa kuwa namba 5.)
Kanuni namba 4: In a criminal case, the burden of proof is the burden of the prosecution and it never shifts.
Ili kuunga mkono kanuni hii, napendekeza kwenu kesi ya Oscar Lwela Vs Jamhuri of 2013, Court of Appeal, Mbeya, 21 June 2013, page 13.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni Kuu ya 6 ni kwamba evidence must be assessed cumulatively and as a whole rather than examining each piece of evidence separately.
Kanuni hii mtaikuta katika kesi ya Oscar Lwela ambayo nimeshaitaja.
Nguva Vikings (Babu Seya) na Wenzake Vs Republic, Criminal Appeal Number 56 of 2005. Ipo reported in 2010 TZCA 191.
Kanuni Kuu ya 7: A conviction in a criminal case must be based on the strength of the prosecution case and not on the defence case.
Ili mtu apatikane na hatia, anatakiwa apatikane kwa uimara wa upande wa Mashitaka.
Hii mtaikuta katika kesi ya Babu Seya niliyoitaja.
Kesi ya Mohamed Vs Republic, Criminal Appeal Number 25 of 2005, Court of Appeal, Dar es Salaam.
Kesi ya Vitalis Joseph Vs Republic, Criminal Appeal Number 384 of 2021, Court of Appeal.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni Kuu ya Nane inasema hivi:
When prosecution witnesses give contradictory evidence on a crucial point, its effect is to render the prosecution's evidence all unreliable.
Pale upande wa Mashitaka unapotoa ushahidi unaojichanganya katika upande muhimu, matokeo yake ni kuufanya ushahidi wa Mashitaka kuwa hauaminiki.
Mtaikuta kwenye kesi ya Makonyo John (Kibuna) and Two Others Vs Republic, Criminal Appeal Number 305 of 2018, Court of Appeal Mwanza, 13 May 2022, at page 26.
Kuna kesi nyingine ya Khamis Said Adam Vs Republic, Criminal Appeal Number 529 of 2016, Court of Appeal of Arusha, 11 December 2018, page 11.
Kuna kesi ya Maramo Slaa Hofu and Three Others Vs Republic, Criminal Appeal Number 246 of 2011, Court of Appeal Arusha.
Kesi nyingine maarufu ni Mohamed Matula Vs Republic (1995) TLR 3.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni Kuu ya 9 inasema hivi:
Particulars of a charge must disclose the ingredients.
Maelezo ya shtaka lazima yaonyeshe viini muhimu vya shtaka.
Na pale ambapo shtaka linahitaji mazingira ya kiushahidi ambayo, yasipokuwepo, kosa halifanyiki, basi hizo factual circumstances lazima ziwepo na must be disclosed.
Ipo katika kesi ya Isdory Patrice Vs Republic, Criminal Appeal Number 224 of 2007, Court of Appeal of Arusha, 13 October 2007, page 14.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni hii ipo katika kifungu cha 117 cha Sheria ya Ushahidi.
Anayeshitaki ana wajibu wa kuthibitisha, na anaye shitakiwa hana wajibu wa kuthibitisha chochote.
Kanuni Kuu ya 4: Ni kwamba, the standard of proof required in a criminal case is beyond reasonable doubt.
Kanuni hii ipo katika kifungu cha 2(3)(a) cha Sheria ya Ushahidi.
(Waheshimiwa Majaji, hii inatakiwa kuwa namba 5.)
Kanuni namba 4: In a criminal case, the burden of proof is the burden of the prosecution and it never shifts.
Ili kuunga mkono kanuni hii, napendekeza kwenu kesi ya Oscar Lwela Vs Jamhuri of 2013, Court of Appeal, Mbeya, 21 June 2013, page 13.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni Kuu ya 6 ni kwamba evidence must be assessed cumulatively and as a whole rather than examining each piece of evidence separately.
Kanuni hii mtaikuta katika kesi ya Oscar Lwela ambayo nimeshaitaja.
Nguva Vikings (Babu Seya) na Wenzake Vs Republic, Criminal Appeal Number 56 of 2005. Ipo reported in 2010 TZCA 191.
Kanuni Kuu ya 7: A conviction in a criminal case must be based on the strength of the prosecution case and not on the defence case.
Ili mtu apatikane na hatia, anatakiwa apatikane kwa uimara wa upande wa Mashitaka.
Hii mtaikuta katika kesi ya Babu Seya niliyoitaja.
Kesi ya Mohamed Vs Republic, Criminal Appeal Number 25 of 2005, Court of Appeal, Dar es Salaam.
Kesi ya Vitalis Joseph Vs Republic, Criminal Appeal Number 384 of 2021, Court of Appeal.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni Kuu ya Nane inasema hivi:
When prosecution witnesses give contradictory evidence on a crucial point, its effect is to render the prosecution's evidence all unreliable.
Pale upande wa Mashitaka unapotoa ushahidi unaojichanganya katika upande muhimu, matokeo yake ni kuufanya ushahidi wa Mashitaka kuwa hauaminiki.
Mtaikuta kwenye kesi ya Makonyo John (Kibuna) and Two Others Vs Republic, Criminal Appeal Number 305 of 2018, Court of Appeal Mwanza, 13 May 2022, at page 26.
Kuna kesi nyingine ya Khamis Said Adam Vs Republic, Criminal Appeal Number 529 of 2016, Court of Appeal of Arusha, 11 December 2018, page 11.
Kuna kesi ya Maramo Slaa Hofu and Three Others Vs Republic, Criminal Appeal Number 246 of 2011, Court of Appeal Arusha.
Kesi nyingine maarufu ni Mohamed Matula Vs Republic (1995) TLR 3.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni Kuu ya 9 inasema hivi:
Particulars of a charge must disclose the ingredients.
Maelezo ya shtaka lazima yaonyeshe viini muhimu vya shtaka.
Na pale ambapo shtaka linahitaji mazingira ya kiushahidi ambayo, yasipokuwepo, kosa halifanyiki, basi hizo factual circumstances lazima ziwepo na must be disclosed.
Ipo katika kesi ya Isdory Patrice Vs Republic, Criminal Appeal Number 224 of 2007, Court of Appeal of Arusha, 13 October 2007, page 14.
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 6.
Waheshimiwa Majaji, hizi Kanuni 3 ni za Uhaini.
Kanuni ya Kwanza ni kuhusu Uchapishaji — Publication under Section 39(2).
Means the act of sending out or sharing or printing.
Haina maana ya kitu kingine chochote zaidi ya hii. Picha na video siyo publication.
Ipo katika kesi ya Grey Kungu Mataka and Others Vs Republic (1971), Vol. 1 EA 4795, ipo katika pages 5 to 10.
Kuchapisha maana yake ni kubadilishana makaratasi.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni ya Pili kuhusu Uhaini:
Inasema hivi: A conviction on a charge of treason requires a proof of covert act or deed.
Inasema inahitaji kuthibitishwa kwa kitendo cha wazi na siyo maneno.
Ipo katika kesi ya Khatibu Ghandi na Wenzake Vs Republic (1996) TLR 12, page 12.
Kanuni ya Tatu na ya mwisho inayohusu Uhaini inahusu maneno.
Inasema maneno matupu hayatengenezi kitendo cha wazi katika kesi ya Uhaini, isipokuwa kama hayo maneno yanaelezea matendo ya Uhaini.
Ipo katika Khatibu Ghandi, page 65.
Na ya mwisho inahusu maneno vilevile:
The position that, as a general rule, words do not constitute covert act or deed applies to treason to individual persons.
