Bunge Litii Mahakama; Lisipotii Nani Aitii Basi?

[S.M.P2503]

Mwanakijiji unazungumziaje ibara ya 14
Sura 100.-(1) inaposema Kutakuwa na uhuru wa mawazo, majadiliano na utaratibu katika Bunge na uhuru huo hautavunjwa wala kuhojiwa na chombo chochote katika Jamhuri ya Muungano, au katika Mahakama au mahali penginepo nje ya Bunge. Hizi nguvu za mahakama zinatoka wapi wakati yenyewe inafungwa na kipengele hicho ?

 

[nderingosha]

...mwanakijiji labda utufafanulie...nani hapa anaingilia kazi ya mwingine??..ni bunge linaingilia utendaji wa mahakama ama mahakama ndio inaingilia utendaji wa bunge???......

...Maana mimi lojiki inanionyesha kuwa bunge linaingiliwa na mahama ktk kazi yake ya kuisimamia serikali....maana kinachoenda kusomwa na kujadiliwa bungeni ni report ya CAG ambayo inarejeshwa bungeni kama feedback(matokeo ya kazi ya CAG).. maana ni bunge (kupitia PAC) liliamua kuwa CAG afanye uchunguzi kuhusu wizi wa escrow..

...nahoji hivyo maana inakuwaje hawa PAP hawakuomba mahakama kuzuia kazi ya CAG ama PCCB tangu mwanzo kama waliona kuwa mahakama inaingiliwa???......maana CAG na PCCB walikua wanafanya kazi kwa order ya bunge (kupitia PAC)....sasa iweje leo eti wazuie report isijadiliwe bungeni wakati walijua kuwa lazima CAG atakuja na report?..it doesn't make sense to me at all.....Yaani waruhusu CAG afanye kazi alafu wakatae report isijadiliwe????...nonsense...

 

[Christiano Ronaldo]

Huyo mtoa mada amesoma katiba au ni kujiandikia tu !?

Kwa mujibu wa katiba, mahakama haina uwezo wa kuingilia shughuli za bunge

You are right!

 

[Ninaweza]

MWANAKIjiji, sema neno lolote juu ya kesi ya kubenea dhidi ya bunge la katiba. Baada ya hapo nikudokeze tu kuwa anaye zuia bunge kujadili report ya ESCROW ni serekali na siyo mahakama! Narudia tena anayezuia mjadala ni serekali mahakama inasakiziwa hapa!

 

[RIGHT]

Nani anapaswa kumtii mwezake. Bunge linapaswa kuitii Mahakama au Mahakama iitii Bunge? Au je hawapaswi wote kuheshimiana na kutii mipaka ya kila mhimili? Mahakama haioni kwamba kulizuia Bunge kujadili swala la Escrow ambalo liko kwenye mchakato wa majadiliano ni kulidhalilisha Bunge? Je Mahakama iko juu ya Bunge hata inadiriki kutoa amri kama vile boss anavyotoa amri kwa subordinate wake?

Nadhani huu ni wakati mwafaka ambao Bunge linapaswa kujitambua.

 

[ChescoMatunda]

Kazi kazini sasa

 

[Ulukolokwitanga]

Kama hili likifanikiwa kutendeka basi itanidhihirishia kuwa katiba ya Tanzania ni moja kati ya katiba mbovu isiyo na kifani...

Mkuu hata ile katiba tunayosema ni mbovu imeeleza vizuri kuwa the doctrine of separation of power is for CHECKS AND BALANCE. Kama bunge litakubali kuzuiwa na mahakama kufanya kitu ambacho ina mamlaka nacho tayari mabazazi watapata chaka, usije kushangaa mwakani wakwepa kodi wakizuia bajeti isisomwe kwa kupeleka mahakamani shauri la kipuuzi kama hili la mawakala wa Singasinga, Rwegamalira na Miraj Kikwete

 

[mtzmweusi]

Kwamba kuna taarifa kuwa Mahakama Kuu imeweka zuio (injunction) ya kuzuia Bunge kujadili suala la escrow kwa sababu kuna watu wameenda mbele ya mahakama kutafuta 'relief' fulani ni taarifa ambazo zilitarajiwa na zimekuwa zikinong'onwa kwa siku kadhaa sasa wakati taifa linasubiria mjadala huo Bungeni. Tukikubali kuwa Mahakama imetoa zuio hilo basi swali ni je Bunge linatakiwa kutii au lisitii?

