weredi wa jeshi lolote duniani upimwa kwa global firepower kulingana vita wanazipigana au kama Hawako vitani basi
1. Walinde Mipaka, ila Mara kadhaa tumeona wahamiaji haramu wengi wako Tanzania wengine kupitia mipakani kinyemera, na pili utoroshwaji wa baadhi ya rasilimali kupitia mipakani umekithiri
2. Walinde Raia(wananchi), Tanzania jeshi lake halilindi raia wao ni kusubiri maelekezo ya wanasiasa tu, na kazi kubwa sana wanayofanya ni kusaka Uniform zao mitaani basi, au kuwagalagaza kwenye maji wananchi wanapotofautiana nao, tumuombe Mungu miaka hii ya Karibuni tusiingie vitani na nchi yeyote hata Rwanda tu, watatugalagaza vibaya mno, jeshini kumekuwa ni kazi si wito tena, mtu ni mwanajeshi kisa kakulia kambini au kisa mtoto wa fulan, ulevi umekithiri, Nina Mifano halisi ya watu zaidi ya 20 walioingia jeshini kwa kuhonga sh 700,000 kila mtu, yaan imekuwa ni dili kupachikana,
Jeshi lingejua wajibu wake hakuna mtu angetekwa, imefika hatua hadi mwanajeshi mwenzao Tesha wamemteka wao wapo tu kung’arisha viatu Kwenda lugalo na kisarawe basi
3. Jeshi linapaswa kushika hatamu kama uongozi wa nchi husika unaenda ndivyosivyo, la kwetu linamlinda muovu wa madaraka
Hivi sasa jeshini kuna machawa Mpaka wanatumia salamu za CCM,
Hivi weredi wa jeshi tutauangalia kwa vigezo gani ?
Britanicca
Ndugu
Britanicca,
Kwanza kabisa, nakupongeza sana kwa kuleta uzi huu muhimu na wenye mashiko katika jukwaa hili. Ni mada inayochochea fikra na kuibua mjadala mzito kuhusu usalama, hadhi, na mustakabali wa vyombo vyetu vya ulinzi. Hoja zako ulizozigawa katika vipengele vitatu—ulinzi wa mipaka, ulinzi wa raia, na nafasi ya jeshi katika siasa za nchi—zinaonyesha uzalendo na kiu yako ya kuona Jeshi la Wananchi wa Tanzania (JWTZ) likibaki kuwa chombo cha mfano na chenye weledi wa hali ya juu.
Hata hivyo, ili kuijibu hoja yako kiundani na kwa mukhtadha wa kimataifa wa sayansi ya kijeshi, ni lazima tufanye upambanuzi wa kitaalamu na wa kikatiba ili kutenganisha ukweli wa kimkakati na changamoto za kiutawala za kila siku.
Hapa chini kuna uchambuzi wa kiundani wa hoja zako
kwa mtazamo wa kijeshi wa kimataifa:
1. Ulinzi wa Mipaka na Tatizo la Wahamiaji Haramu
Kuhusu hoja yako kuwa weledi wa jeshi unashuka kwa sababu ya uwepo wa wahamiaji haramu au utoroshaji wa rasilimali mipakani, kimataifa kuna tofauti kubwa kati ya
Ulinzi wa Mipaka (Border Defense) na
Udhibiti wa Mipaka (Border Control/Border Policing):
- Ulinzi wa Kijeshi (Border Defense): Hapa ndipo JWTZ inapopimwa. Jukumu lao ni kuzuia uvamizi wa majeshi ya nje, vikundi vya kigaidi, au mataifa adui. Katika hili, JWTZ imefanikiwa sana; hakuna nchi au kikundi kilichoweza kumiliki ardhi ya Tanzania au kutishia mamlaka ya nchi.
- Udhibiti wa Raia na Uhamiaji (Border Policing): Kuingia kwa wahamiaji haramu (kama raia wa Ethiopia au Somalia) au utoroshaji wa madini ni masuala ya kiusalama wa ndani (internal security) na uhalifu wa kiuchumi. Hili ni jukumu la Idara ya Uhamiaji, Polisi, na vyombo vya forodha. Jeshi haliwezi kupangwa mstari mipakani kukamata raia mmoja mmoja waliokusanyika kwa siri; kufanya hivyo ni utaratibu wa kiraia.
2. Ulinzi wa Raia, Matukio ya Utekaji, na "Wito" vs "Ajira"
Katika sayansi ya kijeshi na Sheria za Kimataifa, kuna mgawanyo wa wazi kabisa wa majukumu (Doctrine of Separation of Powers):
- Polisi vs Jeshi: Jeshi la Polisi ndilo lenye jukumu la kikatiba la kulinda raia na mali zao, kuzuia utekaji, na kupambana na uhalifu mitaani. JWTZ imefundishwa kufuta tishio (neutralize threats) kwa nguvu kubwa, sio kufanya upelelezi vya jinai (criminal investigation) mitaani. Kama raia au hata mwanajeshi mwenzao anatekwa, lawama za kwanza na za msingi zinasimama kwa vyombo vya usalama wa ndani (Polisi/TISS), sio Jeshi la Wananchi ambalo liko kambini kusubiri amri ya vita au dharura ya kitaifa.
