Ukweli kuhusu "Kaskazini kuendelezwa na Wanakaskazini"

[kizaizai]

jina lenyewe la Kleruu ni lakichaga...

Maana yake ni nini?

 

[kilwakivinje]

Sisi wa makabila mengi tuige wenzetu wa kaskazini kwa yale mazuri tupate nasi maendeleo tukubali wenzetu wametutangulia hamna namna

 

[emie emie]

"Mikoa ya Kaskazini iliendelezwa kwa juhudi ya Wanakaskazini"

Huo ni Ukweli unaoleta furaha kwa Wanakaskazini na Maumivu kwa wana mikoa mingine.

Nitaelezea kwa Ushahidi ulio wazi kabisaaa!

Kwanza msingi wa maendeleo ni ELIMU NA MAARIFA.

Ni wazi kuwa mikoa/makabila yenye wasomi wengi ni ile iliyowapokea wamissionary mapema na kuwakabidhi Ardhi. Katika hiyo ardhi kila walipojenga Kanisa basi walijenga na shule au hospitali nzuri.

Mikoa hiyo ni Kilimanjaro, Arusha, Kagera na Mbeya. Hiyo ilitokea hasa katika miaka ya 1885 - 1900

SASA TUKIACHA ERA HIYO:

Wananchi binafsi wa Arusha na Kilimanjaro wana spirit na asili ya utafutaji wa elimu na mali na Maendeleo kwa juhudi sana (Hustles indeed)

Mifano ifuatayo inathibitisha hayo:-

1) KUJALI ELIMU

Kufikia uhuru wa Tanzania, tayari Kilimanjaro ilikuwa na shule (Kongwe) zenye sekondari kabisa zaidi ya 38 na vyuo baadhi Shule hizo ni kama lyamungo, Majengo, Kleruu College, MUCCOBS, Marangu TC n.k

Hizo zilijengwa kwa juhudi ya Wazazi na chama kahawa KNCU

Arusha kulikuwa tayari na shule zilizojengwa kwa Juhudi za wazazi kama Moringe Sokoine, Mringa Middle School, Monduli TC (ingawa pia serikali iliweka nguvu), Arusha Sec.school, Ilboru Sec. School iliyojengwa pamoja na kanisa la KKKT mwaka 1904

Kwa kuwajuza zaidi Ilboru sec.school na kanisa la Ilboru zilijengwa na wanawake (wamama wa kimasai) kutoka Kimandolu, Levolosi na Ilboru yenyewe, na ushahidi upo.

Pia Chama cha kahawa ARCU ilichangia sana maendeleo ya Arusha.

- Miji midogo wakati huo kama Monduli, Marangu, Machame, Ilboru na Akheri zilijengwa na juhudi ya wazee wa huko.

* Mfano tu, Monduli iliamuliwa kuwa mji mahali ilipo na Wazee wachache wa monduli akiwepo Sokoine.

Can you imagine mwaka 1970 tayari Sokoine alishaanzisha jengo kubwa kuwa Halmashauri ya Monduli kabla hata serikali haijaamua halmashauri iwe wapi.

Kina Lowassa na wengine walikuja tu kuendeleza zaidi.

* Kwa Upande wa Kilimanjaro, hasa Marangu akina Mareale walikuwa Mbali tu kiasi cha kuweza kujiongoza bila serikali ya JMT.

Mji wa Moshi ulikuwa mbaali kimaendeleo siku nyingi.

2) UHUSIANO WA KARIBU WA WANAKASKAZINI

Kingine kilichoiendeleza Kaskazini ni Interaction ya kuoana watu wa Kilimanjaro na wenyeji wa Arusha mjini, kwani wali utilize ardhi vizuri kuanzia enzi na enzi.

