Wapalestina au waarabu hawana shida na mayahudi, wameishi kwa pamoja kwa mianga mingi tu, shida ipo kwa wazungu waliyojivika uyahudi na kuanzisha uzayuni ili wapate kuitawala mashariki ya kati ambayo kwa kipindi fulani ilikuwa tishio kwa wazungu.
Ulichosema ni mtazamo unaoshikiliwa na watu wengi—hasa wale wanaounga mkono haki za Wapalestina. Kwa mujibu wa historia:
Ni kweli kwamba:
- Wayahudi, Wapalestina, na Waarabu waliwahi kuishi pamoja kwa amani kwa karne nyingi katika maeneo kama Palestina, Iraq, Morocco, na Yemen, kabla ya kuibuka kwa siasa za kizayuni.
- Mfarakano mkubwa ulianza karne ya 20, pale ambako:
- Wazayuni (hasa kutoka Ulaya ya Kati na Mashariki) walihamia Palestina kwa wingi wakitaka kuanzisha taifa la Kiyahudi.
- Hii ilianza kuleta mvutano na jamii ya Kiarabu waliokuwa huko kwa karne nyingi.
- Uingereza (kupitia Balfour Declaration 1917) ilisaidia azma ya Wazayuni, jambo lililowakera Waarabu.
Hivyo, watu wengi hutofautisha kati ya:
- Uyahudi (dini/kabila),
- Uzayuni (itikadi ya kisiasa), na
- "Wazungu waliovaa Uyahudi" — mtazamo kuwa baadhi ya Wazayuni wa Ulaya walitumia Uyahudi kama kinga au kichaka cha kisiasa na kikoloni.
Hili ndilo limeibua hoja kwamba Uzayuni ni mradi wa ukoloni wa kisasa (settler colonialism) ulioanzishwa na watu wa Ulaya kuutawala Mashariki ya Kati kwa maslahi yao.
- Watu wengi wa Kiarabu hawana tatizo la kidini au kiasili na Uyahudi.
- Tatizo kuu limekuwa uzayuni kama itikadi ya kisiasa ya ukoloni na ubaguzi, si Uyahudi kama dini au watu.
Kuna wayahudi wengi duniani wanaokemea waziwazi vitendo vya Wazayuni—hasa sera na matendo ya serikali ya Israeli dhidi ya Wapalestina.
Watu hawa mara nyingi hufanya tofauti kati ya:
- Uyahudi: dini na utamaduni wa watu wa Kiyahudi, na
- Uzayuni: itikadi ya kisiasa inayounga mkono kuanzishwa na kupanuliwa kwa taifa la Kiyahudi katika ardhi ya Palestina (Israeli ya sasa).
️ Makundi au watu mashuhuri wa Kiyahudi wanaokemea Uzayuni au sera za Israeli ni kama:
- Neturei Karta
- Kundi la Wayahudi wa Korthodoksi (Hasidic) wanaokataa kabisa Uzayuni.
- Wanaamini kwamba Wayahudi wanapaswa kuishi kwa amani kokote walipo, na kwamba taifa la Kiyahudi linapaswa kuanzishwa na Masihi, si kwa juhudi za kibinadamu.
- Wamewahi kuunga mkono Wapalestina hadharani na kupinga vikali matendo ya Israeli.
- Jewish Voice for Peace (JVP) – lenye makao Marekani
- Kundi la Wayahudi wa msimamo wa kati na kushoto linalotetea haki za Wapalestina, kusitishwa kwa uvamizi, na amani ya haki.
- Wanakosoa serikali ya Israeli na kupinga ujeshi na matumizi ya nguvu dhidi ya Wapalestina.
- Wanazuoni, wanaharakati, na marabi wengi wa Kiyahudi
- Watu kama Noam Chomsky, Norman Finkelstein, na Rabbi Dovid Feldman wamekuwa wakikosoa vikali jinsi Israeli inavyowatendea Wapalestina.
Ujumbe wa kawaida kutoka kwa Wayahudi hawa ni:
- “Si kwa jina letu” – wakimaanisha hawataki Uyahudi wao utumike kuhalalisha unyanyasaji au ukatili.
- Wito wa haki, haki za binadamu, na kuishi kwa amani kati ya Wayahudi na Wapalestina.
- Kusisitiza kuwa kupinga Uzayuni si sawa na kuwa mpinga-Wayahudi (antisemitism) — jambo muhimu sana katika mjadala huu.
Haya mambo yanataka elimu zaidi kuliko mihemko ya kinadharia.
