Unapokumbwa na changamoto za maisha, ni rahisi kuhisi kulemewa, kuchanganyikiwa, au hata kutaka kukata tamaa. Hata hivyo, changamoto ni sehemu ya asili ya safari ya mwanadamu, na jinsi unavyokabiliana nazo ndivyo vinavyojenga uimara na ukomavu wako.
Hapa kuna hatua muhimu na za kiakili unazoweza kuchukua ili kuvuka vipindi vigumu:
1. Tuliza Akili na Kubali Hali Halisi
Pumua na utulie: Unapopata mshtuko au dhoruba ya maisha, usifanye maamuzi ya haraka ukiwa na hasira, hofu, au huzuni kubwa. Ipe akili yako muda wa kutulia.
Kubali ukweli: Kukataa au kukwepa ukweli kwamba kuna tatizo hakuliondoi. Kubali kuwa changamoto ipo, kisha geuza nguvu zako kwenye kutafuta suluhisho badala ya kulalamika.
2. Vunja Tatizo Katika Vipande Vidogo
Mara nyingi changamoto huonekana kubwa kama mlima kwa sababu tunaiangalia yote kwa mara moja.
Jiulize: "Ni kitu gani kimoja kidogo ninachoweza kufanya leo au sasa hivi ili kupunguza uzito wa jambo hili?"
Kushughulikia tatizo hatua kwa hatua (step by step) kunakupa hisia ya kuwa bado una udhibiti wa maisha yako.
3. Tofautisha Kati ya Unachoweza Kudhibiti na Usichoweza
Unavyoweza kudhibiti: Mtazamo wako, maneno yako, juhudi zako, na jinsi unavyochagua kuitikia (reaction). Weka nguvu zako hapa.
Usivyoweza kudhibiti: Matendo ya watu wengine, mambo yaliyopita, au matokeo ya ghafla ya mazingira. Jifunze kuachilia mambo ambayo yako nje ya uwezo wako.
4. Badili Mtazamo Wako (Reframing)
Badala ya kujiuliza "Kwa nini jambo hili linanitokea mimi?" (swali linalokufanya ujione mhanga), jiulize:
"Jambo hili linanifundisha nini?"
"Ni uzoefu gani au nguvu gani ya ndani ninayoweza kuipata kupitia mtihani huu?"
Kila changamoto hubeba funzo linalokutayarisha kwa ajili ya hatua inayofuata ya maisha yako.
5. Tafuta Msaada na Shauriana na Watu Sahihi
Usibebe kila mzigo peke yako. Binadamu hatukuumbwa kuishi kama visiwa.
Ongea na rafiki wa karibu unamwamini, mtu wa familia, au mshauri (mentor) mwenye hekima.
Wakati mwingine, kutoa tu siri ya moyo wako kwa mtu anayesikiliza bila kuhukumu kunapunguza nusu ya uzito wa dhoruba unayopitia.
6. Jali Afya Yako ya Mwili na Akili
Wakati wa shida, ni rahisi kusahau kujitunza, jambo linaloweza kufanya ukose nguvu kabisa ya kupambana.
Hakikisha unapata chakula, unakunywa maji, na unapata japo muda wa kupumzika.
Jifanyie wepesi (be gentle with yourself). Usijihukumu sana kwa makosa ya nyuma au kwa kushindwa kufikia malengo kwa wakati.
7. Kumbuka Nyakati Ulizoshinda Huko Nyuma
Hii si mara yako ya kwanza kukutana na dhoruba. Kumbuka nyakati ngumu ulizopitia huko nyuma, ambazo wakati huo uliona kama ndio mwisho wa dunia, lakini ukavuka na ukasimama tena. Nguvu ile ile iliyokuvusha jana, ipo ndani yako hata leo.
Neno la Kukutia Moyo:
Hakuna usiku mrefu unaoweza kuzuia asubuhi isifike, na hakuna dhoruba inayodumu milele. Maisha hayawi rahisi, bali wewe unakuwa imara zaidi. Endelea kusonga mbele, hatua moja baada ya nyingine.