Khatibu Ghandi, page 67.
Kwa maneno mengine, maneno ya mtu mmoja aliyeshitakiwa peke yake hayawezi kuwa Uhaini.
Waheshimiwa Majaji, hizo ni Kanuni 3 ziwaongoze katika ushahidi wa kesi hii.
Naomba sasa, kwa ruhusa yenu, nianze kujiongoza katika maswali ambayo niliyaendeleza.
Nifanye analysis ya ushahidi sasa.
Nianze na: Je, mshtakiwa ndiye aliyeitisha mkutano wa tarehe 03 April 2025?
Swala la nani aliyeitisha huo mkutano.
Waheshimiwa Majaji, kwenye ukurasa wa 131 wa rekodi, imedaiwa na upande wa Mashitaka kwamba mnamo tarehe 03 April 2025, kwa nafasi yangu kama Mwenyekiti wa CHADEMA, niliitisha mkutano wa watia nia wa uchaguzi wa 2025.
Waheshimiwa Majaji, kwanza, kwa nini hii issue ni muhimu?
Kwa nini swala la nani aliyeitisha mkutano ni muhimu kwenye kesi hii?
Waheshimiwa Majaji, kwenye Kifungu cha 49 cha Kanuni ya Adhabu:
Kinasema: Kila kitendo kinachofanyika ili kuwezesha lengo la kutenda kosa kinahesabika kuwa ni tendo la wazi linalothibitisha kutenda hiyo nia.
Kuitisha mkutano maana yake ni kwamba watakuja kusema that is a covert act — ni kuthibitisha nia yake ya kutenda Uhaini.
Waheshimiwa Majaji, hizi Kanuni 3 ni za Uhaini.
Kanuni ya Kwanza ni kuhusu Uchapishaji — Publication under Section 39(2).
Means the act of sending out or sharing or printing.
Haina maana ya kitu kingine chochote zaidi ya hii. Picha na video siyo publication.
Ipo katika kesi ya Grey Kungu Mataka and Others Vs Republic (1971), Vol. 1 EA 4795, ipo katika pages 5 to 10.
Kuchapisha maana yake ni kubadilishana makaratasi.
Waheshimiwa Majaji, Kanuni ya Pili kuhusu Uhaini:
Inasema hivi: A conviction on a charge of treason requires a proof of covert act or deed.
Inasema inahitaji kuthibitishwa kwa kitendo cha wazi na siyo maneno.
Ipo katika kesi ya Khatibu Ghandi na Wenzake Vs Republic (1996) TLR 12, page 12.
Kanuni ya Tatu na ya mwisho inayohusu Uhaini inahusu maneno.
Inasema maneno matupu hayatengenezi kitendo cha wazi katika kesi ya Uhaini, isipokuwa kama hayo maneno yanaelezea matendo ya Uhaini.
Ipo katika Khatibu Ghandi, page 65.
Na ya mwisho inahusu maneno vilevile:
The position that, as a general rule, words do not constitute covert act or deed applies to treason to individual persons.
Khatibu Ghandi, page 67.
Kwa maneno mengine, maneno ya mtu mmoja aliyeshitakiwa peke yake hayawezi kuwa Uhaini.
Waheshimiwa Majaji, hizo ni Kanuni 3 ziwaongoze katika ushahidi wa kesi hii.
Naomba sasa, kwa ruhusa yenu, nianze kujiongoza katika maswali ambayo niliyaendeleza.
Nifanye analysis ya ushahidi sasa.
Nianze na: Je, mshtakiwa ndiye aliyeitisha mkutano wa tarehe 03 April 2025?
Swala la nani aliyeitisha huo mkutano.
Waheshimiwa Majaji, kwenye ukurasa wa 131 wa rekodi, imedaiwa na upande wa Mashitaka kwamba mnamo tarehe 03 April 2025, kwa nafasi yangu kama Mwenyekiti wa CHADEMA, niliitisha mkutano wa watia nia wa uchaguzi wa 2025.
Waheshimiwa Majaji, kwanza, kwa nini hii issue ni muhimu?
Kwa nini swala la nani aliyeitisha mkutano ni muhimu kwenye kesi hii?
Waheshimiwa Majaji, kwenye Kifungu cha 49 cha Kanuni ya Adhabu:
Kinasema: Kila kitendo kinachofanyika ili kuwezesha lengo la kutenda kosa kinahesabika kuwa ni tendo la wazi linalothibitisha kutenda hiyo nia.
Kuitisha mkutano maana yake ni kwamba watakuja kusema that is a covert act — ni kuthibitisha nia yake ya kutenda Uhaini.
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 7
Watasema wamethibitisha matendo ya wazi.
Waheshimiwa Majaji, katika kesi ya Khatibu Ghandi, you must prove the covert act.
Swala la kwamba nimeitisha mkutano siyo kwamba limeletwa kwa bahati mbaya. Wanataka ku-prove covert act.
Umuhimu wake wa pili kwa issue hii ni kwamba, Waheshimiwa, kama mkutano ulikuwa wa kihaini, maana yake wale walioandaa na mimi wanakuwa wote ni co-conspirators.
Kama nilifanya hivyo kwa kushirikiana na watu, kula njama ni covert act.
Na kumbukeni, Waheshimiwa, bila covert act hakuna uhaini.
Na sababu ya tatu ni kwamba, kama mkutano ulikuwa wa kihaini, wote walioshiriki ni wahaini.
Na waliorusha pia nao ni wahaini kwa kuwezesha uhaini.
Hoja yangu hapa ni kwamba hili swala la kwamba niliitisha mkutano au la ni swala muhimu kweli kweli.
Ushahidi uliopo mahakamani unasema kuhusiana na tuhuma za kwamba mimi ndiye niliyeitisha mkutano.
Waheshimiwa Majaji, katika mashahidi wote wa upande wa mashitaka, hakuna shahidi hata mmoja ambaye ametoa ushahidi wa namna mkutano huo ulivyoitishwa.
Hawajaleta kielelezo hata kimoja kuthibitisha hili swala.
Hakuna ushahidi wa maneno na hakuna ushahidi wa nyaraka.
Waheshimiwa Majaji, ushahidi pekee uliopo katika rekodi ya mahakama ni ushahidi wa utetezi.
Na ushahidi wa utetezi unasema hivi (ukurasa wa 660):
Ushahidi wa John John Mnyika, Katibu Mkuu.
DW2 ameileza Mahakama kwamba mkutano ule uliitishwa na kuandaliwa na Sekretarieti ya CHADEMA Makao Makuu.
DW2 ameieleza Mahakama kwamba yeye ndiye aliowaelekeza subordinates wake (DW3 na DW4) kuandaa huo mkutano.
Ameiambia Mahakama pia kwamba mimi na Makamu Mwenyekiti John Heche tulikuwa waalikwa tu.
Waheshimiwa Majaji, ushahidi wa DW2 umeungwa mkono na DW3 na DW4.
DW3 ni Mkurugenzi wa Habari na Uenezi, na DW4 ni Naibu Katibu Mkuu.
Hii ya kwamba mimi niliandaa mkutano ni tuhuma ya uongo.
Nasema kwa upole kwamba tuhuma hii haijathibitishwa kabisa.
Jibu kwa swala la kwanza kwamba ni mtuhumiwa aliyeandaa huo mkutano, jibu ni hapana.
Waheshimiwa Majaji, kwa ruhusa yenu naomba niende kwenye issue ya pili.
Waheshimiwa Majaji, issue ya pili ni: Je, ni mtuhumiwa ndiye aliyewaandika waandishi wa habari?