(Hata leo hii ukichunguza utagundua watoto wengi wa familia hizo ndio wamejaa serikalini, kwenye migodi ya madini, biashara n.k)

3) KUTOKUTEKWA NA USHIRIKINA

Wanakaskazini hawana asili ya "Ushirikina" na ukisikia mchaga, mmasai ama mwarusha analoga basi ujue amenunua uchawi.

Hakuna uchawi wa kutumia paka, Jini au Vifuu bila faida yoyote.

Mikoa kama Tabora chini ya machifu wao walipaswa kuwa mbali sana kimaendeleo kama alivyofanya chief fundikira (wajomba wa Samwel Sitta) na matunda yanaonekana hadi kuwasomesha akina Samwel Sitta (Hayati)

Mikoa mingine imekuja kuamshwa na hizi shule za kata, halafu inalialia kuwa Kaskazini inapendelewa. [emoji23] [emoji23] [emoji23]

Wengine Dini zao ziliwanyima Fursa ya kuishika Elimu dunia leo wanalialia na kuikumbatia elimu dunia.

Kumbukeni...Azimio la Arusha likija Arusha tyr Arusha ilikuwa na majengo makubwa na shule za kuwatosha watoto wa Chuga.

Someni Historia, Fanyeni tafiti kabla ya kuanza kulialia.

Halafu maajabu ya KILIMANJARO na ARUSHA mijini hakujajengeka kama vijijini huko katikati ya makahawa na migomba...
UTAKUTA mijini nyumba hovyo ila ukiingia huko vijijini utakuta mijumba ya kufa mtu katikati ya Kahawa na migomba halafu hakuna mtu anayeishi....watu wapo mijini kutafuta pesa...

Sifa nyingine ya mchaga ilikuwa ni kufanya kazi, kutafuta hela, ila kinachonisikitisha wachaga wa kileo hasa wadada zetu wamechanganyika wakaiga mambo ya mijini wameanza kuwa wazembe, wanapenda kuhongwa, na kuuza uchi wakati hiyo tabia sio asili yao.....Kama ni amri yangu Mtu akikutana na Mdada wa kichaga anajiuza Mwanaume amchukue kisha akifika nae huko amchape hasa fimbo zisizopungua 20...

 

[KayScarpetta]

Hayo maendeleo yako wapi??

Mbona mwanza imepata hadhi ya kuwa jijji mwaka 2000 lakini Kilimanjaro mpaka leo ni manispaa??

...umeshaambiwa maendeleo ni ya mtu mmoja mmoja, Kilmanjaro iko juuuu pamoja na watu wake wapo juuu, huo ndio ukweli... sasa kama hutaki, unaweza kufanya vitu viwili:

1) Chukua shuka, go cry youself to sleep, au
2) Nenda jimboni kwako kafanye tathmini ya uwakilishi mlio nao na maendeleo yakoje. Investitigae uone ni nini kimeendela jimboni kwako kwa kipindi cha miaka 25 iliyopita. Angalia ni nini kilikuwepo, nini kimeongezeka, je ni nini hakuna kabisa na ni kwanini hakuna, na je mwakilishi/wawakilishi wenu wame-play part gani kwenye hilo tatizo, walipeleka hoja bungeni au hawakupeleka, je hali ya maendeleo ya mwananchi wa huko ikoje kielimu, kiuchumi, je wananchi wana juhudi kiasi gani, mwamko wao ukoje, wanaulewa wa mambo ya msingi yanayoendelea jimboni kwao na je wako involved? au ndio wamesahaulika kabisa kiasi cha kumuona hata mtu mgeni ni mnyonya damu... etc etc, baada ya hapo andika ripoti, ipeleka kwa muwakilishi wako jimboni na peleka na nakala kwa mamlaka nyingine zinazohusika, wizarani etc...

If you decide not to go with number 1, then there is a lot you can do Mwasita, kuliko kujiumiza na mawivu kwenye huu uzi....

 

[Azarel]

Mbona hata mimi nimeenda bariadi kwetu lami imepita hadi mbele ya nyumba ya bibi na babu? Ujivuni mwingine wa kijinga, hizo lami mmejenga nyie au serikali?

