Wasio dini ni wakristo in disguse
Mzee unaturarua rarua kama karatasi. Daaaah [emoji23][emoji23][emoji23][emoji23][emoji23]
kitali sioni ni namna gani unarudi hapa
Sarri,
Huyu Kitali ni bora ukamwacha kwa muda ghadhabu zake zipoe.
Katika somo la mjadala wanafundisha kumpumzisha yule unaejadiliananae pale unapoona kapandwa na hamaki na lugha yake inatoka katika mjadala na inaelekea siko.
Akitulia ndiyo mnaweza kuendelea na mjadala.
Kingine wanachofundisha ni kupima uwezo wa unaefanyanae mjadala.
Huyu yeye hajapata kuandika kitabu lakini anataka kuwafundisha wale walioandika vitabu.
Nilipomsoma nikajua kuwa hajui katika uandishi kuna kitu kinaitwa ''demarcation,'' yaani mpaka.
Anataka niandike kila kitu kwa somo ambalo maudhio yaliyokusudiwa ni eneo maalum kwa kuandika historia maalum.
Lakini hapa mimi natoa darsa yaani naelimisha.
Namwekea ukurasa mwingine asome huenda akafaidika na haya atakayosoma:
''Katika kijiji cha Nkuu ndipo unapokutana na nyumba na ardhi za ukoo wa Muro Mboyo. Watoto wake na watoto wa watoto wake (yaani wajukuu) na watoto wa wajukuu wake (vilembwe) wameishi hapo kwa kipindi kirefu inafikia sasa miaka 120 ingawa historia ya ukoo huu katika simulizi inakwenda nyuma miaka 200.
Historia hii ya karibuni kiasi cha miaka 100 ipo imehifadhiwa na inaweza kuthibitishwa kwa maandishi yaliyoandikwa kwa hati ya mkono na kwengine kwa mashine za kupiga chapa zilizoingia pamoja na ujio wa Wamishionari Wazungu walipokuja kutangaza Injili Kilimanjaro.
Historia ya Wachagga imeandikwa kwenye upeo wa hali ya juu na Wazungu kiasi cha kumstaajabisha msomaji.
Inawezekanaje kwa Mzungu kutoka Ulaya mtu mgeni kuijua historia kwa undani wa kiasi kuweza kueleza mambo yaliyotokea miaka mingi sana iliyopita.
Mwandishi Mwingereza Charles Dundas ameandika historia ya Wachagga kwa kiwango cha kustaajabisha.
Charles Dundas ameelezea mengi ambayo mtu hupata tabu hata kuyafikiri achilia mbali kuyajua hadi awe ameyasoma.
Wachagga wana hulka pale wanapompenda mgeni basi watampa lakabu inayoendana na heshima ya kabila lao.
Charles Dundas walimwita,
Wasaoye-o-Wachagga, yaani Mzee wa Kichagga.
Historia ya Muro Mboyo aliyeishi Machame katika miaka ya katikati ya karne ya 19 imeishi katika simulizi za ukoo wake unaofahamika kama ukoo wa Nkya, ikipokelewa kutoka kizazi kimoja hadi kizazi kingine kwa miaka inayofikia 200 kama ilivyoelezwa.
Historia hii haikupata kuandikwa popote kwa nia ya kuwa historia hiyo inaandikwa ili ije kusomwa.
Hata hivyo mtoto wake, Kirama Mboyo ameacha utajiri mkubwa wa nyaraka zilizoandikwa kwa hati ya mkono na nyingine zimepigwa chapa zinozoeleza historia ya babu zake waliomtangulia kiasi cha miaka 100 nyuma na kueleza pia historia yake mwenyewe pale ilipoingia karne ya 20.
Baadhi ya nyaraka hizi ziko katika mfano wa barua, taarifa na maelezo ya kawaida zina tarehe na zipo nyingine hazina tarehe wala jina la mwandishi.
Muhimu ni kuwa kumbukumbu hizi zinaeleza historia muhimu sana ya takriban miaka 200 nyuma ya Wachagga wa Machame na sehemu nyingine za jirani ambao walikuja kuwa Waislamu wa kwanza.
Hizi nyaraka kwa zile ambazo zina tarehe zinarudi nyuma miaka 100.
Kuanzia mwishoni mwa karne ya 19, kufuatia mgogoro wa Muro Mboyo na Mangi Ndeseruo Mamkinga (aliyetawala kuanzia 1855 – 1880), hadi kuingia karne ya 20, hali ya uchaggani haikuwa shwari.
Hali ya utulivu ilipatikana baada ya kuingia kwa Wamishionari kuanzia karne ya ishirini.
Wamishionari wa kwanza kuwasili walikuwa kutoka Ujerumani, Leipzig Mission Uchagga nzima iliingia katika utulivu.
Utulivu ulizidi kushamiri hasa walipofika Waingereza baada ya Vita Kuu ya Kwanza (1914 – 1918).
Wakati wa utawala wa Wajerumani, Uchagga uliingia katika madhila makubwa na misiba mizito kwa watawala wao (waliokuwa wakijulikana kama Mangi) kukamatwa na kunyongwa kwa kuupinga ukoloni wa Wajerumani.
Tunaweza kuanzia hapa kurudi nyuma tukizipitia nyaraka hizi ili kupata historia ya Uchaggani kwa jumla ilikuwaje kabla ya kufika wakoloni Wajerumani ambao walitanguliwa na Wamishionari waliojiita pia ni wavumbuzi.''