Waheshimiwa Majaji, swala hili pia ni muhimu sana.
Kuwaalika waandishi wa habari ili waje ku-cover huo mkutano inakuwa ni kitendo cha wazi (covert act).
Na Waheshimiwa Majaji, waandishi wa habari waliokuja kwenye mkutano wangu nao wanakuwa ni washirika wa kosa (hawaponi).
Ina lengo la kuthibitisha an overt act ili wathibitishe tendo la uhaini.
Waheshimiwa Majaji, tuhuma ya kwamba mimi ndiye niliyewaalika waandishi wa habari ipo katika ukurasa wa 131 wa rekodi.
Ukiangalia walichokileta waendesha mashitaka kwamba mimi ndiye niliyewaalika waandishi wa habari,
hawakusema waziwazi kwenye tuhuma, ila kwenye maelezo ya ziada ya tarehe 22 September.
Waheshimiwa Majaji, naichukulia hiyo ya kutotaja mtu aliyewaalika waandishi wa habari siyo bahati mbaya.
Kwenye ushahidi walileta watu kusema mimi ndiye niliyewaalika waandishi wa habari.
PW1 George Byagemu alisema wakati anaongozwa katika ushahidi wake, ukurasa wa 147:
“Mtuhumiwa waliwaalika waandishi wa habari.”
Watasema wamethibitisha matendo ya wazi.
Waheshimiwa Majaji, katika kesi ya Khatibu Ghandi, you must prove the covert act.
Swala la kwamba nimeitisha mkutano siyo kwamba limeletwa kwa bahati mbaya. Wanataka ku-prove covert act.
Umuhimu wake wa pili kwa issue hii ni kwamba, Waheshimiwa, kama mkutano ulikuwa wa kihaini, maana yake wale walioandaa na mimi wanakuwa wote ni co-conspirators.
Kama nilifanya hivyo kwa kushirikiana na watu, kula njama ni covert act.
Na kumbukeni, Waheshimiwa, bila covert act hakuna uhaini.
Na sababu ya tatu ni kwamba, kama mkutano ulikuwa wa kihaini, wote walioshiriki ni wahaini.
Na waliorusha pia nao ni wahaini kwa kuwezesha uhaini.
Hoja yangu hapa ni kwamba hili swala la kwamba niliitisha mkutano au la ni swala muhimu kweli kweli.
Ushahidi uliopo mahakamani unasema kuhusiana na tuhuma za kwamba mimi ndiye niliyeitisha mkutano.
Waheshimiwa Majaji, katika mashahidi wote wa upande wa mashitaka, hakuna shahidi hata mmoja ambaye ametoa ushahidi wa namna mkutano huo ulivyoitishwa.
Hawajaleta kielelezo hata kimoja kuthibitisha hili swala.
Hakuna ushahidi wa maneno na hakuna ushahidi wa nyaraka.
Waheshimiwa Majaji, ushahidi pekee uliopo katika rekodi ya mahakama ni ushahidi wa utetezi.
Na ushahidi wa utetezi unasema hivi (ukurasa wa 660):
Ushahidi wa John John Mnyika, Katibu Mkuu.
DW2 ameileza Mahakama kwamba mkutano ule uliitishwa na kuandaliwa na Sekretarieti ya CHADEMA Makao Makuu.
DW2 ameieleza Mahakama kwamba yeye ndiye aliowaelekeza subordinates wake (DW3 na DW4) kuandaa huo mkutano.
Ameiambia Mahakama pia kwamba mimi na Makamu Mwenyekiti John Heche tulikuwa waalikwa tu.
Waheshimiwa Majaji, ushahidi wa DW2 umeungwa mkono na DW3 na DW4.
DW3 ni Mkurugenzi wa Habari na Uenezi, na DW4 ni Naibu Katibu Mkuu.
Hii ya kwamba mimi niliandaa mkutano ni tuhuma ya uongo.
Nasema kwa upole kwamba tuhuma hii haijathibitishwa kabisa.
Jibu kwa swala la kwanza kwamba ni mtuhumiwa aliyeandaa huo mkutano, jibu ni hapana.
Waheshimiwa Majaji, kwa ruhusa yenu naomba niende kwenye issue ya pili.
Waheshimiwa Majaji, issue ya pili ni: Je, ni mtuhumiwa ndiye aliyewaandika waandishi wa habari?
Waheshimiwa Majaji, swala hili pia ni muhimu sana.
Kuwaalika waandishi wa habari ili waje ku-cover huo mkutano inakuwa ni kitendo cha wazi (covert act).
Na Waheshimiwa Majaji, waandishi wa habari waliokuja kwenye mkutano wangu nao wanakuwa ni washirika wa kosa (hawaponi).
Ina lengo la kuthibitisha an overt act ili wathibitishe tendo la uhaini.
Waheshimiwa Majaji, tuhuma ya kwamba mimi ndiye niliyewaalika waandishi wa habari ipo katika ukurasa wa 131 wa rekodi.
Ukiangalia walichokileta waendesha mashitaka kwamba mimi ndiye niliyewaalika waandishi wa habari,
hawakusema waziwazi kwenye tuhuma, ila kwenye maelezo ya ziada ya tarehe 22 September.
Waheshimiwa Majaji, naichukulia hiyo ya kutotaja mtu aliyewaalika waandishi wa habari siyo bahati mbaya.
Kwenye ushahidi walileta watu kusema mimi ndiye niliyewaalika waandishi wa habari.
PW1 George Byagemu alisema wakati anaongozwa katika ushahidi wake, ukurasa wa 147:
“Mtuhumiwa waliwaalika waandishi wa habari.”
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU 8.
Waheshimiwa Majaji,
Ushahidi wa PW1 kwenye hoja hii uliungwa mkono na PW2. Ushahidi wa PW2 unapatikana katika kurasa za 210 na 221 za rekodi.
Nakumbuka nilimhoji sana PW2 wakati wa cross-examination, na katika ukurasa wa 261 alisema hivi:
«“Ni wewe uliyewaalika. Sijui ulitumia njia gani, ila ni wewe.”»
Waheshimiwa Majaji, ushahidi huu ulipingwa moja kwa moja na PW16 na PW17.
PW16, ambaye alikuwa mpelelezi mkuu wa kesi hii, Amini Mahamba, alisema katika ukurasa wa 467:
«“P and P1 stated that they were instructed by their Director John Marwa and livestreamed the meeting.”»
Maana yake ni kwamba waandishi hao wawili wa habari waliambiwa na mkuu wao, John Marwa, kwenda kurekodi maongezi ya Mwenyekiti. Na John Marwa alipata taarifa kuhusu mkutano huo kutoka kwa Mkurugenzi wa Habari na Uenezi.
Kwa upande wa PW17, shahidi wa kificho, alisema nini?
Katika ukurasa wa 496, PW17 alisema kwamba aliyemtuma kwenda kurekodi alikuwa mkuu wake, John Marwa. Pia alisema kwamba si mimi niliyewaalika waandishi hao.
Aidha, PW17 alisema haitakuwa sahihi kusema kwamba Lissu ndiye aliyetuma mialiko kwa waandishi wa habari.
Kwa hiyo, Waheshimiwa Majaji, kwenye suala hili kuna hadithi mbili zinazokinzana.
Kuna ushahidi wa upande mmoja—PW1 na PW2—na upande mwingine kuna ushahidi wa PW16 na PW17.
Ndimi mbili kama za nyoka. Ndimi ipi ambayo Mahakama iende nayo?
PW1 na PW2 wako upande mmoja, wakati PW16 na PW17 wako upande mwingine.