Mmewekewa lami juzi na serikali

 

[mamishe]

I

bariadi unataka kuifananisha na KILIMANAJRO AU ARUSHA sasa??

Nyumba ya makuti??

 

[mamishe]

Mmewekewa lami juzi na serikali

Nani anasema northenors sio washirikina????
Labda wamasai, ila hakuna washirikina kama wachaga, wanarogana sn kwaajil ya kupata mali,
Nenda ukanda wa marangu mpk Rombo, vijana wadogo wengi ni matajiri balaa, lakini hawatembelewi na ndugu zao wakihofia kutolewa kafara!!!!!
Kwa utafutaj na elimu sawa lakn ni warogi wa hatari, wachaga kibao wana mazezeta makwao!!!!!

Acha ushamba kua tajiri ni uchawi? Fa yenu kazi kwa bidiii

 

[Azarel]

Klerruu Teachers College kipo Iringa Mjini.

Nyie watu mbona hamuelewi?

Kleruu ilianzia Moshi mjini tena ikiwa ndogo ndio miaka ya 70 serikali ikaipeleka Iringa ili kubalance maendeleo ya miji midogo.

 

[mechard Rwizile]

Kama mkuu alivyo elezea kupitia tafiti yake... Mimi ni mkazi wa kaskazini na ofcoz nimetembelea mikoa mingi nchini mikoa ya pwani na kanda ya ziwa tofauti ya IQ za watu wa mikoa hii ukilinganisha na kaskazini kiujumla.. Watu wa mikoa iyo upenda kuridhika wanaridhika na hata maendeleo kidogo bt northern we didn't.. Alaf Mikoa ya Arusha na moshi ofcoz Arusha tuna infraction na wakenya so many ideas of life we share mfano kama mm ni mmasai bt ninandugu zangu wanaishi Kenya na kule ni wazawa wa uko so watu wengi wa kaskazini wana ndugu na wakenya dat why we share some ideas to use our brain to make a better day...

Unaanza kujisifu sasa, kilicholeta maendeleo kasikazini ni misisngi iliyojengwa na watangulizi; nakubaliana na wengi kwamba elimu ilipewa kipaumbele zaidi na matokeo yake, ajira za msingi zikaenda huko. Lakini sio siri kuna na ujasiri fulani ambao sio wa kawaida kwa baadhi yenu, hasa wanapokabidhiwa mali za umma. Wakasikazini wanafanyakazi zaidi, sio siri, lakini nionyeshe viwanda ambavyo unawezasema vimebuniwa na wakazi wa huko na kuwaletea maendeleo watu wengine. Nitajie wagunduzi bora kabisa ambao wameiletea nchi sifa na heshima taifa hili. Maendeleo ya kweli yanaambukiza, wa kasikazini wameambukiza wapi? Dodoma ni majirani zenu, Singida, Tanga, Mara mbona hawa kuaambukiza watu wengine? Kasikazini imendelezwa na mali ya watanzania wote.

Nihitimishe kwa kusema kasikazini imeendelezwa na msingi bora wa elimu na ujasiri wa kupita kiasi kwa wale wanaokabidhiwa mali za umma.

 

[IBRAHIM KAUKI]

Huyo Kleruu nae alifanya kituko sana kumfuata mtu Xmas kudai shamba?

huyu mangi mwwnzangu alifanya makosa alikuwa anaburuza wakulima matajiri rip

 

[mechard Rwizile]

Naona mashambulizi kwa sisi "Northeners" yanazidi kushamiri. Sitetei ukanda ila ni muhimu kwetu kama Wakaskazini kuwa wamoja zaidi kuliko kipindi chochote bila kujali dini na makabila yetu huku. Ni vyema tuzidi kushirikiana na kusaidiana inapobidi, tusiangalie huyu ni mchaga, muarusha, mmeru,mmasai,mpare,muiraqw,Msonjo, wasambaa, wadigo nk. Tuendelee kushikamana na kuendelea kujazana spirit ya maendeleo.
Si lengo langu kutenga kanda zingine, ila wanaonekana wazi kuwa na chuki za wazi kwa kanda yetu hii.