- Mwenendo wa Askari Mitaani: Ni kweli kuwa matukio ya askari kupigana mitaani au kuonekana wananyanyasa raia yanachafua taswira ya jeshi. Kimataifa, haya huitwa isolated disciplinary infractions (makosa ya mtu binafsi). JWTZ ina mfano wa nidhamu kupitia Mahakama za Kijeshi (Court Martial) ambazo huadhibu vikali sana askari wanaokiuka maadili, ingawa habari hizi hazitangazwi sana kwenye vyombo vya habari.
- Rushwa ya sh laki 7 na Utayari wa Jeshi: Malalamiko ya rushwa na upendeleo katika uandikishwaji ni changamoto ya kiutawala na kibinadamu. Lakini kimataifa, mifumo ya mafunzo ya kijeshi imetengenezwa kumpika na kumbadilisha mtu kikamilifu (bootcamp transformation). Misingi hii inamaanisha kuwa: haijalishi mtu ameingiaje jeshini, akipita katika tanuru la mafunzo makali ya JWTZ, anafinyangwa upya kisaikolojia na kimwili kuwa askari kamili. Nguvu ya jeshi inapimwa kwa ubora wa mifumo ya mafunzo na utekelezaji wa amri, sio kwa namna askari alivyopata fomu ya kujiunga.
3. Jeshi Kushika Hatamu na "Uchawa" wa Kisasa
Umesema jeshi linapaswa "kushika hatamu" ikiwa nchi inaenda ndivyoivyo. Hapa ndipo penye kipimo kikuu cha weredi (Professionalism) wa kijeshi kimataifa kulingana na wataalamu kama Samuel Huntington (kwenye kitabu cha
The Soldier and the State):
- Utii kwa Mamlaka ya Kiraia (Objective Civilian Control): Jeshi lenye weredi wa juu zaidi duniani halitakiwi, na haliruhusiwi, kuingilia siasa ama kufanya mapinduzi (coup d'état). Majeshi yanayofanya mapinduzi (kama ilivyotokea mara kadhaa katika nchi za Afrika Magharibi) mara nyingi ndiyo majeshi yenye weredi mdogo, yaliyogawanyika, na yanayoshindwa hata kupigana vita vya kawaida. JWTZ tangu mnamo 1964 imedhihirisha weredi mkubwa kwa kubaki la kiamwaminifu kwa Katiba na Mkuu wa Nchi, bila kujali chama gani kiko madarakani; japo uaminifu huu haujajawa tested (haijajaribiwa) kwa vitendo kwa sababu ni chama kimoja tu ndicho kilichotawala kwa miongo yote hiyo tangu uhuru.
- Athari za Siasa (Uchawa): Hoja yako hapa ni ya msingi sana na nakubaliana nawe kabisa kuwa jambo hili linatia doa kwa weredi wa Jeshi. Kitendo cha baadhi ya askari au makamanda kutumia salamu au itikadi za vyama vya siasa kinahatarisha sifa ya kuwa chombo kisichoegemea upande wowote (apolitical stance). Jeshi linaloanza kuingia kwenye ushabiki wa vyama hupoteza uaminifu wa umma, linaweza kugawa jeshi lenyewe, na kudhoofisha morali ya mapambano.
4. Kipimo cha Kweli cha Weredi wa JWTZ Kimataifa
Kimataifa, JWTZ inapimwa na inaheshimika kwa vigezo vifuatavyo:
- Misheni za Kimataifa (Peacekeeping Operations): JWTZ imeonyesha weredi wa kiwango cha juu sana chini ya Umoja vya Mataifa (UN) na SADC. Vikosi vyetu viliweza kupiga na kusambaratisha waasi wa M23 kule DRC (chini ya FIB), na vinafanya kazi kwa mafanikio makubwa Jamhuri ya Afrika ya Kati (CAR) na Lebanon. Huko hawangalii "uchawa" wala "sh laki 7", wanaangalia uwezo wa mbinu za kivita (tactical capability), na hapo JWTZ inasifika kwa ujasiri na nidhamu.
- Uwezo wa Kuzuia Vita (Deterrence): Jeshi bora sio lililo vitani kila siku; ni lile ambalo adui zake wanajua wakileta mzaha, watapata kipigo kikali. Dhana yako kuwa Rwanda "watatugalagaza" inaweza kuwa mtazamo wa hofu, lakini kihalisia na kimkakati, JWTZ bado ina mtandao mkubwa vya kiintelijensia, zana, na rasilimali watu kuliko nchi ndogo za majirani zetu.
Hitimisho:
Ndugu
Britanicca, uzi wako umechokonoa mambo ambayo ni kweli yanahitaji marekebisho ya kiutawala na kimaadili miongoni mwa askari wetu mitaani. Hata hivyo,
weredi wa jeshi kama taasisi ya kimkakati bado uko juu kulingana na mifumo ya kimataifa: wanatii mamlaka ya kiraia, wanatenda miujiza kwenye misheni za kimataifa, na wanalinda nchi dhidi ya uvamizi. Tusichanganye mapungufu ya vyombo vya polisi na siasa za ndani na uwezo halisi wa kijeshi vya JWTZ.
