KATI YA BUNGE NA CAG NANI NI DHAIFU?
Na Lusekelo Mwandemange.
Kwanza nianze kwa kuwapongeza wote waliotumia muda wao kutoa maoni na kujadili suala la Bunge kukataa kufanya kazi na CAG (Controller & Auditor General-Mthibiti na Mkaguzi mkuu wa serikali) kutokana na kauli yake tata alioitoa akiwa marekani kwa kuita Bunge ni DHAIFU.
Binafsi nimejiuliza maswali mengi kama wengine walivyo hoji. Kwanza nilijiuliza CAG ni nani hasa mpaka aite Bunge ni dhaifu hasa anapohojiwa kuhusiana na hoja za kigaguzi zinazopelekwa bungeni kutopatiwa majibu?. Je kuna kosa gani kwa yeye kuita Bunge ni dhaifu? Na je ni kweli Bunge ni dhaifu? Na kama ni dhaifu katika lipi? Na kwa nini atamke hadharani wakati ana nafasi ya kukosoa ndani? Na kwa nini akatamke nje ya nchi na sio akiwa hapa Tanzania? Na je Bunge kukataa kufanya kazi na CAG ni sawa? Na madhara yake ni nini? Na kama sio kupitia CAG Bunge watasimamiaje serikali? Pia nikajiuliza Bunge na CAG nani mwenye mamlaka ya juu kuliko mwenzake na nani anawajibika kwa nani? Hakika maswali ni mengi lakini sina nia ya kujadili maswali yote haya. Niseme tu katika hili naamini Bunge na CAG wote wakosaji.
Katika kujijibu maswali nikaona nifanye tafakali juu ya CAG Vs Bunge hasa katika kuangalia msingi wa uwepo wao katika katiba ya Tanzania. Kwanza CAG ndio mthibiti na mkaguzi mkuu wa serikali na amepewa madaraka hayo kwa mujibu wa katiba ibara 143 na katiba imeainisha kazi zake kuwa143(2) a) kuhakikisha kwamba fedha zozote zinazokusudiwa kutolewa kutoka mfuko mkuu wa Hazina ya serikali matumizi yake yameidhinishwa na kwamba zitatolewa kwa mujibu wa masharti ya ibara ya 136 ya katiba hii na iwapo atatosheka kwamba masharti hayo yatatekelezwa ipasavyo, basi ataidhinisha fedha hizo zitolewe. Na ibara ya 136 (3) Fedha zilizomo katika mfuko mkuu wa hazina ya serikali hazitatolewa kutoka mfuko huo kwa ajili ya matumizi ila mpaka matumizi hayo yawe yameidhinishwa na Mthibiti na Mkaguzi mkuu wa hesabu za serikali na pia kwa sharti kwamba fedha hizo ziwe zimetolewa kwa kufuata utaratibu uliowekwa kwa ajili hiyo kwa mujibu wa sheria iliyotungwa na Bunge.
Na Bunge ni mhimiri katika JMT. Kwa mujibu wa Katiba ibara ya 63(2) Bunge limepewa madaraka kwa niaba ya wananchi kuisimamia na kuishauri serikali ya JMT na vyombo vyake vyote(akiwemo CAG) katika utekelezaji wa majukumu yake kwa mujibu wa katiba hii.
CAG KAKOSEA NINI?
CAG kakosea kwanza kwa kutotambua wajibu wake wa kikatiba au makusudi. Kwa msingi wa katiba ni wazi kwamba CAG amepewa wajibu mkubwa sana sio tu wa kukagua mahesabu lakini hasa KUTHIBITI. Na Bunge limepewa wajibu wa kusimamia na kushauri serikali. CAG ndiye mthibiti mkuu kutupia lawama bunge na kuita Bunge dhaifu naona sio sawa ila kinyume chake ni sahihi? Kwa mujibu wa katiba CAG anatakiwa athibiti matumizi ya fedha ya serikali, kama kuna lolote halijaenda sawa kwenye eneo hilo haitoshi yeye kukagua na kuonyesha tu mapungufu bali anatakiwa athibiti hayo yasitokee. Ikiwa katiba inampa CAG wajibu wa kuthibiti fedha isitoke kwenye mfuko wa serikali bila kuanisha matumizi sahihi na kufuata sheria alafu CAG anatuandikia taarifa kwamba kuna fedha 1.5Trn hazionekani zilipo na yeye ndo mthibiti udhaifu hapo unakuwaje wa Bunge?