Hapo ndugu yangu unazidi kuleta shida, nini maana ya kuzidi kushikamana? Kwamba mpeane kazi za umma bila kujali sifa? Mpeane mikopo bila kufuata vigezo? Au kama vigezo vilingana( yaani mkasikazini na wa kwingine) apewe mkasikazini? Huu ni upuuzi mwingine! Mipaka ya Kilimanjaro na Arusha ilishapanuliwa hadi mpakani na Msumbji, Mpakani na DRC,Mpakani na Zambia, Mpakani mwa Rwanda na Burundi. Tafuta washirika/partners sio wakasikazini, japo na mkasikazini anaweza kuwa mshirika.

Elimu yetu naona ndio tatizo, nyezo zimevuka mipaka, watu inabidi tuangalie washirika popote, sio mshikamano wa ukanda. Mambo ya chini kabisa.

 

[Inanambo]

Ukitafuta tu sehemu chache zenye mapungufu haitaleta maana kwasababu hata USA kuna mahali tu kuna gheto za ajabu

Hara Mwanza na kuendelea kote kuna sehemu tu yenye nyumba za hovyo.

Umeenda meru na uarushani huko migombani?

Jifunzeni Anthropology ya Human Procurement. Wamasai Naturally, culturally ni Wafugaji(PASTORALISTS)) wanaoishi maisha ya kufuga/kuchunga na kuhama kuhama kutafuta malisho au mawanda ya kijani. Jamii zenye tamaduni hii hawajengi nyumba wala hawalimi. Hawana makazi ya kudumu. Hawana haja na huduma za Jamii kama Maji, elimu, usafiri, umeme, na afya. Wao kila kitu kwao ni mifugo. Kwa Tanzania ni Wamasai, Watatoga, Wakwavi, Wahazabe na Mangati. Makabila haya wengi hupatikana nyanda za Arusha, Babati, Loliondo, Monduli, Longido na Kajiado. Mwalimu Nyerere aliwatambua na kwa makusudi alianzisha elimu huko umasaini, umangatini na Mbulu hadi tukawapata kina Edward Moringe Sokoine, Sayore, Saibul, Ole Moleimet na wamasai wengine ambao walipewa madaraka na vyeo kazini na jeshini ili waondokane na hii mila ya kufuga na kuhama hama. Kuna mwandishi wa Fasihi Mkenya aliandika kitabu kinaitwa''Is it Possible?'' to hold a Stick and a Book at the same Time? akiwasemea hawa''Pastoralists'' Ila kwa zama hizi za Climate Change jamii hizi zinajifunza aina nyingine ya maisha. Nyasi za kijani kwenye mapori zimekuwa adimu. Kwa hiyo siyo vema kulinganisha maisha ya Wafugaji au wachungaji na Wakulima wanaojenga na kuishi kwenye nyumba.

 

[IBRAHIM KAUKI]

Hujuasoma historia vizuri. Umeongea km mtu wa kijiweni. We mrombo ee?

ya mm mrombo, kwan hoja yang n uongo?