Hapa, Waheshimiwa Majaji, itumike kanuni iliyowekwa katika kesi ya Khamis Saidi Hassan dhidi ya Republic, hususan ukurasa wa 11.
Waheshimiwa Majaji, unapokuwa na ushahidi wa aina hii unaokinzana kwa kiwango hiki, hakuna ubishi kwamba kuna suala kubwa la kuaminika kwa ushahidi huo. Mahakama inapaswa kujiuliza ni ushahidi upi unaoweza kuaminiwa, na kama mashaka hayo hayajaondolewa na upande wa Mashitaka.
Waheshimiwa Majaji, mikanganyiko hii katika ushahidi wa upande wa Mashitaka kuhusu suala hili si mikanganyiko midogo. Inahusu moja kwa moja swali la nani aliyewaandaa au kuwaalika waandishi wa habari kwenye mkutano huo.
Kwa hiyo, ushahidi huu unapozingatiwa kwa pamoja, unaibua mashaka makubwa kuhusu madai kwamba ni mimi niliyekuwaalika waandishi hao.
Waheshimiwa Majaji,
Ushahidi wa PW1 kwenye hoja hii uliungwa mkono na PW2. Ushahidi wa PW2 unapatikana katika kurasa za 210 na 221 za rekodi.
Nakumbuka nilimhoji sana PW2 wakati wa cross-examination, na katika ukurasa wa 261 alisema hivi:
«“Ni wewe uliyewaalika. Sijui ulitumia njia gani, ila ni wewe.”»
Waheshimiwa Majaji, ushahidi huu ulipingwa moja kwa moja na PW16 na PW17.
PW16, ambaye alikuwa mpelelezi mkuu wa kesi hii, Amini Mahamba, alisema katika ukurasa wa 467:
«“P and P1 stated that they were instructed by their Director John Marwa and livestreamed the meeting.”»
Maana yake ni kwamba waandishi hao wawili wa habari waliambiwa na mkuu wao, John Marwa, kwenda kurekodi maongezi ya Mwenyekiti. Na John Marwa alipata taarifa kuhusu mkutano huo kutoka kwa Mkurugenzi wa Habari na Uenezi.
Kwa upande wa PW17, shahidi wa kificho, alisema nini?
Katika ukurasa wa 496, PW17 alisema kwamba aliyemtuma kwenda kurekodi alikuwa mkuu wake, John Marwa. Pia alisema kwamba si mimi niliyewaalika waandishi hao.
Aidha, PW17 alisema haitakuwa sahihi kusema kwamba Lissu ndiye aliyetuma mialiko kwa waandishi wa habari.
Kwa hiyo, Waheshimiwa Majaji, kwenye suala hili kuna hadithi mbili zinazokinzana.
Kuna ushahidi wa upande mmoja—PW1 na PW2—na upande mwingine kuna ushahidi wa PW16 na PW17.
Ndimi mbili kama za nyoka. Ndimi ipi ambayo Mahakama iende nayo?
PW1 na PW2 wako upande mmoja, wakati PW16 na PW17 wako upande mwingine.
Hapa, Waheshimiwa Majaji, itumike kanuni iliyowekwa katika kesi ya Khamis Saidi Hassan dhidi ya Republic, hususan ukurasa wa 11.
Waheshimiwa Majaji, unapokuwa na ushahidi wa aina hii unaokinzana kwa kiwango hiki, hakuna ubishi kwamba kuna suala kubwa la kuaminika kwa ushahidi huo. Mahakama inapaswa kujiuliza ni ushahidi upi unaoweza kuaminiwa, na kama mashaka hayo hayajaondolewa na upande wa Mashitaka.
Waheshimiwa Majaji, mikanganyiko hii katika ushahidi wa upande wa Mashitaka kuhusu suala hili si mikanganyiko midogo. Inahusu moja kwa moja swali la nani aliyewaandaa au kuwaalika waandishi wa habari kwenye mkutano huo.
Kwa hiyo, ushahidi huu unapozingatiwa kwa pamoja, unaibua mashaka makubwa kuhusu madai kwamba ni mimi niliyekuwaalika waandishi hao.
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 9.
MAHAKAMA IMEREJEA TENA.
Lissu ameanza kuingia, kisha Majaji wakafuatia.
Jaji Ndunguru: Tuendelee.
Ajuaye: Waheshimiwa Majaji, kama ilivyokuwa awali, tupo tayari kuendelea.
Lissu: Nipo tayari, Waheshimiwa.
Lissu: Naomba nikumbushwe, niliishia wapi?
Jaji Ndunguru: Kwenye quotation ya John Kibuna.
Lissu: Asante. Naomba katika hiyo quotation muweke neno: “The same position was taken in Mohammed Matula and also Maramo Slaa Hofu.”
Lissu: Waheshimiwa, kumalizia hiyo hoja ya contradictory ya prosecution witnesses.
Kwa sababu zinahusu jambo kubwa linalohusu upande wa mashtaka.
Ni ushahidi usiokuwa na thamani yoyote.
Waheshimiwa Majaji, what about the defence testimony?
Ushahidi wa utetezi katika hoja hii unasemaje?
Waheshimiwa Majaji, ushahidi wa utetezi umefuta shaka yoyote juu ya mshtakiwa kuwaalika waandishi wa habari katika mkutano wa tarehe 03 April 2025.
Kama palikuwa na shaka kwamba mshtakiwa aliwaalika waandishi wa habari, huu ushahidi wa utetezi unafuta yote.
Wote wamesema kwamba waandishi wa habari walialikwa na Mkurugenzi wa Habari na Uenezi.
Ushahidi wangu upo katika ukurasa wa 592, na ushahidi wa DW2 upo ukurasa wa 661 hadi 662.
Ushahidi wa DW3 upo ukurasa wa 693, DW4 upo ukurasa wa 800.
Wote wanne, mashahidi hao, wanasema aliyealika waandishi wa habari ni Brenda Rupia.
Na ushahidi huo haukuhojiwa hata mara moja.
WEKA EMOJI KAMA UNASOMA
SHARE ZAIDI UJUMBE UFIKE MBALI.
MAHAKAMA IMEREJEA TENA.
Lissu ameanza kuingia, kisha Majaji wakafuatia.
Jaji Ndunguru: Tuendelee.
Ajuaye: Waheshimiwa Majaji, kama ilivyokuwa awali, tupo tayari kuendelea.
Lissu: Nipo tayari, Waheshimiwa.
Lissu: Naomba nikumbushwe, niliishia wapi?
Jaji Ndunguru: Kwenye quotation ya John Kibuna.
Lissu: Asante. Naomba katika hiyo quotation muweke neno: “The same position was taken in Mohammed Matula and also Maramo Slaa Hofu.”
Lissu: Waheshimiwa, kumalizia hiyo hoja ya contradictory ya prosecution witnesses.
Kwa sababu zinahusu jambo kubwa linalohusu upande wa mashtaka.
Ni ushahidi usiokuwa na thamani yoyote.
Waheshimiwa Majaji, what about the defence testimony?
Ushahidi wa utetezi katika hoja hii unasemaje?
Waheshimiwa Majaji, ushahidi wa utetezi umefuta shaka yoyote juu ya mshtakiwa kuwaalika waandishi wa habari katika mkutano wa tarehe 03 April 2025.
Kama palikuwa na shaka kwamba mshtakiwa aliwaalika waandishi wa habari, huu ushahidi wa utetezi unafuta yote.
Wote wamesema kwamba waandishi wa habari walialikwa na Mkurugenzi wa Habari na Uenezi.
