Jana wakati wa kuhitimisha kikao cha bunge ulikuwepo mjadala wa kulipatia msamaha wa kodi shirika letu la NHC, binafsi nilifarijika sana na wabunge wetu walifarijika sana. Lakini wapo wabunge wengine akiwemo Zitto walishauri misamaha hiyo itolewe pia kwa mashirika kama PPF na NSSF, hapo ndo natofautiana na zitto.
Kwanza, NSSF na PPF sio jukumu lao kujenga nyumba (traditional business), jukumu lao ni kutunza mafao ya uzeeni (pension scheme), hivyo basi hawana wajibu wa kujihusisha na hii biashara na kama watahitaji kuwapatia wanachama wao nyumba za bei nafuu watazinunua NHC na kuwagawia na sio kuanzisha kandarasi za ujenzi.
Pili, hawa NSSF/PPF wamekuwa wakijihusisha na ujenzi wa majengo makubwa ya kibiashara yenye kuwaingizia faida kwa lengo la kuhifadhi akiba za wanachama wao, wamekuwa wakidai ujenzi wa nyumba za bei nafuu hauna tija sasa leo iweje walilie kuwekeza kwenye biashara isiyokuwa na tija? hapana.
Tatu, NSSF/PPF sio wajenzi hivyo wamekuwa wakikodi wakandarasi kutekeleza miradi yao hapa ni kutengeneza uchochoro wa kukwepa kodi kupitia makampuni yatakayopewa kandarasi za ujenzi, hapana kaeni pembeni.
Nne, Limekuwepo tatizo la NHC kujilipia garama za ujenzi wa miundo mbinu kama kuvuta umeme na maji na ujenzi wa barabara, ningeshauri serikali iwapatie ruzuku NHC pale wanapojiwekea umeme na maji au kulipa fidia kwa wananchi wanaopaswa kupisha mradi, kwani jukumu la kuweka miundombinu ni la serikali, basi inaposaidiwa ni bora ikafia kwa kutoa ruzuku.
Naamini kabisa NHC ikipewa support ya kutosha nyumba hizi zitauzwa mil tatu na kila mwananchi atamudu kununua nyumba badala ya mtindo wa sasa kila mtu kujijengea kijumba kwa tabu.
===========
Majibu ya Zitto:
Kwanza, NSSF na PPF sio jukumu lao kujenga nyumba (traditional business), jukumu lao ni kutunza mafao ya uzeeni (pension scheme), hivyo basi hawana wajibu wa kujihusisha na hii biashara na kama watahitaji kuwapatia wanachama wao nyumba za bei nafuu watazinunua NHC na kuwagawia na sio kuanzisha kandarasi za ujenzi.
Pili, hawa NSSF/PPF wamekuwa wakijihusisha na ujenzi wa majengo makubwa ya kibiashara yenye kuwaingizia faida kwa lengo la kuhifadhi akiba za wanachama wao, wamekuwa wakidai ujenzi wa nyumba za bei nafuu hauna tija sasa leo iweje walilie kuwekeza kwenye biashara isiyokuwa na tija? hapana.
Tatu, NSSF/PPF sio wajenzi hivyo wamekuwa wakikodi wakandarasi kutekeleza miradi yao hapa ni kutengeneza uchochoro wa kukwepa kodi kupitia makampuni yatakayopewa kandarasi za ujenzi, hapana kaeni pembeni.
Nne, Limekuwepo tatizo la NHC kujilipia garama za ujenzi wa miundo mbinu kama kuvuta umeme na maji na ujenzi wa barabara, ningeshauri serikali iwapatie ruzuku NHC pale wanapojiwekea umeme na maji au kulipa fidia kwa wananchi wanaopaswa kupisha mradi, kwani jukumu la kuweka miundombinu ni la serikali, basi inaposaidiwa ni bora ikafia kwa kutoa ruzuku.
Naamini kabisa NHC ikipewa support ya kutosha nyumba hizi zitauzwa mil tatu na kila mwananchi atamudu kununua nyumba badala ya mtindo wa sasa kila mtu kujijengea kijumba kwa tabu.
===========
Majibu ya Zitto:
Nashukuru sana kwa maoni yako mazuri sana. Kwanza, dhana nzima ya misamaha ya kodi ninaipinga. Nyumba ambazo NHC, NSSF, PPF, PSPF etc wanajenga zinanufaisha sehemu ndogo sana ya Watanzania. Kutoa msamaha wa kodi kwa nyumba hizi ni kugharamia kundi dogo la watu kwa gharama ya wananchi wote. Hoja ingekuwa na maana sana iwapo msamaha huu ungekuwa kwa vifaa vya ujenzi kwa ujumla ili kila Mtanzania afaidike.
Pili, ni kosa kubwa kuomba msamaha wa kodi kwa taasisi moja. Ni mtu ambaye hajui mfumo wa kodi vizuri anayeweza kusimama kuomba msamaha wa kodi wa Shirika moja. Kwa hiyo context yenyewe was wrong. Ndio maana nilishauri Bunge kuwa msamaha uwe kwa taasisi yeyote inayojenga nyumba kwa gharama nafuu iwapo tunaona ni muhimu kuwa na msamaha huo. Kimsingi napingana na wazo lenyewe in its totality. Ni wazo ambalo litafaidisha wakandarasi binafsi na sio wananchi. Zero rating system haina faida kwa mlaji wa mwisho bali kwa mzalishaji husika. Ilikuwa ignorance tu ya kamati husika katika kutoa pendekezo hilo.
Suluhisho la kudumu ni kutoa ruzuku kwenye vifaa ili viwe vya bei nafuu. Pia kuongeza uzalishaji wa vifaa vya ujenzi nchini kama saruji nk. Baada ya Dangote kuanza kuzalisha, bei ya Saruji inaweza kushuka hadi kwa 30% iwapo hataingia katika cartel na wenzake waliopo nchini. Lakini pia Serikali inaweza kutoa ruzuku kwa mtu yeyote anayenunua nyumba mpya kama inavyofanyika UK hivi sasa. Hata hivyo uchumi wetu bado mdogo kuhimili hilo na pia mfumo wetu wa kifisadi utapelekea skandali nyingi sana katika msaada wa aina hiyo.