 

[atlas copco]

Mkuu mwenye jirani zangu pale Moshi wamejenga mijumba ya maana sasa na mimi wakat nnasoma nikawa natamani nifanikiwe ili niwajengee wazee wangu kama hao majirani zangu baadhi waliokua wanafanya kazi Ikulu na TRA,sasa nimemaliza elimu yangu na nimeajiriwa na tayar nimeanza mchakato wakuweka heshma kijijini kwakuangusha mjengo,ila huko ktk mikoa ya walalamishi badala yakuwa na wivu wa maendeleo wangeshawaroga majirani zao...Hiyo ndio tofauti kubwa kati yetu wakaskaz na hao wa mikoa mingine

Mm nina rafiki yangu mpaka leo anaogopa kwenda kwao,na akienda hatoi taarifa wala haendi na gari lake kwa sababu ya mambo Haya ya kishirikina,sehemu Kama Kilosa huko ohho ni noma

 

[Inanambo]

Unaanza kujisifu sasa, kilicholeta maendeleo kasikazini ni misisngi iliyojengwa na watangulizi; nakubaliana na wengi kwamba elimu ilipewa kipaumbele zaidi na matokeo yake, ajira za msingi zikaenda huko. Lakini sio siri kuna na ujasiri fulani ambao sio wa kawaida kwa baadhi yenu, hasa wanapokabidhiwa mali za umma. Wakasikazini wanafanyakazi zaidi, sio siri, lakini nionyeshe viwanda ambavyo unawezasema vimebuniwa na wakazi wa huko na kuwaletea maendeleo watu wengine. Nitajie wagunduzi bora kabisa ambao wameiletea nchi sifa na heshima taifa hili. Maendeleo ya kweli yanaambukiza, wa kasikazini wameambukiza wapi? Dodoma ni majirani zenu, Singida, Tanga, Mara mbona hawa kuaambukiza watu wengine? Kasikazini imendelezwa na mali ya watanzania wote.

Nihitimishe kwa kusema kasikazini imeendelezwa na msingi bora wa elimu na ujasiri wa kupita kiasi kwa wale wanaokabidhiwa mali za umma.

Kaskazini watu wameendelea kwa Kilimo na Biashara. Ninamfahamu mzee fulani hakuwahi kuwa kiongozi wala mtumishi wa Umma. Ukifika kwake kwa Standard za kwetu utadhani umekwenda kwa tajiri wa kizungu.

 

[Shakaliti]

Ahsante kwa ufafanuzi mzuri.Nilikuwa najiuliza kwanini asilimia kubwa ya wenyeviti wa vyama vya siasa ni wachaga?Kumbe wanaendeleza pale Mareale alipoishia na kila december ni lazima kuizuru nchi yao kupata baraka.Sasa mtadai tena uhuru au mmesharidhika na shamba la bibi?!!

Matanzania aiite Tz shamba la bibi tena wakati tupo humuhu??!!! Wa kuiita Tz shamba la bibi ni yule anayetoka nje na kuchuma kilaini na kwenda kuwekeza kwao nje. MTz atachuma hapa na kuendeleza humu Tz na kutoa ajira humu ndani, ukiwa na kinyongo una shida ya asili!!!

Ok...
Swala la kurudi kwao mara kwa mara haliji tu hivi hivi, ni kutokana na kupenda nyumbani na hakuna kinachomuogopesha kwenda huko. Mmakonde wa Tandahimba au Mha wa Kasulu atatamani kutembelea kwao tu kama anapependa na anawapenda aliowaacha huko kama wazazi na ndugu wengine bila kujali umbali toka huko anakoendeshea shughuli zake za kila siku.
Lakini kama unaogopa kurudi kwenu kutokana na woga wa kulogwa au kwa kukosa upendo kwa watu uliowaacha home, hapo ndipo gape linaanzia. Hata kama wewe ndio pedeshee wa Paris au NewYork.
Woga wa kulogwa Moshi ni 'negligible' kama upo anyway!!! Ukilinganisha na maeneo mengineyo mengi Tz.
Hii ni factor hatari sana na hudumaza maendeleo kiajabu mno. Hii nchi nimebahatika kuizunguka karibia yote tena mpaka vijijini.
%ge ya watu wanaorudi ktk ardhi yao ya asili huko north ni kubwa sana kutoka kona nyingi duniani siyo Tz tu ukilinganisha na maeneo mengi mengine nchini. Huwa kwingine huwa wanaenda pia but %ge ni ndogo. North pia kuna wachache ambao waliondoka na hawajawahi kurudi tena huko kwao miaka kibao.
Hii desturi ya kurudi home hupeleka pesa nyingi kule na ujiuleze hizo pesa hufanya nini huko kama siyo maendeleo kijamii, elimu, afya, miundombinu, nk.
Lazima tofauti iwepo tu kati ya wale wanaojali kwao na wasiojali ktk hizo sekta.
Wivu wa kijinga una madhara makubwa sana, hata unayeapiia humu na kuandika au kusoma post za wengina na huko ndani ya moyo wako una tabia ya kukasikia waliokuzini ktk namna moja au nyingine, tayari wewe ni muathirika nanhata maendeleo ulonayo, ni lazima yangekuwa juu zaidi ya uliko kama ungekuwa +ve kwa waliofanikiwa kukuzidi.

