Kwa sheria ya Tanzania, mke (au mume) akichepuka (kufanya adultery au zinaa)
si kosa la jinai (criminal offence). Hivyo, yule aliyelala naye (mpenzi au co-respondent)
hawezi kupelekwa mahakamani kwa kosa la jinai, kukamatwa na polisi, au kufungwa jela kwa sababu ya tendo hilo pekee.
### Maelezo ya sheria:
- Penal Code (Kanuni ya Adhabu, Cap. 16) haiwezi adultery kama kosa la jinai. Hakuna kifungo cha jela au faini ya jinai inayotolewa kwa kichepuko.
- Adultery inachukuliwa kama civil wrong (kosa la kiraia), si la jinai. Huwezi kuwa na kesi ya polisi au mahakama ya jinai inayomfungia mtu jela.
### Unaweza kufanya nini badala yake?
1.
Talaka (Divorce): Adultery ni moja ya sababu (ground) zinazoweza kuthibitisha kuwa ndoa imeharibika kabisa (marriage has broken down irreparably). Kulingana na
Section 107(2)(a) ya Law of Marriage Act (Cap. 29), ikiwa kuna tendo la adultery mara moja au zaidi, au inaendelea licha ya kupinga, mahakama inaweza kutoa talaka. Hii inaweza kuhusisha kugawanya mali, maintenance ya watoto, au maamuzi mengine ya kifamilia.
2.
Kudai fidia (Damages for adultery): Chini ya
Section 72 ya Law of Marriage Act, mume au mke aliyeumizwa anaweza kumshtaki yule mpenzi wa nje (third party) katika
mahakama ya kiraia ili kudai
malipo ya fidia (damages). Hii inaweza kujumuisha fidia kwa maumivu ya moyo, hasara ya sifa, au madhara mengine.
- Mahakama inatoa kiasi kwa hiari yake (discretion), lakini si punitive (ya kuadhibu) — ni compensatory tu (ya kufidia hasara).
- Kesi hii inaweza kufutwa ikiwa: ulikubali au ulishirikiana na tendo hilo (connivance/consent), au kama ulishadai fidia katika kesi ya talaka.
- Ikiwa mpenzi hakujua kuwa mtu huyo alikuwa ameolewa (na hakuweza kujua kwa juhudi za kawaida), kesi inaweza kufutwa.
3.
Katika kesi ya talaka: Unaweza kumtaja co-respondent na kudai damages dhidi yake moja kwa moja katika petition ya talaka (Section 106 na 109).
Muhimu: Hata kama una ushahidi (picha, video, SMS, n.k.),
hauwezi kutumika kumfungia mtu jela. Ni suala la kifamilia na kiraia tu, si la polisi au jela.
Kumbuka:
- Sheria inatumika kwa ndoa zilizosajiliwa chini ya Law of Marriage Act.
- Katika baadhi ya maeneo ya vijijini au customary law, kunaweza kuwa na adhabu za kimila (k.m. malipo ya ng'ombe au fidia ya kimila), lakini haziwezi kuwa kifungo cha jela cha jinai isipokuwa kesi maalum.
- Bigamy (kuoa au kuolewa wakati bado una ndoa halali) ni kosa tofauti la jinai.
Kwa ufupi:
Hapana, aliyelala naye
hawezi kufungwa jela kwa kosa la kichepuko pekee. Unaweza kufuatilia talaka au fidia ya pesa katika mahakama ya kiraia.