Sababu ya pili, CAG ni kukosa uungwana tu. Kwasababu hata katika mahusiano ya kawaida ukimtolea ndugu ama rafiki kauli ya maudhi kwake hata kama wewe hukumaanisha kama alivyoelewa yeye na ukaona nduguyo kachukia busara ya kawaida tu inatuongoza kuomba radhi yaishe. Sasa CAG ingetosha tu kutambua kwamba kauli yake imeudhi bunge(chombo cha wananchi) na kuomba samahani yakaisha lakini kuweka msimamo kwamba hajakosea inaweza kuwa kweli kisheria hakukosea lakini ustaarabu wa kawaida tu ingefaa aombe radhi na kusema tu jamani mimi sikumaanisha hivyo mlivyoelewa lakini kwakuwa ndugu zangu mmeudhika na kauli yangu basi naombeni radhi tufanye kazi tusonge mbele. Lakini kukataa kuomba radhi kunazua maswali magumu. CAG katumwa na nani? Anatumika? Anajiamini nini?
Sababu ya Tatu. CAG kutamka mapungufu ya Bunge hadharani tena nje ya nchi. Yeye CAG ana access na Bunge ameshindwa nini kushauri Bunge mapungufu ya Bunge. Tukubali tukatae nje ya mipaka ya Tanzania watu hawajui Ndugai wala Prof Asad bali wanajua Tanzania. Sasa hata kama tuna mapungufu yetu kama taifa na kwa yoyote Yule haifai kutangaza kwa ulimwengu. Na anadhurika sio mtu mmoja au sio Bunge ni sisi wote. Hivyo suala la kujenga utamaduni wa kusemana, kuonyana, kuelekezana na kukemeana ndani ni muhimu sana. Sifurahii mtanzania yeyote wakiwemo akina Lisu kusema mambo ya nchi yetu nje ya nchi. Kwasababu kuna haribu taswira ya Tanzania. Katika hili CAG kakosea tena sana.
Sababu ya Nne: CAG kakosea kutamka Bunge ni dhaifu jumla jumla. Yaani kusema Bunge ni dhaifu bila kusema katika lipi? Hivi ni kweli kwamba mambo yooote yanayo ainishwa na CAG bunge halifanyii kazi? Kama ni hivyo ingewezekana vipi hati chafu zikapungua. Mbona mambo mengi sana yaliyoibuliwa na CAG yanajadiliwa Bungeni na kufanyiwa kazi. Sasa kutamka kauli isiyo na maelezo kama hii hakika ina tatiza. Unapolenga kumkosoa mtu inafaa kumwambia umekosea katika lipi na kama ni udhaifu wa bunge ni katika lipi? Je kutunga sheria? Kushauri serikali? Kusimamia serikali? Au katika lipi?
Kwa maoni yangu haya ndio makosa ya CAG katika hili.
BUNGE LIMEKOSEA NINI?
Bunge Spika naye amekosea katika hili.
Sababu ya Kwanza; Kuita vyombo vya habari na kuutangazia ulimwengu gadhabu yake dhidi ya CAG. Kama nilivyosema CAG ni mtu muhimu kwenye nchi na amefanya mengi mazuri kutoa kauli hii moja ya maudhi isingekuwa lazima kwa spika kuja juu kiasi hicho. Tena sio sawa kwasababu tunajenga tension kwa wengine bila sababu. Hoja kwamba CAG aliongea kwenye vyombo vya habari akihojiwa nje hivyo ajibiwe kwa vyombo habari sio sahihi. Katika hili CAG kakosea lakini spika kakosea zaidi. Ingefaa tu kumuita na kumhoji pengine bila hata media na vitisho. Kuchukia sana huku kunaweza kuthibitisha kauli ya CAG kwasababu mara nyingi watu huchukia wanaposemwa ukweli. Kama Bunge mnajua sio dhaifu kwanini kuchukia sana mnapoitwa dhaifu?