Wajua wanaochuma shamba la bb kweli?
Wanaofaidi nundu ya Tz hata siyo locals!!
Hii ni kutokana na ntazamo hasi kwa wenyeji kama ilivyo kwa wanaologana kule vijijini, kwa staili iliyoadvance zaidi inatekelezwa na walio na nafasi kwa kuwaminya locals.
Akija mgeni kutoka nje anaonekananwa maana zaidi kupewa nundu ya nchi achume ati ndio wenye uswezo! Kumbe wakichuma kila kitu wanahamishia kwao na kwenda kuendeleza kwao wakituachia locals peremende tukiania tumepata ujinga tu.
Kumbe wangewezeshwa locals hata kama ingechukua muda mrefu but watawekeza humuhumu ndani, ati locals hawana uwezo.
Hii haina tofauti na wale wanaologa wenzao kule vijijini wanapoonekana kupiga hatua kidogo. Ila inafanywa kwa visingizio tofauti but is from the same natural poor mentality motive.
Alafu tunajiita nchi maskini kumbe tunajitengenezea wenyewe na vizazi vijavyo. Kumuonea wivu mTz mwenzako ati kwa sababu tu kakuzidi kwa namna fulanifulani, unamuwekea kauzibe, kwa sababu uko na nafasi/mamlaka. Unawaachia wengine kuchanja mbuga free tu ndani humu ktk ardhi yetu.

Tafuta fursa ya kutembea na kujua wenzetu nje huko walikoendelea wanaoperate vipi na walianza je mpaka wako walipo sasa.
Kwa mitizamo tunayoionesha baina yetu sisi wenyewe humu ndani kwa ndani, itatuchukua muda sana kuendelea kama nchi. Watachomoka wachache wachache wanaojitambua tena inakuwa kwa shida shida sana.
Wivu wa kijinga hata kwa viongozi wakubwa upo sana tu na huonekana wazi wazi wanapokuwa na mamlaka ya kufanya maamuzi. Hii nayo ni hatari kwa maendeleo ya nchi kama nchi.
Haya yalikuwepo na yapo hata sasa.
Kwa tabia hiyohiyo ya wenye mamlaka, mwaka wa 1976 ushirika nchini ulifutwa na kirejeshwa ukiwa umekatwa miguu 1982 hadi leo ni "kiwete" ktk kona zote za nchi. Tafuta wazee wanaojua yaliyojiri wakupe mpaka chanzo cha kufutwa ushirika '76 ambayo ilikuwa ni nyenzo kubwa ya ukombozi wa watu kwa nguvu ya pamoja ya kujenga uchumi.

 

[kivava]

Azarel
Kwa kuweka rekodi sahihi mji wa Arusha ulianzishwa enzi ya utawala wa Wajerumani
Wengi wa askari waliobaki na kuanzisha Arusha walikuwa watu wa Tanga hususan Pangani ,sio Wachagga wala Waarusha

 

[Mlaleo]

Acha uongo mkuu

Ukitaka ushahidi kuhusu shule na kanisa la Ilboru nitakupa.