Ushahidi wangu upo katika ukurasa wa 592, na ushahidi wa DW2 upo ukurasa wa 661 hadi 662.
Ushahidi wa DW3 upo ukurasa wa 693, DW4 upo ukurasa wa 800.
Wote wanne, mashahidi hao, wanasema aliyealika waandishi wa habari ni Brenda Rupia.
Na ushahidi huo haukuhojiwa hata mara moja.
WEKA EMOJI KAMA UNASOMA
SHARE ZAIDI UJUMBE UFIKE MBALI.
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 10.
Kushindwa kufanya cross-examination katika ushahidi kuna maana gani?
Ipo katika kesi ya Justice Rumima Katiti Vs Republic, Criminal Appeal No. ... ya Court of Appeal at Dar es Salaam, 2022, ukurasa wa 16.
Kesi nyingine mbili ni:
Nyerere Nyague Vs Republic, Criminal Appeal No. 67 of 2010.
Na kesi ya Chora Samson (Kiberiti) Vs Republic, Criminal Appeal No. 516 of 2019.
Jibu la hili: Je, mshtakiwa aliwaalika waandishi wa habari katika mkutano wa tarehe 03 April 2025?
Jibu ni hapana.
Waheshimiwa Majaji, kwa ruhusa yenu, nitaenda kwenye swala la tatu.
Swala la tatu ni: Je, mshtakiwa alitengeneza nia ya kuchochea mtu yeyote au kundi lolote kuzuia Uchaguzi Mkuu wa 2025, kwa lengo la kutishia Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania?
Waheshimiwa Majaji, hili ni swala la kufa au kupona kwa kesi hii.
Waheshimiwa Majaji, taarifa iliyoletwa Mahakamani inayonishitaki inanituhumu kwamba nilitengeneza nia ya kuhamasisha/kuchochea umma kwa lengo la kutishia Serikali.
Kifungu cha 39(2)(d) cha sheria iliyotumika kunishitaki.
Inasema mtu yeyote anayechochea mtu au kikundi cha watu.
Shitaka dhidi yangu linasema nimechochea umma.
Waheshimiwa Majaji, kwenye kifungu cha 39(2)(d), hakuna neno “umma”; kuna “mtu” au “kikundi cha watu.”
Sasa, Waheshimiwa Majaji, umma ni nini? Kitu kinachoitwa umma ni nini?
Nilichoshitakiwa nacho ni kitu gani?
Sheria ya Kanuni ya Adhabu imetoa tafsiri ya neno “umma” katika kifungu cha 5.
Umma maana yake ni watu wote, regardless of uraia wao.
Wakiwa mahali popote kama airport, bar, guest house, vilabuni, idadi yoyote ya watu hao.
Ni pamoja na watu ambao hata ufanyeje huwezi kuwajua.
Huo ndiyo umma ambao natuhumiwa kuuchochea.
Sheria ninayoshitakiwa nayo inasema unachochea mtu au kikundi cha watu.
Mtu anajulikana. What is a group of persons?
Natumia Oxford Advanced Learner’s Dictionary.
“Group: a number of people or things that are together.”
Kushindwa kufanya cross-examination katika ushahidi kuna maana gani?
Ipo katika kesi ya Justice Rumima Katiti Vs Republic, Criminal Appeal No. ... ya Court of Appeal at Dar es Salaam, 2022, ukurasa wa 16.
Kesi nyingine mbili ni:
Nyerere Nyague Vs Republic, Criminal Appeal No. 67 of 2010.
Na kesi ya Chora Samson (Kiberiti) Vs Republic, Criminal Appeal No. 516 of 2019.
Jibu la hili: Je, mshtakiwa aliwaalika waandishi wa habari katika mkutano wa tarehe 03 April 2025?
Jibu ni hapana.
Waheshimiwa Majaji, kwa ruhusa yenu, nitaenda kwenye swala la tatu.
Swala la tatu ni: Je, mshtakiwa alitengeneza nia ya kuchochea mtu yeyote au kundi lolote kuzuia Uchaguzi Mkuu wa 2025, kwa lengo la kutishia Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania?
Waheshimiwa Majaji, hili ni swala la kufa au kupona kwa kesi hii.
Waheshimiwa Majaji, taarifa iliyoletwa Mahakamani inayonishitaki inanituhumu kwamba nilitengeneza nia ya kuhamasisha/kuchochea umma kwa lengo la kutishia Serikali.
Kifungu cha 39(2)(d) cha sheria iliyotumika kunishitaki.
Inasema mtu yeyote anayechochea mtu au kikundi cha watu.
Shitaka dhidi yangu linasema nimechochea umma.
Waheshimiwa Majaji, kwenye kifungu cha 39(2)(d), hakuna neno “umma”; kuna “mtu” au “kikundi cha watu.”
Sasa, Waheshimiwa Majaji, umma ni nini? Kitu kinachoitwa umma ni nini?
Nilichoshitakiwa nacho ni kitu gani?
Sheria ya Kanuni ya Adhabu imetoa tafsiri ya neno “umma” katika kifungu cha 5.
Umma maana yake ni watu wote, regardless of uraia wao.
Wakiwa mahali popote kama airport, bar, guest house, vilabuni, idadi yoyote ya watu hao.
Ni pamoja na watu ambao hata ufanyeje huwezi kuwajua.
Huo ndiyo umma ambao natuhumiwa kuuchochea.
Sheria ninayoshitakiwa nayo inasema unachochea mtu au kikundi cha watu.
Mtu anajulikana. What is a group of persons?
Natumia Oxford Advanced Learner’s Dictionary.
“Group: a number of people or things that are together.”
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 11.
It is not all, siyo watu wote.
Watu wote hawawezi kuwa a group of people.
Waheshimiwa Majaji, nimeshitakiwa kwa kitu ambacho hakipo kwenye sheria.
Sheria ipo very specific.
Waheshimiwa Majaji, hii information ilivyokuwa drafted haliwezi kujibika.
Kuambiwa umechochea watu, wageni na wasio wageni, hata wale wanaopita katika airport.
Nilichoshitakiwa nacho hakipo katika sheria.
Waheshimiwa Majaji, kwa sababu ya upana wa hilo neno “umma”, upande wa mashtaka ulikuwa na wajibu kisheria ku-specify huo umma ni upi kwenye hati yao ya mashitaka.
Waheshimiwa Majaji, ili kumwezesha mshtakiwa kuandaa utetezi wake, walikuwa wanamaanisha nini, na hawakufanya hivyo.
Walikuwa na nafasi ya kunishitaki mimi kwa kuchochea mtu au kundi la watu.
Hakipo kwenye sheria.
Waheshimiwa Majaji, turudi kwenye first principles.
Kitu kinachoitwa kosa ni kitendo au jaribio ambacho kimetolewa adhabu na sheria (Section 5).
Mtu yeyote anayechochea mtu au kikundi cha watu kutishia Serikali.
Hakuna sheria ya kuchochea umma.
Nipo jela mwaka mmoja na nusu, nashitakiwa kwa kitu ambacho hakipo kwenye sheria ya nchi hii.
Waheshimiwa Majaji, Ibara ya 13(6)(c) ya Katiba yetu ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (naomba kusoma):
“Ni marufuku kwa mtu kuadhibiwa kwa kitendo chochote ambacho mtu alipokuwa anakitenda hakikuwa ni kosa chini ya sheria.”
Nimeshitakiwa kwa kuchochea umma. Hakuna sheria inayoitwa kuchochea umma, bali mtu au kikundi fulani.
