INFO:
Degedege ni hali inayohusisha
kifafa cha ghafla, mara nyingi kwa watoto wachanga au wenye umri wa chini ya miaka 5. Kwa Kiswahili, mara nyingi jina hili linatumika kuelezea kifafa kinachosababishwa na homa kali, hasa kutokana na malaria.
Sababu kuu za degedege:
1.
Malaria kali – ndiyo chanzo kikuu, hasa
Plasmodium falciparum.
2.
Homa ya ghafla (febrile convulsion) – kwa watoto wenye homa ya juu.
3.
Maambukizi ya ubongo – kama vile meningitis au encephalitis.
4.
Upungufu wa sukari kwenye damu – hypoglycemia.
---
Dalili za degedege:
- Mtoto kupoteza fahamu ghafla
- Kutetemeka au kushika moto sana
- Macho kupinduka
- Kuinama au kujikunja mwili
- Kutoweza kupumua vizuri au kutokwa na povu mdomoni
---
Hatari:
- Kupoteza fahamu kwa muda mrefu
- Ulemavu wa akili au mwili
- Kifo ikiwa haitatibiwa haraka
---
Tiba na hatua za haraka:
- Mpeleke mtoto hospitali haraka sana
- Wakati wa degedege, mlaze kwa upande ili kuepusha kukabwa na mate
- Usimlishe chochote wala kujaribu kumtwanga dawa mdomoni wakati anashikwa
---
Kinga:
- Tibu na zuia malaria kwa kutumia chandarua chenye dawa
- Pima na shughulikia homa ya mtoto mapema
- Hakikisha mtoto ana chanjo kamili
Ungependa maelezo kuhusu tiba ya asili au uhusiano wa degedege na imani potofu pia?
Asante. Hapa kuna
maelezo ya ziada kuhusu degedege upande wa
tiba za asili na imani potofu:
---
1. Tiba za Asili (Asilia):
Katika baadhi ya jamii, watu hujaribu kutumia njia za kienyeji kutibu degedege, kama:
- Maji ya baridi kupunguza joto la mwili
- Kutumia miti shamba kama mwarobaini, majani ya mpapai, au mizizi maalum
- Kupaka mwili dawa ya kienyeji au kufukiza moto wenye harufu za asili
Tahadhari:
Wakati mwingine dawa hizi zinaweza kuchelewesha matibabu ya hospitali na kusababisha madhara zaidi. Zingatia tiba za kisasa kwanza, kisha za asili zifuatilie chini ya ushauri.
---
2. Imani Potofu kuhusu Degedege:
Baadhi ya jamii huamini kuwa degedege:
- Inatokana na mapepo au majini
- Ni laana au adhabu ya mzazi
- Inahitaji mganga wa kienyeji kuondoa “roho mbaya”
Ukweli:
Degedege ni hali ya kiafya inayotibika hospitalini. Kukimbilia kwa waganga au kuchelewesha matibabu kwa sababu ya imani za kishirikina huongeza hatari kwa maisha ya mtoto.
---
Ushauri Muhimu:
- Mzazi au mlezi anapotambua dalili za degedege, apeleke mtoto hospitalini haraka.
- Elimisha jamii kuwa degedege si laana, ni ugonjwa unaotibika.
- Usitumie tiba ya asili bila ushauri wa kitaalamu.
Ungependa pia nikutafutie taarifa fupi kutoka kwa taasisi ya afya kuhusu degedege?
Ndiyo, naweza kukupa taarifa fupi kutoka kwa taasisi ya afya kuhusu degedege. Kwa mfano, tafiti zilizofanywa katika maeneo ya Bagamoyo na kusini-mashariki mwa Tanzania zimeonyesha kuwa degedege ni hali inayotambulika kwa homa kali na degedege (degedege), na mara nyingi hutibiwa na waganga wa jadi. Wazazi na waganga wa jadi walikuwa na imani kuwa degedege inahitaji matibabu ya jadi, angalau mwanzoni, na kwamba matibabu haya ni madhubuti. Hata hivyo, waganga wa jadi hurejelea kesi ambazo haziboreshiwi kwa Hospitali ya Wilaya, lakini mara nyingi hii hutokea mwishoni mwa ugonjwa, baada ya hatua moja au zaidi za matibabu ya jadi. Hali hii inaweza kuathiri matokeo ya watoto wanaougua malaria kali. [1]
Aidha, tafiti nyingine zimeonyesha kuwa asilimia kubwa ya wazazi hupeleka watoto wao wenye degedege katika vituo vya afya ndani ya saa 24 baada ya kuanza kwa dalili, ikilinganishwa na asilimia ndogo ya wale wanaowapeleka watoto wenye homa isiyo kali. Hii inaonyesha kuwa uelewa kuhusu degedege na umuhimu wa matibabu ya haraka umeongezeka. Hata hivyo, bado kuna changamoto kama vile imani za kijadi na ukosefu wa rasilimali ambazo zinaweza kuchelewesha upatikanaji wa matibabu sahihi. [2]
Kwa hivyo, ni muhimu kuendelea kuelimisha jamii kuhusu dalili na matibabu sahihi ya degedege, pamoja na kuimarisha huduma za afya ili kuhakikisha watoto wanapata matibabu kwa wakati.