Kwanza kabisa pamoja na kuwa mimi ni Muumini mkubwa wa Azimio la Arusha, nakubali kuna mambo yaliyofanyika na kupokelewa visivyo.
Azimio kama Biblia au Quran ni maandiko ambayo yanaelezea azma ya jamii ifanye jambo fulani. Ni wale wanaopokea mafundisho na maandiko ambao wana wajibu wa kufanyia kazi kilichoandikwa.
Hata kama tukidai kuwa Azimio zilikuwa ni ndoto au kufikia kudai kuhalalisha wanachosema wengine kuhusu Ujamaa na kudai kuwa ni Utopia, je iweje leo hii Wazungu, Wahindi, Waarabu na hata Wachina waweze kujenga nchi zao na kuendeleza maendeleo kutokana na ndoto na njozi za waasisi wa Mataifa yao?
Leo hii huishi kusikia Watanzania wakisifia American Dream ambayo ndiyo imekufikisha hapo. Lakini si ilianza kama njozi ya kujenga Taifa litakalo kuwa mahiri, huru na linalojitegemea na kutoa haki kwa watu wake? Infact Ukilisoma Azimio la Arusha with open mind, you will find out it was a Blue print that outlined several things that could help and shape us as Taifa to become self sufficient.
Ni watu, anzia Nyerere mwenyewe, Kawawa, Sokoine, Kambona, Malecela, Msuya, Mwinyo, Mkapa na hata leo hii Kikwete na timu yake ambao ndio walioharibu utimilifu wa ndoto hiyo.
Kila mmoja wa niliwataja hapo juu na wafuasi wao, kwa namna moja au nyingine walihusika kuharibu na kudhoofisha azma na ndoto hiyo.
Ikiwa Keneddy alipoona Warusi wanaruka nje ya anga akasema "Nasi tutafika Mwezini", iweje Wananchi wake walilipokea tamko hilo kama changamoto na miakak karibu baada ya Yuri Gagarin kuzunguka dunia, Amstrong na wenzake wakakanyaga Mwezini, sisi tukae mguu pande na kuinua mikono juu na kudai kuwa Azimio limeshindwa au lilikuwa ni baya na kukubali kunyong'onyea? Kwa nini nasi tusiwe kama watuwa Dubai ambao waliazimia katia maandiko na ndoto kuwa Dubai utakuwa mjii mkuu wa kibiashara Duniani na leo hii tunaona kwa kasi ya juu kukaribia kwa utimilifu wa ndoto hiyo?
Ukisoma Azimio, hakuna sehemu hata moja iliyosema Watu wanyanganywe nyumba, watu wanyanganywe viwanda au mambo yoyote yaliyotokea baada ya kutangazwa Azimio ambayo tunadai kuwa ni chimbuko la Tanzania kuwa masikini na kukosa maendeleo.
Azimio lilitamka, ;
(h)Kwamba ili kuhakikisha kuwa uchumi wa nchi unakwenda
sawa Serikali lazima iwe na mamlaka kamili juu ya njia
muhimu za kuukuza uchumi; na
(i) Kwamba ni wajibu wa Serikali, ambayo ni watu wenyewe,
kuingilia kati kwa vitendo maisha ya uchumi ya Taifa ili
kuhakikisha usitawi wa raia wote na kuzuia mtu kumnyonya
mtu mwingine au kikundi kimoja kunyonya kikundi kingine
na kuzuia limbikizo la utajiri kufikia kiasi ambacho hakipatani
na siasa ya watu wote kuwa sawa.
Lakini kwangu mimi tamko hili nimelipokea tofauti na nitalieleea tofauti kinyume na kilichotokea. Mapokeo yangu ya kuwa Serikali ni lazima iwe na mamlaka kamili juu ya njia muhimu za kukuza uchumi ina manaa uwepo wa udhibiti, sheria na kanuni ambazo zitahakikisha kuwa kila kitu kinafanyika ipaswavyo. Hata kama ilivyotokea kuwa mashirika binafsi ya "Wazungu na Wawekezaji wa nje ya nchi" yalibinafsishwa haina maana kuwepo kwa GAPEX, NBC au Lake soap kulitupa mwanya wa kushindwa kuwa makini na kudhibiti uendeshaji wa mashirika na viwanda hivyo.