Kuna watu ambao wanaamini mjadala huu ni lazima uendelee kwa sababu Bunge linafanya kazi zake "bila kuingiliwa". Lakini pia tunafahamu kwenye masuala ya haki Mahakama nayo inatakiwa kufanya kazi zake "bila kuingiliwa". Je, hili lina maana pande hizi mbili zinaweza kujikuta kwenye stalemate (kukodoleana) hadi mmoja wao apepese macho?

Naomba kupendekeza kuwa katika masuala ya kutafuta haki Mahakama na maamuzi yake yako juu ya mtu yeyote; yako juu ya Bunge na hata juu ya Ikulu. Mahakama inapotoa uamuzi fulani uamuzi huo unatakiwa kutiiwa na wanaohusika. Kwamba sasa Bunge linataka kuendelea na mjadala wakati Mahakama imetoa zuio halali siyo tu ni kutengeneza mwelekeo mbaya (bad precedence) lakini pia utatuletea matatizo huko mbeleni pale ambapo ama Ikulu au watendaji wengine watakapoamua kupuuzia maamuzi ya mahakama kwa sababu hawayapendi au wanaona yanawazuia kupata manufaa fulani ya kisiasa.

Ni kwa sababu hii naamini Bunge litatambua hatari waliyo nayo kwa kutokutii amri ya mahakama. Mahakama haina majeshi na wala haina polisi lakini kama maamuzi yake hayawezi kutiiwa na watu ambao walitunga sheria nani basi ataweza kuyatii maamuzi ya mahakama? Kinachosikitisha ni kuwa hata baadhi ya watu ambao wanatarajiwa kuwa watetezi wa utawala wa sheria wanaonekana kukubali kutokutii huku kwa Bunge. Hii ni hatari.

Hata mwizi ana haki ya kwenda mbele ya mahakama kutafuta msaada; mafisadi na wezi wa mali za umma nao wana haki hiyo hiyo. Ni jukumu la wanaodai kuthibitisha madai yao. Na kwa vile serikali yetu kwa makusudi au kwa bahati mbaya hadi hivi sasa haijaanzisha uchunguzi wa kihalifu (criminal investigation) kuhusiana na escrow na kwa vile jukumu hilo linamuangukia DPP ambaye ofisi yake amekuwa dhaifu mara zote linapokuja suala la ufisadi basi wezi wetu wanapoenda mbele ya mahakama na kutumia mchakato wa mahakama kujilinda hatuwezi kuwakatalia ati kwa vile hatuwwapendi au tunaamini wanatumia mahakama vibaya. Ndio uzuri wa nchi ya kidemokrasia hata wezi wakikimbilia polisi lazima walindwe!

Hivyo basi, nasihi Bunge litii mahakama kwani kama halitotii hakuna mtu mwingine Tanzania ambaye atatakiwa kutii mahakama hasa kama inachukua uamuzi ambayo mtu huyo haupendi.

Kitu pekee ambacho Bunge linaweza kufanya na ninaamini ndio njia pekee ya kutokugongana na mahakama ni

a. Kuahirisha mjadala huo wa escrow
b. Mara moja kutuma wanasheria wake kutaka wasikilizwe ili kuondoa zuio hilo na hata ikibi kulikatia rufaa chini ya certificate of emergency ili lisikilizwe mara moja na kutolewa uamuzi kwani linahusiana na maslahi makubwa ya taifa.
c. Na kutii uamuzi utakaotolewa.
d. Kama Bunge kweli linataka kujadili mada hizi na kuwa na uwezo wa kuzuia masuala ya ufisadi lingengalia sheria zake ilizotunga ambazo baadhi yetu tunaamini ndio chanzo cha ufisadi. Hadi leo hii hawajafanyia mabadiliko sheria ya usalama wa taifa, bado hawajafanya mabadiliko sheria ya DPP na hata CAG mwenyewe na badala yake tunazunguka kwenye sheria zile zile mbovu. Binafsi ningeona la maana kama wabunge wangekaa kujadili kwa uhuru suala la udhaifu wa usalama wa taifa na haja ya mabadiliko kuliko kujadili kitu ambacho tayari tunajua nini kimetokea ila wapo baadhi ya watu wanaotafuta njia ya kutokea kisiasa kuelekea uchaguzi mkuu. Usalama wa taifa kwangu ndio tatizo kubwa zaidi la kukabiliana na ufisadi nchini kuliko kitu kingine chochote.