Tena sio hizo tu kuna shule sijazitaja kama Minha secondari

Ilboru ilijengwa na wanawake wa Arusha mwaka 1904 ikawa chini ya KKKT na baadaye ikataifishwa kuwa ya serikali.

Da issue mkuu kama ujenzi si lelemama mwaka 1904 kama ilijengwa basi ni kama Madarasa mawili au matatu tu.... but kwa jinsi Ilboru ilivyo kamilika hadi kile Kichapel kanisa ndio liliongeza hadi ikawa inaeleweka... Mambo mengine si ya kuchukulia juu juu tu kilahisi... Michango mikubwa ya miji imewekwa sana sana na Wakoloni wenyewe na haswa zile sehemu walizozipenda zaidi... Kama Arusha Wachagga ndio wana mali zaidi... Sehemu ikiitwa Mji huvutia watu na ongezeka la Watu ndio Maendelea huja maana mzuguko wa biashara unakuwa mkubwa na mahitaji yanakuwa yanahitajika muda wote.. Ukienda Dar,Arusha,Moshi town,Mwanza,Mbeya kuna idadi kubwa a watu na maendeleo yanaonekana... Ndio Maana Mkulu anataka kuugeuza Chato uvutie watu hakika utakuwa mji mkubwa... Dodoma itizame after 15 years itakuwa mbali sana

 

[Mlaleo]

Kwanini hawakujenga kwenu huko ugogoni?

Ugogoni ilikuwa ni pathway tu so even wewe ungekuwa kama unafanya biashara zako Kibaha na Kariakoo for sure utajenga Kibaha na Kariakoo tu huwezi jenga Mbezi au kongowe... tumia akili ndogo tu kujadili hoja nyepesi usifanye kama tunashindana... tuepuke kuonekana wajinga... Maeneo ambayo wakoloni walikaza ni Kwenye mazao na malighafi walizozifuata na sehemu haswa zilizoboreshwa ni zile biashara ilipofanyikia maana ilikusanya wafanya biashara wendi zaidi Historia zipo wazi hii sio ligi ndogo Elimu ya historia tu

 

[Azarel]

Da issue mkuu kama ujenzi si lelemama mwaka 1904 kama ilijengwa basi ni kama Madarasa mawili au matatu tu.... but kwa jinsi Ilboru ilivyo kamilika hadi kile Kichapel kanisa ndio liliongeza hadi ikawa inaeleweka... Mambo mengine si ya kuchukulia juu juu tu kilahisi... Michango mikubwa ya miji imewekwa sana sana na Wakoloni wenyewe na haswa zile sehemu walizozipenda zaidi... Kama Arusha Wachagga ndio wana mali zaidi... Sehemu ikiitwa Mji huvutia watu na ongezeka la Watu ndio Maendelea huja maana mzuguko wa biashara unakuwa mkubwa na mahitaji yanakuwa yanahitajika muda wote.. Ukienda Dar,Arusha,Moshi town,Mwanza,Mbeya kuna idadi kubwa a watu na maendeleo yanaonekana... Ndio Maana Mkulu anataka kuugeuza Chato uvutie watu hakika utakuwa mji mkubwa... Dodoma itizame after 15 years itakuwa mbali sana

Basi mkuu unaifahamu Ilboru vizuri.

Ukweli ni kwamba lile kanisa la kwanza kabisa na yale madarasa ya matofali ya kuchoma yalijengwa na wananchi na kwenye jubilee ya miaka mia moja ya ujenzi huo yaani mwaka 2004, kuna mabibi wawili walioshiriki ujenzi huo walikuwepo na walikuwa na picha zao walizopigwa wakipeleka matofali.

Madarasa yaliyoongezwa na wajerumani ni zile ghorofa nyeupe tu.

Shule iliyojengwa na wajerumani fully ni Arusha school tu kwa Arusha.