Hata kipengele (i) kinavyoendelea kusema ni Wajibu wa Serikali kuingilia kati kwa vitendo vya maisha ya uchumi, it all falls on regulation, monitoring and even revenue collection and ensure transparency, openness and correct measurements when things go awry.
Kilichotokea Marekani in the last 3 years mpaka merikebu imegota mchangani ni kujivua kwa Serikali ya Marekani hivyo vipengele viwili hapo juu ambavyo vipo kwenye Azimio, na matokeo yake ni udhaifu wa Watu na uongozi ambao ulikaribia kulifilisi Taifa Tajiri kama Marekani!
Kwetu Tanzania, tulichofanya ni kukiuka kipengele hiki cha Azimio;
Kuona kwamba Serikali inaondoa kila namna ya dhuluma,
vitisho, ubaguzi, rushwa na upotofu;
kitu ambacho kilifanywa na baadhi ya Viongozi na Watendaji wa Chama na Serikali na Uongozi wa Juu wa nchi ukiongozwa na Mwasisi wa Taifa, kwa udhaifu ulifumbia macho makosa ya kiutendaji na ndio maana uwiano ukakosekana, usimamizi ukapotea, kila mtu akajifanyia analotaka na kadri mambo yalivyoendelea kudoda, tukaanza kutafuta mchawi wa kubebesha lawama huku tukisahau kuwa ni sisi wenyewe kama Wananchi na Viongozi wetu tulioruhusu kuzorota kwa kila kitu na wala si maandiko ya Azimio.
Kama jinsi vile kina Karl Peter na wenzake walivyotumia Biblia kutunyanyasa, kutunyonya na kututawala kwa kutufanya tuamini kuwa sisi ni watu duni na wa hali ya chini (inferior), ndivyo watendaji wa TANU na Serikali yake walivyoanza kuwaburuza Wananchi na kuachia kila kitu kifanyike kiholela na mpaka mchwa wakatafuna kila kitu.
Kama kungekuwa na umahiri wa kuwa thabiti na kakamavu katika safu ya Viongozi wetu na hata Wananchi, tusingefika hapa tulipo.
Azimil lilitamka wazi nia yetu ya kuachana na Unyonge, kuondoa Ujinga Umasikini na Maradhi na kutumia Juhudi na Maarifa na mfumo wa Kijamaa kufanikisha azma hiyo. Lakini udhaifu wa kibinadamu ndio uliofanya Wanasiasa waendelee kuwa ni wanyanyasaji, wasio wasikivu (Nyerere na U-Haambiliki wake pamoja na kuwa I will never cease to love the guy) na kwa udhaifu wa Wananchi, wakawa wafuasi walioa waoga na rahisi kurubuniwa.
Waliokuwa wa kima cha chini, wakaendelea kuwa kima cha chini zaidi na wale waliokuwa kima cha juu wakaendelea kuneemeka na wa kima cha kati badala ya kunona na kupanuka wakashuka daraja na kuelekea kuwa kima cha chini.
Aidha mgongano wa kifikra ndani ya TANU na uongozi wake ambao ulikuwa ni wa kudhibiti mawazo na maoni lakini ukishindwa kudhibiti vitndo vichafu, ndio uliotufikisha hapa tulipo. Kama wangewekeza nguvu kudhibiti vitendo vichafu na kurudi kwenye Juhudi na Maarifa na kumulika mianya ya kulinyonya Taifa kulikofanywa na Viongozi na Watendaji, tungepiga hatua kubwa sana.
Sasa ninapohoji kauli ya Mwinyi ni kutokana na ukweli kuwa yeye alikuwa na nafasi ya kurekebisha kasoro za kiutendaji na kitabia na si kusema kwa kuwa Nyakyoma kaliangusha GAPEX, basi tunauza shirika kwa Botha aliendeshe na sisi tushangilie anachofanya Botha!
Cha kujiuliza iweje Botha aje atumie nyenzo hizi hizo ambazo Nyakyoma alikuwa nazo lakini Botha anapata mafanikio makubwa? Jibu lake ni Uongozi mahiri na fanisi.