Tusikubali Bunge nalo lijiinue dhidi ya mahakama, maana tukikubali basi mahakama zetu zitakuwa zimedhoofishwa kwa madhara makubwa sana katika suala la haki.

Kwa upande wa serikali tungetarajia hadi hivi sasa tayari uchunguzi wa kihalifu ungekuwa umeanza kufanyika badala ya kuacha uchunguzi wa kibunge (parliamentary inquiry) uliofanywa na Kamati ya PAC chini ya Zitto. Kama uchunguzi huu ungekuwa umeanza hata akaunti zinazodaiwa kugawiwa fedha zingewekwa chini ya ulinzi ili zisitoe fedha na wamiliki wake kuhojiwa. Na hata hili lingeweza kutumika kuzuia mjadala wa kisiasa Bungeni.

Acha ukuda mbona bunge la katiba hiyo mahakama haikulizuia?

 

[SaidSabke]

Kwamba kuna taarifa kuwa Mahakama Kuu imeweka zuio (injunction) ya kuzuia Bunge kujadili suala la escrow kwa sababu kuna watu wameenda mbele ya mahakama kutafuta 'relief' fulani ni taarifa ambazo zilitarajiwa na zimekuwa zikinong'onwa kwa siku kadhaa sasa wakati taifa linasubiria mjadala huo Bungeni. Tukikubali kuwa Mahakama imetoa zuio hilo basi swali ni je Bunge linatakiwa kutii au lisitii?

Kuna watu ambao wanaamini mjadala huu ni lazima uendelee kwa sababu Bunge linafanya kazi zake "bila kuingiliwa". Lakini pia tunafahamu kwenye masuala ya haki Mahakama nayo inatakiwa kufanya kazi zake "bila kuingiliwa". Je, hili lina maana pande hizi mbili zinaweza kujikuta kwenye stalemate (kukodoleana) hadi mmoja wao apepese macho?

Naomba kupendekeza kuwa katika masuala ya kutafuta haki Mahakama na maamuzi yake yako juu ya mtu yeyote; yako juu ya Bunge na hata juu ya Ikulu. Mahakama inapotoa uamuzi fulani uamuzi huo unatakiwa kutiiwa na wanaohusika. Kwamba sasa Bunge linataka kuendelea na mjadala wakati Mahakama imetoa zuio halali siyo tu ni kutengeneza mwelekeo mbaya (bad precedence) lakini pia utatuletea matatizo huko mbeleni pale ambapo ama Ikulu au watendaji wengine watakapoamua kupuuzia maamuzi ya mahakama kwa sababu hawayapendi au wanaona yanawazuia kupata manufaa fulani ya kisiasa.

Ni kwa sababu hii naamini Bunge litatambua hatari waliyo nayo kwa kutokutii amri ya mahakama. Mahakama haina majeshi na wala haina polisi lakini kama maamuzi yake hayawezi kutiiwa na watu ambao walitunga sheria nani basi ataweza kuyatii maamuzi ya mahakama? Kinachosikitisha ni kuwa hata baadhi ya watu ambao wanatarajiwa kuwa watetezi wa utawala wa sheria wanaonekana kukubali kutokutii huku kwa Bunge. Hii ni hatari.

Hata mwizi ana haki ya kwenda mbele ya mahakama kutafuta msaada; mafisadi na wezi wa mali za umma nao wana haki hiyo hiyo. Ni jukumu la wanaodai kuthibitisha madai yao. Na kwa vile serikali yetu kwa makusudi au kwa bahati mbaya hadi hivi sasa haijaanzisha uchunguzi wa kihalifu (criminal investigation) kuhusiana na escrow na kwa vile jukumu hilo linamuangukia DPP ambaye ofisi yake amekuwa dhaifu mara zote linapokuja suala la ufisadi basi wezi wetu wanapoenda mbele ya mahakama na kutumia mchakato wa mahakama kujilinda hatuwezi kuwakatalia ati kwa vile hatuwwapendi au tunaamini wanatumia mahakama vibaya. Ndio uzuri wa nchi ya kidemokrasia hata wezi wakikimbilia polisi lazima walindwe!

