Je, uwezo wa wananchi wetu kutumia usafiri wa ndege ukoje? ni wakulima, wafugaji, wavuvi, wafanyabiashara na wafanyakazi wangapi wanaoweza kuacha kutumia barabara ili wapande ndege kusafiri? ni heri tungenunua ndege nyingi za mizigo na ndege chache za abiria kwa awamu moja. Lazima kwanza ujenge uwezo wa wananchi kumudu kupanda ndege, kupanda reli ya kisasa na kununua bidhaa za viwanda kabla ya uwekezaji. Yaani lazima kuwe na demand kubwa ya bidhaa kabla ya kushuhulika na supply na sio kinyume chake. Mfano, kama ukinunua ndege ya abiria kabla ya kujua kuna uhitaji mkubwa kiasi gani wa ndege kwenda na kutoka wapi ni kosa. Hii inaweza kusababisha ndege ya abiria ikatumika kusafirisha mizigo, au ndege ya masafa marefu ikatumika kwa usafiri wa ndani (domestic).
Maximum capacity utilization huwa haifikiwi wakati wa mwanzo wa biashara, hata wewe ukifungus duka leo hii utapata wateja wachache lakini baada ya miaka kadhaa biashara yako itskuwa na wateja wengi. Ndio maana kuna business plan.
Nikuulize hizo ndege zinaenda tupu bila abiria? Nauli wanayolipa kuna kodi ya serikali yaani VAT, airport tax; pia ndege inatumia mafuta ambayo yanalipiwa kodi kadhaa, vyakula ndani ya ndege vinanumuliwa toka local supplers, wafanyakazi ndani ya ndege, ardhini airpirt kama wa wabeba mizigo, wakata tiketi, walinzi, waomgoza ndege yote haya ni ongezrko la ajira ambapo mwisho wa siku wanafanya manunuzi ya bidhaa kwa hao unaosema hawajawahi kupanda ndege hivyi kusababisha increased demand ya wanachozalisha na pia kupato zaidi. Watalii wanatumia ndege kwa usafiri wa ndani hiyo nayo inaongexa kipato ktk uchumi wa ndani.
Kabla ya corona ATCL Zilikuwa inaenda nje ya nchi kama Comoro, Kenya, Rwanda nk pua kulukuwa na mpango wa kwemda China na india hayo huyaoni? Safari za nje zinaigiza pesa za kigeni hivyo kuchangia kustabilise shilingi.
Ukianalye backward and forward ya uwepo wa ndege zilizonunuliwa utaona manufaa makubwa sana lakini kwa kuwa mnakariri kama kasuku anachawaambia Lissu ndio maana mnaona ndege hazi a manufaa. Niwaambie tu serikali i kuna planners na wachumi wazuri tu ambao wanapanga mioango ya nxhi hii vizuri usufikiri Rais aluamua tu kununua ndege.
Unayoyaona lei ni matokeo ya Tanzania Development Vision 25 iliyoasisiwa mwaka 1999.
Sasa hivi wakulima wa mikoa yote wanauza mazao yao Dsm sababu ya kuboreshwa miundombinu ya ndege, barabara, reli mambo mliyokaririshwa kuwa ni maendeleo ya vitu. Ndizi za Ngara, nyanya za Songea, dagaa wa kugoma, mchele wa Mpanda, matikiti ya Rukwa, samaki wabichi wa Mwanza, nk yanaletwana kuuzwa Dar.
Nakushauri tafuta mchumi akupige shule kidogo kuhusu abc za uchumi.
Miundombinu na service sector ndiyo key factor ya ukuaji wa kasi wa uchumi wowote ule sababu unafungua potential wealth zilizoko ndani ndani ziweze kuchakatwa na kufikishwa sokoni katika miji au nje ya nchi.