Waheshimiwa Majaji, PGO Order 1 Paragraph 25 inasema:
“Crimes are actions defined as such by the laws.”
Makosa ni matendo ambayo sheria imeyatamka kuwa matendo haya ni makosa.
Kama sheria haijatamka kuchochea umma ni kosa, haliwezi kuwa ni kosa.
Waheshimiwa Majaji, nilisema uamuzi wa Mahakama ya Rufani katika kesi ya Bahame Sitta na Wenzake Vs Republic.
Waheshimiwa Majaji, Mahakama ya Rufani kwenye kesi ya Bahame Sitta ilizungumzia Principle of Legality.
It is not all, siyo watu wote.
Watu wote hawawezi kuwa a group of people.
Waheshimiwa Majaji, nimeshitakiwa kwa kitu ambacho hakipo kwenye sheria.
Sheria ipo very specific.
Waheshimiwa Majaji, hii information ilivyokuwa drafted haliwezi kujibika.
Kuambiwa umechochea watu, wageni na wasio wageni, hata wale wanaopita katika airport.
Nilichoshitakiwa nacho hakipo katika sheria.
Waheshimiwa Majaji, kwa sababu ya upana wa hilo neno “umma”, upande wa mashtaka ulikuwa na wajibu kisheria ku-specify huo umma ni upi kwenye hati yao ya mashitaka.
Waheshimiwa Majaji, ili kumwezesha mshtakiwa kuandaa utetezi wake, walikuwa wanamaanisha nini, na hawakufanya hivyo.
Walikuwa na nafasi ya kunishitaki mimi kwa kuchochea mtu au kundi la watu.
Hakipo kwenye sheria.
Waheshimiwa Majaji, turudi kwenye first principles.
Kitu kinachoitwa kosa ni kitendo au jaribio ambacho kimetolewa adhabu na sheria (Section 5).
Mtu yeyote anayechochea mtu au kikundi cha watu kutishia Serikali.
Hakuna sheria ya kuchochea umma.
Nipo jela mwaka mmoja na nusu, nashitakiwa kwa kitu ambacho hakipo kwenye sheria ya nchi hii.
Waheshimiwa Majaji, Ibara ya 13(6)(c) ya Katiba yetu ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (naomba kusoma):
“Ni marufuku kwa mtu kuadhibiwa kwa kitendo chochote ambacho mtu alipokuwa anakitenda hakikuwa ni kosa chini ya sheria.”
Nimeshitakiwa kwa kuchochea umma. Hakuna sheria inayoitwa kuchochea umma, bali mtu au kikundi fulani.
Waheshimiwa Majaji, PGO Order 1 Paragraph 25 inasema:
“Crimes are actions defined as such by the laws.”
Makosa ni matendo ambayo sheria imeyatamka kuwa matendo haya ni makosa.
Kama sheria haijatamka kuchochea umma ni kosa, haliwezi kuwa ni kosa.
Waheshimiwa Majaji, nilisema uamuzi wa Mahakama ya Rufani katika kesi ya Bahame Sitta na Wenzake Vs Republic.
Waheshimiwa Majaji, Mahakama ya Rufani kwenye kesi ya Bahame Sitta ilizungumzia Principle of Legality.
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 12
Na ilisema kwamba “a person should not face a punishment...”
Under Section 39(2), nimeshitakiwa kwa non-existent case.
Appellants walishtakiwa kwa kuingia kinyume cha Hifadhi ya Taifa.
There was no such offence.
Waheshimiwa Majaji, nakabiliwa na kosa la jinai, ambapo Katiba ya nchi hii imetamka hilo ndiyo kosa kubwa kuliko yote katika Jamhuri ya Muungano.
Waheshimiwa, uhaini uliofafanuliwa ni ule uliofafanuliwa na kifungu cha 39(2).
Ni kuchochea mtu au kikundi cha watu.
Kumchochea kutokwenda kupiga kura, hilo siyo kosa lililofafanuliwa.
Wakati nazungumzia principles, nilisema kwamba...
Nilitaja kesi ya zamani kabisa ya Rex Vs Mwanangomeni.
Miaka ile tulikuwa na kodi ya kichwa.
Sheria haikusema wanawake wanawajibika kulipa kodi ya kichwa.
Mwanangomeni alishtakiwa kwa kutolipa kodi ya kichwa.
Kama sheria haijasema wanawake walipe kodi, haiwezi kuwa kosa.
Hiyo ilikuwa miaka 93 iliyopita.
Na kesi ya Amini S/o Mrisho, uhuru ya 1971, akahukumiwa, lakini Mahakama Kuu ikasema hapana.
Usipomshtaki kwa kosa hilo hilo, huwezi kumhukumu kwa kosa hilo.
Hii principle inalinda uhuru wa watu, sisi raia.
Waheshimiwa Majaji, nipendekeze kwenu kesi:
Freeman Aikel Mbowe na Wenzake 7 Vs Republic.
Hiyo kesi ni muhimu kwa precedent na muhimu kwa kesi hii.
Tumenyanyaswa sana kwa sisi tunaokuwa viongozi wa vyama vya upinzani.
Naingumzia hapa umuhimu wake.
Criminal Appeal No. 76 of 2020, High Court of Tanzania, Dar es Salaam.
Waheshimiwa Majaji, kwa kifupi sana...
A law of authority ni kitu gani?
Na ilisema kwamba “a person should not face a punishment...”
Under Section 39(2), nimeshitakiwa kwa non-existent case.
Appellants walishtakiwa kwa kuingia kinyume cha Hifadhi ya Taifa.
There was no such offence.
Waheshimiwa Majaji, nakabiliwa na kosa la jinai, ambapo Katiba ya nchi hii imetamka hilo ndiyo kosa kubwa kuliko yote katika Jamhuri ya Muungano.
Waheshimiwa, uhaini uliofafanuliwa ni ule uliofafanuliwa na kifungu cha 39(2).
Ni kuchochea mtu au kikundi cha watu.
Kumchochea kutokwenda kupiga kura, hilo siyo kosa lililofafanuliwa.
Wakati nazungumzia principles, nilisema kwamba...
Nilitaja kesi ya zamani kabisa ya Rex Vs Mwanangomeni.
Miaka ile tulikuwa na kodi ya kichwa.
Sheria haikusema wanawake wanawajibika kulipa kodi ya kichwa.
Mwanangomeni alishtakiwa kwa kutolipa kodi ya kichwa.
Kama sheria haijasema wanawake walipe kodi, haiwezi kuwa kosa.
Hiyo ilikuwa miaka 93 iliyopita.
Na kesi ya Amini S/o Mrisho, uhuru ya 1971, akahukumiwa, lakini Mahakama Kuu ikasema hapana.
Usipomshtaki kwa kosa hilo hilo, huwezi kumhukumu kwa kosa hilo.
Hii principle inalinda uhuru wa watu, sisi raia.
Waheshimiwa Majaji, nipendekeze kwenu kesi:
Freeman Aikel Mbowe na Wenzake 7 Vs Republic.
Hiyo kesi ni muhimu kwa precedent na muhimu kwa kesi hii.
Tumenyanyaswa sana kwa sisi tunaokuwa viongozi wa vyama vya upinzani.
Naingumzia hapa umuhimu wake.
Criminal Appeal No. 76 of 2020, High Court of Tanzania, Dar es Salaam.
Waheshimiwa Majaji, kwa kifupi sana...
A law of authority ni kitu gani?
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 13.
Kwenye shitaka la aina hiyo, principle ni lazima upande wa mashtaka ufafanue hicho wanachoita kosa.