Hivyo basi, nasihi Bunge litii mahakama kwani kama halitotii hakuna mtu mwingine Tanzania ambaye atatakiwa kutii mahakama hasa kama inachukua uamuzi ambayo mtu huyo haupendi.

Kitu pekee ambacho Bunge linaweza kufanya na ninaamini ndio njia pekee ya kutokugongana na mahakama ni

a. Kuahirisha mjadala huo wa escrow
b. Mara moja kutuma wanasheria wake kutaka wasikilizwe ili kuondoa zuio hilo na hata ikibi kulikatia rufaa chini ya certificate of emergency ili lisikilizwe mara moja na kutolewa uamuzi kwani linahusiana na maslahi makubwa ya taifa.
c. Na kutii uamuzi utakaotolewa.
d. Kama Bunge kweli linataka kujadili mada hizi na kuwa na uwezo wa kuzuia masuala ya ufisadi lingengalia sheria zake ilizotunga ambazo baadhi yetu tunaamini ndio chanzo cha ufisadi. Hadi leo hii hawajafanyia mabadiliko sheria ya usalama wa taifa, bado hawajafanya mabadiliko sheria ya DPP na hata CAG mwenyewe na badala yake tunazunguka kwenye sheria zile zile mbovu. Binafsi ningeona la maana kama wabunge wangekaa kujadili kwa uhuru suala la udhaifu wa usalama wa taifa na haja ya mabadiliko kuliko kujadili kitu ambacho tayari tunajua nini kimetokea ila wapo baadhi ya watu wanaotafuta njia ya kutokea kisiasa kuelekea uchaguzi mkuu. Usalama wa taifa kwangu ndio tatizo kubwa zaidi la kukabiliana na ufisadi nchini kuliko kitu kingine chochote.

Tusikubali Bunge nalo lijiinue dhidi ya mahakama, maana tukikubali basi mahakama zetu zitakuwa zimedhoofishwa kwa madhara makubwa sana katika suala la haki.

Kwa upande wa serikali tungetarajia hadi hivi sasa tayari uchunguzi wa kihalifu ungekuwa umeanza kufanyika badala ya kuacha uchunguzi wa kibunge (parliamentary inquiry) uliofanywa na Kamati ya PAC chini ya Zitto. Kama uchunguzi huu ungekuwa umeanza hata akaunti zinazodaiwa kugawiwa fedha zingewekwa chini ya ulinzi ili zisitoe fedha na wamiliki wake kuhojiwa. Na hata hili lingeweza kutumika kuzuia mjadala wa kisiasa Bungeni.

Sheria na mahakama ziko kwa manufaa ya jamii kama uamuzi wa mahakama hauna maslahi ya jamii huo utakuwa uamuzi sio halali.na majaji ua hakimu atakuwa anaidhalilisha mahakama.

 

[asakuta same]

Mahakama wameyataka wenyewe na hawaaminiki kwa sasa.
Mahakama zetu zinanuka rushwa na wametumika sana kukandamiza haki za wanyonge.
Bunge liendelee tu na mjadala.
Wakiahirisha wananchi tuingie mtaani kudai kilicho haki yetu.

 

[Mtanganyika]

Kwa hiyo ukiangalia kipengele hicho hao majaji hawajakijua? Na kama wamekijua rationale yao ni ipi?

Kuna mtu ana maandishi ya kutoka mahakamani yanayoelezea vizuri mahakama imesemaje?

Isije kuwa kinachosemwa kimesemwa na mahakama ni tofauti na mahakama ilichosema, muandishi mmoja kajanja kapindisha maneno na wote tunaingia mkumbo.

Halafu katiba ya Tanzania nayo haieleweki, haichelewi kutoa kwa mkono mmoja na kuchukua haki ile ile kwa mkono mwingine. Inabidi kuangalia habari za independence of the judiciary zinaingiaje hapo? Mahakama ikisikiliza kesi na kusema habari fulani zisitolewe kwa sababu ni nyeti katika kesi hii, na bunge likasema habari hizi zitolewe kwa sababu zinatakiwa katika mjadala wa bunge, hapo patakuwaje?

Constitutional crisis?

