24 August 2025
Jumapili
Mtaa wa Kajificheni
Ndg. Humphrey Polepole - Kwa mazingira haya tukatae uhuni Tanzania, nchi yetu inabanangwa na kubagazwa, sisi sio masikini, tunatengenezewa umasikini
View: https://m.youtube.com/watch?v=tcNQ0ZEdV8c
Humphrey Polepole jicho lake katika sekta makaa ya mawe na hitaji la mabwanyenye wamiliki wa migodi na serikali ya chama dola kongwe CCM kutokufanya vizuri zaidi katika sekta ya madini kama nchi nyingine kiasi wananchi kutofaidika na utajiri mfano wa makaa ya mawe...
KWANINI MAKAA YA MAWE YA TANZANIA, MAKUWADI WA KIBIASHARA WATANZANIA HAWATAKI KUTOA MGUSO KAMA WENZAO WA TORONTO CANADA:
STORI YA CANADA :
Mtandao wa Habari za Kweli
Changia
Toronto: Jiji la Machimbo ya Madini / Mining Capital
View: https://m.youtube.com/watch?v=6NDn1LqKA3A
Historia hii isiyo julikana na wakazi wake wengi, Toronto ni jiji lililojengwa kupitia mgongo wa uchimbaji madini. Takriban
75% ya makampuni ya madini duniani yana makao yake makuu nchini Kanada na karibu 60% yameorodheshwa kwenye Soko la Hisa la Toronto (TSX). Katika 2015,
zaidi ya nusu ya uwekezaji wote wa mtaji katika biashara ya madini. Kwa kweli, ni masoko machache, kama yapo, mengine ya mitaji duniani kote yana utaalam katika tasnia moja kama Toronto ilivyo katika uchimbaji madini.
"Kama unataka kusajili meli kwa ajili ya usafiri wa baharini , unaenda Libeŕia; kama unataka kucheza soko la hisa kwa njia ya fujo sana bila kubanwa na sheria , unakwenda maarufu vya Visiwa vya Cayman,” anasema mwandishi na mtafiti mwenye makazi yake Montreal Alain Deneault. Lakini "Ikiwa unalenga kuunda kampuni ya madini, nenda Kanada."
Bado uwepo wa tasnia hii kubwa hauonekani kabisa katika jiji. Tofauti na mafuta huko Los Angeles, chuma huko Pittsburgh au magari huko Detroit, utajiri wa Toronto umejengwa kihistoria na wafanyikazi nje ya jiji lenyewe. Kwa sababu uchimbaji madini umetawanywa sana kijiografia, kuwepo kwake ni rahisi kupuuzwa hata katika jiji ambalo linategemewa kifedha.
Alama pekee ambayo inaonyesha uhusiano maalum wa Toronto na biashara ni
Ukumbi wa Umaarufu wa Uchimbaji wa Kanada . Hapa, katika sehemu isiyoonekana wazi ya Chuo Kikuu cha Toronto, tunaalikwa kufahamu ukweli kwamba "Kanada imebarikiwa kwa wingi wa maliasili, na pia imekuwa na bahati kubwa kuwa na watu wenye uwezo wa kubadilisha rasilimali hizi kutoka kwa mali ghafi na kuwa bidhaa muhimu kwa bei ambayo wengine wako tayari kulipa."
Kama kuna lolote, ni juhudi za mguso wa uhisani za sekta ya madini ambazo zina athari inayoonekana zaidi kwenye maeneo ya umma ya Toronto.
Peter Munk, kwa mfano, anajulikana zaidi kwa umma kwa ujumla si kama
mwanzilishi wa kampuni kubwa zaidi ya uchimbaji dhahabu duniani bali kama mlezi wa Kituo cha Moyo cha Peter Munk katika Hospitali Kuu ya Toronto na Shule ya Munk ya Mambo ya Ulimwenguni katika Chuo Kikuu cha Toronto.
Sekta ya madini, kulingana na rais wa PDAC Andrew Cheatle, "hasa haipo kwenye rada ya vijana wengi wa Torontonia. Majina yako karibu, lakini hayahusiani mara kwa mara." Wale wanaojua kuhusu hilo huwa wanafanya kazi katika wilaya ya kifedha. Cheatle anadokeza kuwa mafanikio ya jiji katika uchimbaji madini yanatokana na kuendeleza "kundi" la kawaida la rasilimali kwa ajili ya sekta hiyo.
"Kutoka Mtaa wa Yonge hadi Chuo Kikuu, na kutoka kwa Queens hadi ufukweni pamoja na pembezoni, una makampuni makubwa zaidi ya madini duniani, wanasheria, washauri, wote kwa pamoja katika eneo moja," anasema. "Benki zote zipo, pia. Hilo ni mojawapo ya maeneo mengine ambayo nadhani yanaifanya Toronto kuwa na mafanikio makubwa - ina ufanisi mkubwa."