Katika kesi ya Isdory Patrice, Mahakama ya Rufani ilisema: “The prosecution must always specify the charge.”
Na Mahakama ya Rufani katika kesi ya Isdory ilisema, prosecution wasipo-specify, ni batili.
Na katika kesi ya Freeman Mbowe, Mahakama ilisema ni batili.
Waheshimiwa Majaji, kuna sababu mbili zinazofanya taarifa zilizopo Mahakamani kwenye kesi hii kuwa shitaka lililopo Mahakamani ni batili vilevile.
Waheshimiwa Majaji, sababu ya kwanza:
Ni ile ambayo nimeielezea kwa kirefu kwamba Section 39(2)(d) haijatengeneza kosa.
Kwamba mtu au kikundi cha watu.
Nimeshitakiwa kwa kitu ambacho hakipo katika sheria.
Waheshimiwa Majaji, sababu ya pili ya kwanini hili shitaka ni batili, nimelizungumzia kwamba hilo neno “Public” lina maana pana.
Walitakiwa waniambie ni akina nani.
Shitaka ni batili.
Linakiuka hiyo Principle of Legality.
Kwa hiyo, Waheshimiwa, katika swala hilo la tatu, sijachochea mtu au kikundi cha watu, na hakuna kitu kinachoitwa kuchochea umma.
Sehemu ya pili ya hiyo issue, Waheshimiwa Majaji.
Sehemu hii, Waheshimiwa Majaji, inazungumzia lengo la hiyo instigation.
Shitaka linasema nilichochea umma kwa nia ya kuzuia Uchaguzi Mkuu.
Sheria inasemaje kuhusiana na hiyo intention na instigates?
Kwenye shitaka la aina hiyo, principle ni lazima upande wa mashtaka ufafanue hicho wanachoita kosa.
Katika kesi ya Isdory Patrice, Mahakama ya Rufani ilisema: “The prosecution must always specify the charge.”
Na Mahakama ya Rufani katika kesi ya Isdory ilisema, prosecution wasipo-specify, ni batili.
Na katika kesi ya Freeman Mbowe, Mahakama ilisema ni batili.
Waheshimiwa Majaji, kuna sababu mbili zinazofanya taarifa zilizopo Mahakamani kwenye kesi hii kuwa shitaka lililopo Mahakamani ni batili vilevile.
Waheshimiwa Majaji, sababu ya kwanza:
Ni ile ambayo nimeielezea kwa kirefu kwamba Section 39(2)(d) haijatengeneza kosa.
Kwamba mtu au kikundi cha watu.
Nimeshitakiwa kwa kitu ambacho hakipo katika sheria.
Waheshimiwa Majaji, sababu ya pili ya kwanini hili shitaka ni batili, nimelizungumzia kwamba hilo neno “Public” lina maana pana.
Walitakiwa waniambie ni akina nani.
Shitaka ni batili.
Linakiuka hiyo Principle of Legality.
Kwa hiyo, Waheshimiwa, katika swala hilo la tatu, sijachochea mtu au kikundi cha watu, na hakuna kitu kinachoitwa kuchochea umma.
Sehemu ya pili ya hiyo issue, Waheshimiwa Majaji.
Sehemu hii, Waheshimiwa Majaji, inazungumzia lengo la hiyo instigation.
Shitaka linasema nilichochea umma kwa nia ya kuzuia Uchaguzi Mkuu.
Sheria inasemaje kuhusiana na hiyo intention na instigates?
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 14
Kwenye shitaka la aina hiyo, principle ni lazima upande wa mashtaka ufafanue hicho wanachoita kosa.
Katika kesi ya Isdory Patrice, Mahakama ya Rufani ilisema: “The prosecution must always specify the charge.”
Na Mahakama ya Rufani katika kesi ya Isdory ilisema, prosecution wasipo-specify, ni batili.
Na katika kesi ya Freeman Mbowe, Mahakama ilisema ni batili.
Waheshimiwa Majaji, kuna sababu mbili zinazofanya taarifa zilizopo Mahakamani kwenye kesi hii kuwa shitaka lililopo Mahakamani ni batili vilevile.
Waheshimiwa Majaji, sababu ya kwanza:
Ni ile ambayo nimeielezea kwa kirefu kwamba Section 39(2)(d) haijatengeneza kosa.
Kwamba mtu au kikundi cha watu.
Nimeshitakiwa kwa kitu ambacho hakipo katika sheria.
Waheshimiwa Majaji, sababu ya pili ya kwanini hili shitaka ni batili, nimelizungumzia kwamba hilo neno “Public” lina maana pana.
Walitakiwa waniambie ni akina nani.
Shitaka ni batili.
Linakiuka hiyo Principle of Legality.
Kwa hiyo, Waheshimiwa, katika swala hilo la tatu, sijachochea mtu au kikundi cha watu, na hakuna kitu kinachoitwa kuchochea umma.
Sehemu ya pili ya hiyo issue, Waheshimiwa Majaji.
Sehemu hii, Waheshimiwa Majaji, inazungumzia lengo la hiyo instigation.
Shitaka linasema nilichochea umma kwa nia ya kuzuia Uchaguzi Mkuu.
Sheria inasemaje kuhusiana na hiyo intention na instigates?
Kwenye shitaka la aina hiyo, principle ni lazima upande wa mashtaka ufafanue hicho wanachoita kosa.
Katika kesi ya Isdory Patrice, Mahakama ya Rufani ilisema: “The prosecution must always specify the charge.”
Na Mahakama ya Rufani katika kesi ya Isdory ilisema, prosecution wasipo-specify, ni batili.
Na katika kesi ya Freeman Mbowe, Mahakama ilisema ni batili.
Waheshimiwa Majaji, kuna sababu mbili zinazofanya taarifa zilizopo Mahakamani kwenye kesi hii kuwa shitaka lililopo Mahakamani ni batili vilevile.
Waheshimiwa Majaji, sababu ya kwanza:
Ni ile ambayo nimeielezea kwa kirefu kwamba Section 39(2)(d) haijatengeneza kosa.
Kwamba mtu au kikundi cha watu.
Nimeshitakiwa kwa kitu ambacho hakipo katika sheria.
Waheshimiwa Majaji, sababu ya pili ya kwanini hili shitaka ni batili, nimelizungumzia kwamba hilo neno “Public” lina maana pana.
Walitakiwa waniambie ni akina nani.
Shitaka ni batili.
Linakiuka hiyo Principle of Legality.
Kwa hiyo, Waheshimiwa, katika swala hilo la tatu, sijachochea mtu au kikundi cha watu, na hakuna kitu kinachoitwa kuchochea umma.
Sehemu ya pili ya hiyo issue, Waheshimiwa Majaji.
Sehemu hii, Waheshimiwa Majaji, inazungumzia lengo la hiyo instigation.
Shitaka linasema nilichochea umma kwa nia ya kuzuia Uchaguzi Mkuu.
Sheria inasemaje kuhusiana na hiyo intention na instigates?
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 15.
Sheria inasema tu: “intention to instigate any person...”
Mimi nimeshitakiwa kwa ku-instigate umma kuzuia uchaguzi.
Shitaka linasema kuchochea umma kuzuia uchaguzi.
Waheshimiwa Majaji, nawaombeni msome vizuri shitaka.
Hakuna lengo la kuzuia uchaguzi katika Kifungu cha 39(2).
Lengo lingekuwa kutishia Serikali.
Sasa, Waheshimiwa Majaji, kwa hizi grounds tu, nimeshitakiwa kwa kitu ambacho hakipo kisheria.