CC EMT

How can a court issue injunction to the parliament? I will understand kama waseme labda majina yasijadiliwe, that is a different story. Lakini kusema no discussion sababu kesi ipo mahakamani? what a dump nonsense? Hao wote utakuta ni PhD.

 

[Ulukolokwitanga]

Imebidi nicheke sana kuona unavyojichanganya, Mara Mbowe mara Marando, au siku hizi umekuwa Zekomedi, haushiwi vituko, mara ukosoe spelling kwa kujifanya spelling checker

Achana na hilo ajuza, linataka kukutoa kwenye mjadala wakati halijapewa hata senti kumi linajikomba tu. Rudi kwenye mada kuu mgt software

 

[asakuta same]

Leo kwa mara ya kwanza nakubali hoja ya huyu anaejiita Mzee Mwanakijiji na hii pia inanifanya niamini kuwa Mbowe ana mkono katika hilo zuio linalosemekana.

Wewe ni mnafiki uliyekosa fungu la jema.

 

[msnajo]

nini sasa hii

Ndo alichoandika!? Watu wenfine ni wasomi wa makaratasi tu! Kichwani ni sawa na boga

 

[FaizaFoxy]

Imebidi nicheke sana kuona unavyojichanganya, Mara Mbowe mara Marando, au siku hizi umekuwa Zekomedi, haushiwi vituko, mara ukosoe spelling kwa kujifanya spelling checker

Nisome vizuri utanielewa tu.

 

[RIGHT]

...mwanakijiji labda utufafanulie...nani hapa anaingilia kazi ya mwingine??..ni bunge linaingilia utendaji wa mahakama ama mahakama ndio inaingilia utendaji wa bunge???......

...Maana mimi lojiki inanionyesha kuwa bunge linaingiliwa na mahama ktk kazi yake ya kuisimamia serikali....maana kinachoenda kusomwa na kujadiliwa bungeni ni report ya CAG ambayo inarejeshwa bungeni kama feedback(matokeo ya kazi ya CAG).. maana ni bunge (kupitia PAC) liliamua kuwa CAG afanye uchunguzi kuhusu wizi wa escrow..

...nahoji hivyo maana inakuwaje hawa PAP hawakuomba mahakama kuzuia kazi ya CAG ama PCCB tangu mwanzo kama waliona kuwa mahakama inaingiliwa???......maana CAG na PCCB walikua wanafanya kazi kwa order ya bunge (kupitia PAC)....sasa iweje leo eti wazuie report isijadiliwe bungeni wakati walijua kuwa lazima CAG atakuja na report?..it doesn't make sense to me at all.....Yaani waruhusu CAG afanye kazi alafu wakatae report isijadiliwe????...nonsense...

Uko sahihi mkuu. Serikali inahaha kuokoa jahazi. Mahakama nayo inatumiwa kama T/paper. Haiingii akilini kabisa mahakama kuzuia kujadiliwa kwa swala ambalo tayari liko Bungeni. Mahakama inataka kujifanya yenyewe ni kiranja mkuu wa mihimili mingine ya dola. Hili halikubaliki, halikubaliki, halikubaliki. Mahakama haipaswi kuliingilia Bunge.

 

[msnajo]

mahakama ndo chombo cha juu kabisa cha kutoa haki.

Unajua maana ya "separation of power"?

 

[SoNotorious]

Kwamba kuna taarifa kuwa Mahakama Kuu imeweka zuio (injunction) ya kuzuia Bunge kujadili suala la escrow kwa sababu kuna watu wameenda mbele ya mahakama kutafuta 'relief' fulani ni taarifa ambazo zilitarajiwa na zimekuwa zikinong'onwa kwa siku kadhaa sasa wakati taifa linasubiria mjadala huo Bungeni. Tukikubali kuwa Mahakama imetoa zuio hilo basi swali ni je Bunge linatakiwa kutii au lisitii?

Kuna watu ambao wanaamini mjadala huu ni lazima uendelee kwa sababu Bunge linafanya kazi zake "bila kuingiliwa". Lakini pia tunafahamu kwenye masuala ya haki Mahakama nayo inatakiwa kufanya kazi zake "bila kuingiliwa". Je, hili lina maana pande hizi mbili zinaweza kujikuta kwenye stalemate (kukodoleana) hadi mmoja wao apepese macho?