Deneault, hata hivyo, anasema kuwa Toronto imepata nafasi yake ya kipekee kwa kutoa makubaliano makubwa kuhusu tasnia. Anasema kuwa serikali ya Kanada inaunga mkono makampuni ya madini kwa njia mbalimbali, ikiwa ni pamoja na upendeleo wa kimuundo katika mahakama, mfumo wa udhibiti unaoruhusu ushawishi mkubwa, motisha ya kodi na usaidizi wa kidiplomasia. "Kanada iliundwa ili kusaidia sekta ya madini," anasema Deneault.
Bila kuzuiliwa na Ushuru au Kanuni
Hadithi ya jinsi Toronto ilipata nafasi hii inaanza wakati Ontario ilikuwa bado koloni changa, yenye shauku ya kujenga uchumi tofauti na vituo vya kifedha vya London na New York. Mnamo 1861, Soko la Hisa la Toronto lilipoanzishwa rasmi, jiji hilo lilikuwa na idadi ya watu 45,000 tu. Kufikia mwanzoni mwa karne hiyo idadi hiyo ilikuwa imeongezeka hadi 208,000 na jiji hilo likawa, kama vile mwanahistoria Ian Drummond aandikavyo katika
Progress Without Planning , “chelezo cha biashara ya kubahatisha-kisiwa katika hifadhi za madini, si tu na WaOntariani na Wakanada wengine bali na Waingereza na Waamerika pia.”
Uchimbaji madini ulisifiwa kama sekta ambayo ingebeba jiji na nchi katika enzi ya maendeleo na ustawi - na kwa hivyo ingehitaji kustawi bila kukabiliwa na vizingiti vya ushuru au udhibiti. “Ni juu ya mtafutaji na mchimba madini,” likaandika Monetary Times katika 1906, “badala ya mtafutaji nyumba, kwamba New Ontario lazima itegemee ongezeko la idadi ya watu na mali.”
Kuanzia miaka ya 1860 na kuendelea, serikali ya mkoa ilijaribu kuitoza tasnia hii kodi, lakini ilikabiliwa na upinzani mkali kutoka kwa viongozi wake matajiri. "Wachimba madini," anaandika mwanahistoria Henry Nelles katika
Siasa za Maendeleo , "walikuwa watetezi wakuu wa uongozi wa kisiasa usioegemea upande wowote ili kupunguza matumizi ya serikali, kulipa deni la umma na huduma za kijamii zinazozalisha madeni, na kurejesha imani ya umma ...
Upataji faida wa kubahatisha na ulaghai ulikuwa umeenea katika miaka ya mapema. Uvumi wa mgomo wa dhahabu katika maeneo ya mbali ya nchi ulisababisha mkanganyiko mkubwa wa utafutaji na kuongezeka kwa mara kwa mara na bei kwenye masoko ya Toronto.
Mnamo 1899, hata hivyo, muungano wa madalali ulianzisha Soko la Hisa la Kawaida na Madini - na mnamo 1903, wafanyakazi wa ujenzi wa reli waligonga fedha katika mji wa Cobalt, kama maili 250 kaskazini mwa Toronto. Cobalt ingeimarisha msimamo wa Toronto katikati mwa tasnia. Ilianzisha mkanyagano wa wachimba migodi , kikundi cha watu watafutaji wakishindana kuchimba madini hayo kwa kujitegemea.
Lakini katika muda wa miaka michache wachimbaji hao walihitaji kuchimba chini zaidi ardhini, jambo ambalo lilihitaji mikakati-kazi iliyopangwa, wahandisi, chuma, mbao, barabara, umeme, sianidi, arseniki, baruti, na wanasheria.
Kwa ajili hiyo walihitaji mtaji, na Toronto ndio walienda kuupata. Migodi ya Cobalt hivi karibuni ikawa chanzo cha nne kwa ukubwa cha fedha ulimwenguni, ingawa utajiri wake mdogo ulibaki hapo.
Mnamo 1909, kampuni ya Cobalt Nugget ilichapisha kichwa cha habari kikiomba uwekezaji katika kazi za umma: "Rudini kwa Cobalt kabla ya maTrilioni kuchukuliwa."
Miaka minne baadaye, fedha tayari ilikuwa chache sana hadi kwamba Sir Henry Pellatt, rais wa Kampuni ya Uchimbaji Madini ya Ziwa Cobalt, aliamua kutumia $1-milioni kusafisha Ziwa la Cobalt ili kampuni yake iweze kupata madini yaliyozikwa chini yake. Mji huo - ambao wakazi wake walikuwa wakikaribia kilele cha 10,000 - haujawahi kulipwa fidia kwa kupoteza chanzo chake kikuu cha maji safi, lakini wakati huo ziwa lilikuwa limechafuliwa sana kwamba hakuna mtu aliyepinga.