Sababu ya pili: ni kukataa kufanya kazi na CAG. Sasa mkikataa kufanya kazi na CAG wakati mnajua CAG ameshawasilisha taarifa yake kwa Rais mnataka Rais apeleke wapi hiyo taarifa. Na je Rais akiwaletea mtamkatalia?. Je hamuoni kama mnamuweka pabaya ndugu Rais. Na kwa kasi ya kazi ya Rais Ndugu John Joseph Pombe Magufuri hastahili kufanyiwa haya na ninyi nyote Bunge na CAG. Nadhani Bunge ingefaa tu kutoa onyo kwa kuwa CAG ni mara yake ya kwanza kufanya kosa la namna hii. Na hata kama hakuwaomba radhi ingefaa tu kutoa onyo ili akirudia ndio mchukue hatua kama hii. Lakini ndugu Spika umechukua hatua kali sana kwa kosa la kwanza. Na adhabu hii inaleta sintofahamu kubwa sana. Mnamuweka Rais njia panda. Na mpaka hapa tulipofikia watanzania tunasubiri busara za Mhe Rais aamue hatima ya jambo lenyewe.
Hivyo nitoe wito kwa Bunge na CAG kulimaliza hili. Na njia ninazo ziona ni tatu. Mosi Bunge mbadilishe adhabu iwe onyo tu na mtangaze kufanya kazi na CAG ,Pili CAG uombe radhi kwa bunge na wabunge nafsi zao zitulie wafute adhabu, Tatu Rais atumie busara kulimaliza hili kwa kuwa anazo busara nyingi na uzoefu wa kutatua migogoro kama alivyofanya kwa suala la Kikokotoo, Suala la Korosho n.k
Tanzania ni yetu sote tuijenge na kuilinda.
Ahsanteni.
Habari ambazo sijazithibitisha. Prof Assad anaonewa tena wanao muonea sio kwa masilahi ya Taifa ila wanayo yajuwa wao.
Pia watu wanasema kuwa spika anamtega Rais ila kama tunavyo juwa Rais ni taasisi hawezi kukurupuka kumuwajibisha CAG maana kama ilivyo semwa hapo awali italeta mtikisiko mkubwa sana wakikatiba hivyo Mh Rais anatumia kila uwezo alio nao pasipo kushawishi Bunge kuacha jambo hili lipite nalo ila watakutana kwenye kamati za cc
Wapo watu wanasema Rais amsimamishe kiukweli watunga katiba walikuwa makin sana wakijuwa kuna siku litaibuka bunge kama la sasa kutaka kufanya mambo yao. Sasa ili Rais amsimamishe kuna takiwa kuwe na hoja ila hoja nzito sio hoja hii nyepesi ya spika. Wenye mamlaka wanauliza tusi au neno dhaifu maana yake nini na hapo ndipo bunge limeonekana kuchemka. Pia mchakato wakumuondoa CAG sio wakitoto maana wanatakiwa majaji wa nne walio iva kufanya uchunguz na sio kama zao za bunge sasa kiukweli kabisa kama rais akiunda hiyo Tume upo uwezekano mkubwa Prof akasafishwa jambo litaleta dowa baya sana kwa serikali na ndio maana wenye akili wanahepa maamuz ya bunge kwasababu azimio walilo litoa litawatafuna wenyewe take from me.
CAG ni mtu hatari sana kucheza na cheo chake kwakuwa nimkono unao tafuta matumiz mabaya ya serikal mpaka bunge sasa lazima awe na kinga Labda niwaulize nani amewahi jiuliza why spika anapambana na Huyu prof? Je issue ni hii hii au kuna siri nzito?
Wapo. Watu wanaamini Mkuu ndia alie amuru bunge litekeleze haya nataka niwaambie jambo hili limemkwaza hata Rais maana anashangaa nini kinaendelea na ili kuwa mbali na mgogoro huu amewaacha wale matapishi yao wenyewe. Rais hana ugomvi Wala hana mgogoro wowote na Prof Assad. Ila watu wanajuwa tu yao.
Yote tutayajuwa niswala la Muda tu.
Sent using
Jamii Forums mobile app