Naomba kupendekeza kuwa katika masuala ya kutafuta haki Mahakama na maamuzi yake yako juu ya mtu yeyote; yako juu ya Bunge na hata juu ya Ikulu. Mahakama inapotoa uamuzi fulani uamuzi huo unatakiwa kutiiwa na wanaohusika. Kwamba sasa Bunge linataka kuendelea na mjadala wakati Mahakama imetoa zuio halali siyo tu ni kutengeneza mwelekeo mbaya (bad precedence) lakini pia utatuletea matatizo huko mbeleni pale ambapo ama Ikulu au watendaji wengine watakapoamua kupuuzia maamuzi ya mahakama kwa sababu hawayapendi au wanaona yanawazuia kupata manufaa fulani ya kisiasa.

Ni kwa sababu hii naamini Bunge litatambua hatari waliyo nayo kwa kutokutii amri ya mahakama. Mahakama haina majeshi na wala haina polisi lakini kama maamuzi yake hayawezi kutiiwa na watu ambao walitunga sheria nani basi ataweza kuyatii maamuzi ya mahakama? Kinachosikitisha ni kuwa hata baadhi ya watu ambao wanatarajiwa kuwa watetezi wa utawala wa sheria wanaonekana kukubali kutokutii huku kwa Bunge. Hii ni hatari.

Hata mwizi ana haki ya kwenda mbele ya mahakama kutafuta msaada; mafisadi na wezi wa mali za umma nao wana haki hiyo hiyo. Ni jukumu la wanaodai kuthibitisha madai yao. Na kwa vile serikali yetu kwa makusudi au kwa bahati mbaya hadi hivi sasa haijaanzisha uchunguzi wa kihalifu (criminal investigation) kuhusiana na escrow na kwa vile jukumu hilo linamuangukia DPP ambaye ofisi yake amekuwa dhaifu mara zote linapokuja suala la ufisadi basi wezi wetu wanapoenda mbele ya mahakama na kutumia mchakato wa mahakama kujilinda hatuwezi kuwakatalia ati kwa vile hatuwwapendi au tunaamini wanatumia mahakama vibaya. Ndio uzuri wa nchi ya kidemokrasia hata wezi wakikimbilia polisi lazima walindwe!

Hivyo basi, nasihi Bunge litii mahakama kwani kama halitotii hakuna mtu mwingine Tanzania ambaye atatakiwa kutii mahakama hasa kama inachukua uamuzi ambayo mtu huyo haupendi.

Kitu pekee ambacho Bunge linaweza kufanya na ninaamini ndio njia pekee ya kutokugongana na mahakama ni

a. Kuahirisha mjadala huo wa escrow
b. Mara moja kutuma wanasheria wake kutaka wasikilizwe ili kuondoa zuio hilo na hata ikibi kulikatia rufaa chini ya certificate of emergency ili lisikilizwe mara moja na kutolewa uamuzi kwani linahusiana na maslahi makubwa ya taifa.
c. Na kutii uamuzi utakaotolewa.
d. Kama Bunge kweli linataka kujadili mada hizi na kuwa na uwezo wa kuzuia masuala ya ufisadi lingengalia sheria zake ilizotunga ambazo baadhi yetu tunaamini ndio chanzo cha ufisadi. Hadi leo hii hawajafanyia mabadiliko sheria ya usalama wa taifa, bado hawajafanya mabadiliko sheria ya DPP na hata CAG mwenyewe na badala yake tunazunguka kwenye sheria zile zile mbovu. Binafsi ningeona la maana kama wabunge wangekaa kujadili kwa uhuru suala la udhaifu wa usalama wa taifa na haja ya mabadiliko kuliko kujadili kitu ambacho tayari tunajua nini kimetokea ila wapo baadhi ya watu wanaotafuta njia ya kutokea kisiasa kuelekea uchaguzi mkuu. Usalama wa taifa kwangu ndio tatizo kubwa zaidi la kukabiliana na ufisadi nchini kuliko kitu kingine chochote.

Tusikubali Bunge nalo lijiinue dhidi ya mahakama, maana tukikubali basi mahakama zetu zitakuwa zimedhoofishwa kwa madhara makubwa sana katika suala la haki.

