Siri 3 za Mabilionea Kukwepa Kodi Kisheria

[bless on]

Kuna utofauti mkubwa sana kati ya kuwa maskini, kuwa mtu wa kipato cha kati, na kuwa billionaire. Mfanyakazi wa kawaida wa kila siku anayeamka asubuhi kwenda kupambana chini ya jua akipata mshahara au faida ya duka, serikali inakata kodi yake kabla hata hajaigusa. Lakini matajiri wakubwa duniani kama Elon Musk, Jeff Bezos, au Warren Buffett wanaweza kuingiza mabilioni ya dola lakini kodi wanayolipa ukilinganisha na utajiri wao ikawa chini ya 1%. Hawavunji sheria, bali wanajua jinsi ya kucheza na mistari ya sheria za fedha ambazo hazikuandikwa kwa ajili ya mtu wa kawaida.
Hapa kuna mbinu tatu kuu za kifedha zinazotumiwa na matajiri hawa kulinda mabilioni yao yasiguswe na mamlaka za kodi: 👇

1. Mfumo wa Nunua, Kopa, Kisha Kufa.
Matajiri wengi hawapokei mishahara mikubwa ya kila mwezi inayokatwa kodi ya mapato (Income Tax). Utajiri wao upo kwenye hisa (shares) za makampuni yao.
Hisa hazikatwi kodi hadi pale zitakapouzwa. Sasa badala ya kuuza hisa zao ili wapate pesa ya matumizi, matajiri huenda benki na kuweka hisa hizo kama dhamana ili wapewe mikopo mikubwa yenye riba ndogo sana. Sheria za kodi duniani kote zinasema: Mkopo sio mapato, hivyo haukatwi kodi. Wanatumia mikopo hiyo kununua majumba, ndege, na maisha ya kifahari bila kulipa kodi ya mapato.

2. Makampuni ya uongo katika nchi za mbali.
Mabilionea hawaweki pesa zao kwenye akaunti binafsi za majina yao. Wanamiliki mitandao ya makampuni yasiyo na wafanyakazi wala ofisi (Shell Companies) yaliyosajiliwa kwenye visiwa vinavyotoa ulinzi wa kodi kama Visiwa vya Cayman, Panama, au nchi kama Luxembourg.

Kampuni yao kuu inaonyesha inapata "hasara" kwa sababu inalipa ada kubwa ya kutumia nembo au ushauri wa kibiashara kwenda kwa kampuni yao nyingine iliyopo kwenye visiwa hivyo vya kodi. Hivyo, faida yote inahamishwa kimyakimya kisheria kwenda kule ambako kodi ni 0%.

3. Mtego wa Hisani na Taasisi za Kifamilia.

Unapoona tajiri anatoa mamilioni ya dola kuchangia taasisi za kijamii, mara nyingi kuna mkakati mkali wa kukwepa kodi nyuma yake.
Sheria inaruhusu mtu anayetoa msaada kupunguziwa kodi kwa kiwango kikubwa. Matajiri hufungua taasisi zao wenyewe za hisani (Private Foundations), kisha wanahamishia hisa zao huko. Wanapata punguzo kubwa la kodi kutoka serikalini, lakini bado wanabaki na mamlaka ya kuziongoza na kuzidhibiti pesa hizo kupitia taasisi hizo ambazo usimamizi wake unawekwa chini ya watoto au ndugu zao.
Mfano bill gates yake inaitwa Bill and melinda gates foundation na yule muhindi naye ana yake inaitwa Mo foundation, usifikiri wao wanapenda sana watu eti wana tengeneza taasisi za kusaidia.

Wachambuzi wengi wa uchumi wa kibepari wanatetea mfumo huu wakidai kuwa matajiri hawa hawafanyi makosa yoyote kwa sababu wanatumia sheria zilizopo kihalali. Wanasema matajiri ndio wanaofungua viwanda, wanatengeneza ajira kwa mamilioni ya watu, na kuwekeza mitaji mikubwa inayokuza uchumi wa nchi, hivyo wanastahili motisha ya kupunguziwa kodi ili waendelee kuwekeza na kuzalisha nafasi nyingi zaidi za kazi mtaani.

Hata hivyo, upande wa pili unaona huu ni usaliti wa kiuchumi na unyonyaji wa kimfumo uliosajiliwa kisheria. Wanahoji kuwa haiwezekani mfanyakazi wa kawaida anayevuja jasho viwandani, maofisini, au kwenye ujenzi akatwe hadi 30% ya kipato chake kidogo, huku billionaire anayemiliki uchumi mzima akilipa chini ya 1%. Hali hii inatengeneza matabaka makubwa, inanyofoa pesa ambazo zingetumika kujenga hospitali na miundo mbinu ya kijamii, na kuwaumiza maskini wanaobeba mzigo mkubwa wa kodi za bidhaa za kila siku kutokana na mapungufu ya mfumo.