Waheshimiwa Majaji, tatizo la tatu la hiyo charge sheet ni hiki kinachoitwa kuitishia Jamhuri ya Muungano. Ni kitu gani?
Waheshimiwa, hicho kitu kinachoitwa Jamhuri ya Muungano siyo rahisi kama ambavyo waendesha mashtaka wakifikiri.
Hilo neno “Serikali ya Jamhuri ya Muungano”...
Sehemu ya kwanza ni Rais.
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, huyo ni Serikali.
Sehemu ya pili ya Sura ya Pili ni Makamu wa Rais wa Serikali.
Sehemu ya tatu ya Sura ya Pili, Waziri Mkuu ni Serikali.
Mkurugenzi wa Mashitaka, hiyo ni Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
Sura ya Nne, Serikali ya Mapinduzi Zanzibar ni Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
Sheria inasema tu: “intention to instigate any person...”
Mimi nimeshitakiwa kwa ku-instigate umma kuzuia uchaguzi.
Shitaka linasema kuchochea umma kuzuia uchaguzi.
Waheshimiwa Majaji, nawaombeni msome vizuri shitaka.
Hakuna lengo la kuzuia uchaguzi katika Kifungu cha 39(2).
Lengo lingekuwa kutishia Serikali.
Sasa, Waheshimiwa Majaji, kwa hizi grounds tu, nimeshitakiwa kwa kitu ambacho hakipo kisheria.
Waheshimiwa Majaji, tatizo la tatu la hiyo charge sheet ni hiki kinachoitwa kuitishia Jamhuri ya Muungano. Ni kitu gani?
Waheshimiwa, hicho kitu kinachoitwa Jamhuri ya Muungano siyo rahisi kama ambavyo waendesha mashtaka wakifikiri.
Hilo neno “Serikali ya Jamhuri ya Muungano”...
Sehemu ya kwanza ni Rais.
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, huyo ni Serikali.
Sehemu ya pili ya Sura ya Pili ni Makamu wa Rais wa Serikali.
Sehemu ya tatu ya Sura ya Pili, Waziri Mkuu ni Serikali.
Mkurugenzi wa Mashitaka, hiyo ni Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
Sura ya Nne, Serikali ya Mapinduzi Zanzibar ni Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 21,381
- 55,926
SEHEMU YA 16.
Sehemu ya Pili ya Sura ya Pili ni Makamu wa Rais wa Serikali.
Sehemu ya Tatu ya Sura ya Pili, Waziri Mkuu ni Serikali.
Mkurugenzi wa Mashitaka, hiyo ni Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
Sura ya Nne, Serikali ya Mapinduzi Zanzibar ni Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
Sura ya Tisa, Majeshi ya Ulinzi ni Serikali.
Serikali maana yake ni pamoja na Serikali ya Mapinduzi Zanzibar, Mamlaka za Miji au Manispaa, au mtu yeyote anayetekeleza majukumu yake kwa niaba ya Serikali.
Upande wa Mashitaka should have disclosed.
Sasa, Waheshimiwa Majaji, katika mazingira haya, hii hati ya mashitaka...
Waheshimiwa Majaji, natambua uamuzi wa Freeman Mbowe ni wa Mahakama hii. You are not bound by it.
Nawaalika katika position ya Jaji mwenzenu Mgeta katika kesi ya Mbowe.
Lissu: Waheshimiwa Majaji, nimejulishwa tayari ni saa 11.
Tutaendelea kesho na ushahidi wa hii kitu. Leo nashughulika na sheria, kesho nataka nizungumzie ushahidi wa hii kesi.
Jaji Ndunguru: Upande wa Mashitaka.
Ajuaye: Waheshimiwa, hatuna tatizo na hilo, tuhairishe hadi kesho. Ila tuna concern kwa kuwa zimebakia siku 2 katika muda ulioongezwa. Atuambie kama kesho atamaliza siku nzima.
Bado sisi...
Lissu: Waheshimiwa Majaji, mimi sina tatizo, ila je, Majaji watakuwa na speed ya kuandika?
Hii ni kesi ambayo napambana with all what I have, kwa sababu adhabu yake ni kifo.
Jaji Ndunguru: Hilo suala la muda tangu mwanzo tulisema. Wakati tunaendelea na shauri hili, kuna mashauri mengine yanaendelea kwenye kumbi zingine.
Pale ambapo tunapiga makofi sana, kuna mashauri mengine yanaendelea.
📌 Shauri limeahirishwa hadi kesho saa 3:00 asubuhi kwa ajili ya kuendelea na mawasilisho.
TUKUTANE KESHO SAA 3:00 ASUBUHI.
Sehemu ya Pili ya Sura ya Pili ni Makamu wa Rais wa Serikali.
Sehemu ya Tatu ya Sura ya Pili, Waziri Mkuu ni Serikali.
Mkurugenzi wa Mashitaka, hiyo ni Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
Sura ya Nne, Serikali ya Mapinduzi Zanzibar ni Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
Sura ya Tisa, Majeshi ya Ulinzi ni Serikali.
Serikali maana yake ni pamoja na Serikali ya Mapinduzi Zanzibar, Mamlaka za Miji au Manispaa, au mtu yeyote anayetekeleza majukumu yake kwa niaba ya Serikali.
Upande wa Mashitaka should have disclosed.
Sasa, Waheshimiwa Majaji, katika mazingira haya, hii hati ya mashitaka...
Waheshimiwa Majaji, natambua uamuzi wa Freeman Mbowe ni wa Mahakama hii. You are not bound by it.
Nawaalika katika position ya Jaji mwenzenu Mgeta katika kesi ya Mbowe.
Lissu: Waheshimiwa Majaji, nimejulishwa tayari ni saa 11.
Tutaendelea kesho na ushahidi wa hii kitu. Leo nashughulika na sheria, kesho nataka nizungumzie ushahidi wa hii kesi.
Jaji Ndunguru: Upande wa Mashitaka.
Ajuaye: Waheshimiwa, hatuna tatizo na hilo, tuhairishe hadi kesho. Ila tuna concern kwa kuwa zimebakia siku 2 katika muda ulioongezwa. Atuambie kama kesho atamaliza siku nzima.
Bado sisi...
Lissu: Waheshimiwa Majaji, mimi sina tatizo, ila je, Majaji watakuwa na speed ya kuandika?
Hii ni kesi ambayo napambana with all what I have, kwa sababu adhabu yake ni kifo.
Jaji Ndunguru: Hilo suala la muda tangu mwanzo tulisema. Wakati tunaendelea na shauri hili, kuna mashauri mengine yanaendelea kwenye kumbi zingine.
Pale ambapo tunapiga makofi sana, kuna mashauri mengine yanaendelea.
📌 Shauri limeahirishwa hadi kesho saa 3:00 asubuhi kwa ajili ya kuendelea na mawasilisho.
TUKUTANE KESHO SAA 3:00 ASUBUHI.
Similar Discussions
-
Tumesoma na kusikia habari za Mwalimu Nyerere sasa ni zamu ya Tundu Antipas Lissu- Started by baz kaiza
- Replies: 6
-
PostGE2025 Tundu Lissu: No Reforms, No Election ni kauli ya Freeman Mbowe
- Started by Richer
- Replies: 44
-
Leo imetimia Miaka 9 tangu Tundu Lissu apigwe risasi 16- Started by Manyanza
- Replies: 37
-
Lissu ninayemfahamu mimi kama wanadhani 'Prima Facie' itamnyenyekeza, wanakosea- Started by Pascal Mayalla
- Replies: 132