Kwa upande wa serikali tungetarajia hadi hivi sasa tayari uchunguzi wa kihalifu ungekuwa umeanza kufanyika badala ya kuacha uchunguzi wa kibunge (parliamentary inquiry) uliofanywa na Kamati ya PAC chini ya Zitto. Kama uchunguzi huu ungekuwa umeanza hata akaunti zinazodaiwa kugawiwa fedha zingewekwa chini ya ulinzi ili zisitoe fedha na wamiliki wake kuhojiwa. Na hata hili lingeweza kutumika kuzuia mjadala wa kisiasa Bungeni.

Huyu mdingi ameritadi ngoja nicheki ile orodha ya mgao wa Ruge the rogue kama jina lake limo. Kama kuna majaji wa mahakama kuu wamepokea mgao bado unataka watu watii amri za mahakama ambazo majaji wake pia wako kwenye mgao. Hiki sio kisiwa cha wajinga acha tudharauliane leo kwa maana ya kuheshimiana kesho kwa maslahi mapana ya taifa. Mahakaka imejidharau yenyewe kwa majaji wake kupokea mgao wa escrow.

 

[Kiranga]

How can a court issue injunction to the parliament? I will understand kama waseme labda majina yasijadiliwe, that is a different story. Lakini kusema no discussion sababu kesi ipo mahakamani? what a dump nonsense? Hao wote utakuta ni PhD.

Ndiyo maana nikasema, tunaweza kupata maandishi ya kilichoagizwa na mahakama?

Isije kuwa the whole thing is lost in translation kwa kuwa kajanja fulani muandishi kapindisha kilichosemwa.

Mimi ningepata kitu verbatim (ambacho kwa kawaida kinaandika mpaka rationale) ningeweza kusema mengi zaidi.

Lakini kwa sasa sina hata hakika kama mahakama imezuia mjadala bungeni, kwa sababu, kwa mujibu wa kifungu cha katiba kilicholetwa hapa, kufanya hivyo ni kuvunja katiba. Na watu wa mahakama wanajua hilo.

Au kuna loophole sehemu nyingine kwenye katiba? Loophole inayoweza kuruhusu mahakama kuzuia mjadala bungeni? Maana katiba yetu imejaa rules zenye exceptions mpaka zile rules zinakuwa hazina maana, kama lugha ya kiingereza.

Caveat kama "Bila ya kuathiri Katiba hii au masharti ya sheria nyingine yoyote inayohusika" zina maana kubwa sana. Kwa maana ya kwamba huwezi kuchukua kipengele kimoja cha katiba kama ndiyo final saying on the matter.Katiba inatoa nafasi kwa ibara nyingine ya katiba, au sheria, kubatili ibara fulani kama kuna special circumstances zilizokubalika in advance kisheria na kupitishwa.

CC EMT

 

[Lusungo]

Kwamba kuna taarifa kuwa Mahakama Kuu imeweka zuio (injunction) ya kuzuia Bunge kujadili suala la escrow kwa sababu kuna watu wameenda mbele ya mahakama kutafuta 'relief' fulani ni taarifa ambazo zilitarajiwa na zimekuwa zikinong'onwa kwa siku kadhaa sasa wakati taifa linasubiria mjadala huo Bungeni. Tukikubali kuwa Mahakama imetoa zuio hilo basi swali ni je Bunge linatakiwa kutii au lisitii?

Kuna watu ambao wanaamini mjadala huu ni lazima uendelee kwa sababu Bunge linafanya kazi zake "bila kuingiliwa". Lakini pia tunafahamu kwenye masuala ya haki Mahakama nayo inatakiwa kufanya kazi zake "bila kuingiliwa". Je, hili lina maana pande hizi mbili zinaweza kujikuta kwenye stalemate (kukodoleana) hadi mmoja wao apepese macho?

Naomba kupendekeza kuwa katika masuala ya kutafuta haki Mahakama na maamuzi yake yako juu ya mtu yeyote; yako juu ya Bunge na hata juu ya Ikulu. Mahakama inapotoa uamuzi fulani uamuzi huo unatakiwa kutiiwa na wanaohusika. Kwamba sasa Bunge linataka kuendelea na mjadala wakati Mahakama imetoa zuio halali siyo tu ni kutengeneza mwelekeo mbaya (bad precedence) lakini pia utatuletea matatizo huko mbeleni pale ambapo ama Ikulu au watendaji wengine watakapoamua kupuuzia maamuzi ya mahakama kwa sababu hawayapendi au wanaona yanawazuia kupata manufaa fulani ya kisiasa.