Ndio maana leo kuna watu wanaoshangaa ninapoelekeza vidole vya kuwalaumu Mwinyi, Mkapa na Kikwete kwa kuendeleza udhaifu ule ule wa Nyerere katika uwajibikaji na kuwa na uongozi imara. Wao Mwinyi, Mkapa na Kikwete wamepewa nafasi ya kurekebisha kasoro za kiutendaji, lakini badala ya wao kuwka mguu chini na kisimika nguvu za kulizalisha Taifa upya lenye watuwaadilifu, wachapa kazi , wawajibikaji wenye juhudi na maarifa katika kusukuma gurudumu la maendeleo na hivyo kuhakikisha kuwa tunakuwa Wazalishaji, Wamilikaji na Wanufaika wa Maliasili yetu kwa kujiendesha wenyewe, wao wamekimbilia kukabidhi dhamana hiyo kwa kina Sinclair, IPTL, na hata leo tunaenda Uturuki na kwingineko tukiwaomba waje kutuonyesha jinsi ya kulima na kufanya kazi!
U wapi mwako ndani ya safu ya Uongozi wa kuwasisimua Watanzania warudi kwenye misingi ya awali iliyoafanya wakaandamana kwa nguvu kupigania Uhuru, kupiga vita unyonyaji na hata kulishabikia Azimio? Je ni wajibu wa kina Barrick na Shoperite? kwa nini tusimfuate Bakhresa na kumuuzia yeye NMC au kumpa wajibu wa kuwa NMC yetu kwa kuwa yeye ni Mzawa na anatamkwa kwenye Azimio kuwa apewe kipaumbele
(f)Kwamba kila mtu anayo haki ya kupata malipo ya haki
kutokana na kazi yake
(g) Kwamba raia wote kwa pamoja wanamiliki utajiri wa asili
wanamiliki utajiri wa asili wa nchi hii ukiwa kama dhamana
kwa vizazi vyao;
ili kuhakikisha ni sisi tunaokuwa Wanufaika wa mali asili yetu?
Watu wakae chini na kukubali kuwa hawajakaa chini na kutafakari ni vipi Azimio lilikuwa na maana gani na ni jinsi gani wao katika nafasi zao wanaweza kulifanikisha Azimio litimilike na hivyo Tanzania iweze kufurahia matunda ya Tanzanian Dream.
Leo hii miaka karibu 20 tangu tulipokumbatia mfumo mpya wa kiuchumi, bado tunashindwa kujingoza na kuleta maendeleo. Umasikini bado uko pale pale na lile tabaka la kati ndio linafutika!
Nimesema mapokeo na utekelezaji wa Azimio ulifanyika kwa namna tofauti na leo hii akipewa mtu mwenye upeo mzuri atalitumia Azimio hilo hilo na kuleta maendeleo. Mfano, tulipoamua kutaifisha umiliki wa uzalishaji mali, hata kama ni kosa la kiutendaji na si Azimio lilivyotaka, tuliposema wamiliki wa Uchumi wawe ni Watanzania, je tulijielewa tulikuwa na maana gani au tulishindwa nini kuhakikisha kuwa Serikali iendelee kukusanya kodi na kusimaia kanuni na sheria na mashirika, viwanda, taasisi na mfumo mzima wa kiuchumi unakuwa mikononi mwa Wananchi wakiwa true shareholders na si kila kitu kumilikiwa na Serikali as an entity of political team?
Leo hii tuna nafasi nzuri sana ya kumilikisha Tanesco, TRL, ATC, NUwa, Dawaco na hata Bodi za Mazao kwa Serikali kuuza hisa zake kwa Wananchi na kujivua uendeshaji na kuwaachia Wananchi waendeshe mashirika haya.
Ikiwa Bakhresa, Mengi, Manji, Kimaro wa Precision na Wazawa wengine wana uwezo wa kuwa wazalishaji wenye umahiri na kuwa na mafanikio, kwa nini tukimbilie kutafuta Mchina, Mthailand, Mjerumani au Mkuwait waje kuendesha makampuni na uchumi wetu?
Au nao kina Bakhresa na Kimaro hatuwaamini kama vile tusivyotaka kuwaamini Wakikuyu, Watutsi na Waankole wanapotuomba ardhi kuja kulima tunawakatalia lakini tunakwenda China na Sweden na kuwaambia njooni ardhi tunayo bwelele?
Ukiangalia sana with open mind, it was not Azimio which failed us, bwana, but UONGOZI kitu ambacho kimeendelea hadi leo hii kuwa ndio udhaifu wetu!