"
Sheria ya Migodi… inaruhusu kampuni za uchimbaji madini kudai madini yaliyo chini ya ardhi yote ya umma, ardhi ya kibinafsi, na hifadhi za Mataifa ya Kwanza. ”
Ilikuwa Cobalt ambayo iliimarisha muunganisho wa Toronto kwenye tasnia, na kuleta miji mikuu wa Amerika na Uingereza ndani ya Kanada kwa jumla.
Mnamo 1906, serikali mpya ya kihafidhina ya Ontario ilipitisha
Sheria ya Migodi - sheria ya uingiaji wazi ambayo inasalia kwenye vitabu leo. Sheria hii inaruhusu makampuni ya uchimbaji madini kudai madini yaliyo chini ya takriban ardhi yote ya umma, baadhi ya ardhi ya kibinafsi, na hifadhi za Kitaifa.
Kufikia vita vya kwanza vya dunia, miradi mikubwa ya uchimbaji madini ya chuma, nikeli na fedha ilikuwa ikiendelea huko Ontario; kufikia mwishoni mwa miaka ya 1950, mahitaji ya kijeshi, gari na ujenzi yalifanya TSX kuwa soko kubwa la hisa la Amerika Kaskazini nje ya New York - sasa ni la
tatu kwa ukubwa barani .
Mwishoni mwa miaka ya 1980, makubaliano ya kwanza ya biashara huria nchini humo na Marekani yalizindua mpango wa
"hisa za mtiririko wa kodi" zisizo na kodi kwa makampuni madogo katika sekta ya uziduaji - kubeba hadhi ya Toronto kama Makao Makuu ya uchimbaji madini hadi enzi ya utandawazi.
Wakati Toronto imeunganisha msimamo wake katikati mwa tasnia, maswali yameibuka kuhusu nia ya Kanada na uwezo wa kudhibiti tabia ya makampuni ya kimataifa ambayo katika hali nyingi yamesababisha uharibifu wa mazingira, na mara kwa mara vitendo vya uhalifu vya vurugu.
Mwaka 2011, kwa mfano,
wanakijiji saba wa Tanzania walipigwa risasi na kuuawa na polisi na walinzi katika mgodi wa Barrick Gold huko North Mara, na wiki mbili baadaye wanawake 10 wa eneo hilo walidai kuwa walibakwa na walinzi wa mgodi huo na genge la watu. Mwaka huo huo, shutuma ziliibuka kwamba
walinzi wa mgodi wa Barrick wa Porgera huko Papua New Guinea pia walikuwa wamefanya ubakaji mwingi wa magenge - madai ambayo Mkurugenzi Mtendaji Peter Munk alitupilia mbali kwa kusema katika
mahojiano na Globe na Mail kwamba "ubakaji wa genge ni tabia ya kitamaduni" nchini humo.
Barrick
tangu wakati huo imetatua mengi ya malalamiko haya nje ya mahakama. Lakini matukio haya na sawa na hayo kwa akaunti nyingi yameanza kuharibu sifa ya Kanada - na Toronto - kimataifa, hasa katika Afrika na Amerika Kusini.
Kwa Catherine Coumans, mratibu wa utafiti katika Shirika lisilo la kiserikali la Ottawa
Mining Watch , uhisani wa sekta ya madini huko Toronto unasafisha tu ukweli wa aibu wa sekta hiyo. Pesa zinazofadhili Kituo cha Moyo cha Munk, kwa mfano, ni sehemu ya "onyesho hili kubwa la wema huko Toronto," anasema. "Lakini madhara ambayo yamefanywa kote ulimwenguni kuleta utajiri huo ni ya kutisha, na watu hawatambui hilo."
Cheatle wa PDAC anakubali vyombo vya habari vinavyoandika sekta hiyo vibaya, lakini anasema inasukuma sekta hiyo katika mwelekeo mzuri. "Tunafahamu vyema baadhi ya urithi huko nje," anasema.
"Hakuna shaka kuwa tasnia ya madini imekuwa na mwamko. Kwa maana kwamba tunatambua kwamba kuna mengi tunaweza kufanya ambayo ni mazuri. Ninaona sasa ninapozungumza na watendaji wa madini wanasema, "Tunaweza kuleta mabadiliko chanya, na kusaidia kujenga jamii na kuendeleza mataifa."
Source :
Toronto's Buried History: The Dark Story of How Mining Built a City