Ni kwa sababu hii naamini Bunge litatambua hatari waliyo nayo kwa kutokutii amri ya mahakama. Mahakama haina majeshi na wala haina polisi lakini kama maamuzi yake hayawezi kutiiwa na watu ambao walitunga sheria nani basi ataweza kuyatii maamuzi ya mahakama? Kinachosikitisha ni kuwa hata baadhi ya watu ambao wanatarajiwa kuwa watetezi wa utawala wa sheria wanaonekana kukubali kutokutii huku kwa Bunge. Hii ni hatari.

Hata mwizi ana haki ya kwenda mbele ya mahakama kutafuta msaada; mafisadi na wezi wa mali za umma nao wana haki hiyo hiyo. Ni jukumu la wanaodai kuthibitisha madai yao. Na kwa vile serikali yetu kwa makusudi au kwa bahati mbaya hadi hivi sasa haijaanzisha uchunguzi wa kihalifu (criminal investigation) kuhusiana na escrow na kwa vile jukumu hilo linamuangukia DPP ambaye ofisi yake amekuwa dhaifu mara zote linapokuja suala la ufisadi basi wezi wetu wanapoenda mbele ya mahakama na kutumia mchakato wa mahakama kujilinda hatuwezi kuwakatalia ati kwa vile hatuwwapendi au tunaamini wanatumia mahakama vibaya. Ndio uzuri wa nchi ya kidemokrasia hata wezi wakikimbilia polisi lazima walindwe!

Hivyo basi, nasihi Bunge litii mahakama kwani kama halitotii hakuna mtu mwingine Tanzania ambaye atatakiwa kutii mahakama hasa kama inachukua uamuzi ambayo mtu huyo haupendi.

Kitu pekee ambacho Bunge linaweza kufanya na ninaamini ndio njia pekee ya kutokugongana na mahakama ni

a. Kuahirisha mjadala huo wa escrow
b. Mara moja kutuma wanasheria wake kutaka wasikilizwe ili kuondoa zuio hilo na hata ikibi kulikatia rufaa chini ya certificate of emergency ili lisikilizwe mara moja na kutolewa uamuzi kwani linahusiana na maslahi makubwa ya taifa.
c. Na kutii uamuzi utakaotolewa.
d. Kama Bunge kweli linataka kujadili mada hizi na kuwa na uwezo wa kuzuia masuala ya ufisadi lingengalia sheria zake ilizotunga ambazo baadhi yetu tunaamini ndio chanzo cha ufisadi. Hadi leo hii hawajafanyia mabadiliko sheria ya usalama wa taifa, bado hawajafanya mabadiliko sheria ya DPP na hata CAG mwenyewe na badala yake tunazunguka kwenye sheria zile zile mbovu. Binafsi ningeona la maana kama wabunge wangekaa kujadili kwa uhuru suala la udhaifu wa usalama wa taifa na haja ya mabadiliko kuliko kujadili kitu ambacho tayari tunajua nini kimetokea ila wapo baadhi ya watu wanaotafuta njia ya kutokea kisiasa kuelekea uchaguzi mkuu. Usalama wa taifa kwangu ndio tatizo kubwa zaidi la kukabiliana na ufisadi nchini kuliko kitu kingine chochote.

Tusikubali Bunge nalo lijiinue dhidi ya mahakama, maana tukikubali basi mahakama zetu zitakuwa zimedhoofishwa kwa madhara makubwa sana katika suala la haki.

Kwa upande wa serikali tungetarajia hadi hivi sasa tayari uchunguzi wa kihalifu ungekuwa umeanza kufanyika badala ya kuacha uchunguzi wa kibunge (parliamentary inquiry) uliofanywa na Kamati ya PAC chini ya Zitto. Kama uchunguzi huu ungekuwa umeanza hata akaunti zinazodaiwa kugawiwa fedha zingewekwa chini ya ulinzi ili zisitoe fedha na wamiliki wake kuhojiwa. Na hata hili lingeweza kutumika kuzuia mjadala wa kisiasa Bungeni.

Umechuja siku nyingi wewe kibaraka kafie mbele Kama bunge litakubali kuchezewa namna hiyo basi itakua ndo ufunguo Wa wahuni kulichezea.....