Meneja Wa Makampuni
JF-Expert Member
- Jul 7, 2020
- 8,988
- 11,862
Faida na Hasara za Kuwa Mbunge
Faida
1. Mamlaka ya Kisheria na Ushawishi wa Kitaifa
Mbunge anashiriki kutunga sheria na kuisimamia serikali bungeni.
Ana sauti kubwa kitaifa, anaweza kushinikiza miradi au sera zifanyike kwenye jimbo lake.
2. Heshima na Umashuhuri
Ana hadhi kubwa kijamii na kitaifa, anajulikana sana na wananchi.
3. Marupurupu na Posho
Analipwa mshahara mzuri pamoja na posho za vikao, usafiri, na malazi.
4. Fursa za Kimataifa
Anaweza kusafiri nje ya nchi kwa mikutano na mafunzo mbalimbali.
5. Usalama wa Kazi (Job Security)
Mbunge akishachaguliwa na wananchi, ni ngumu sana kuondolewa kazini katikati ya kipindi isipokuwa kwa sababu maalum kama kuvunja sheria, au mahakama ikitoa hukumu. Serikali haina mamlaka ya ‘kutumbua’ mbunge kama ilivyo kwa wakuu wa mikoa/wilaya.
Anamaliza miaka 5 bila hofu ya kufukuzwa ghafla kama wakuu wa wilaya/mkoa.
6. Nafasi ya Kuongezewa Madaraka (Kuteuliwa Ukuwa Waziri)
Mbunge anaweza kuteuliwa na Rais kuwa Waziri, Naibu Waziri, au kushika nyadhifa nyingine kubwa serikalini. Akishakuwa Waziri, anakuwa na mamlaka makubwa zaidi, na hata Mkuu wa Mkoa au Mkuu wa Wilaya anakuwa chini yake kimamlaka.
Hii inamaanisha kuwa ubunge unaweza kufungua milango zaidi ya uongozi wa juu na ushawishi wa kitaifa.
Hasara
1. Hana Mamlaka ya Moja kwa Moja kwenye Fedha za Miradi
Mbunge hawezi kutumia moja kwa moja fedha za miradi, anategemea halmashauri na serikali kuu kutekeleza.
Anaweza kushinikiza, lakini hana mikono moja kwa moja kwenye matumizi ya pesa za halmashauri.
2. Anategemea Mamlaka za Serikali za Mitaa
Kwa utekelezaji wa miradi, lazima ashirikiane na watendaji wa halmashauri, RC/DC, na Maafisa wengine.
3. Anategemea Kuchaguliwa Kila Baada ya Miaka 5
Hana uhakika wa kuendelea kubaki madarakani, kila baada ya uchaguzi anaweza kuondolewa.
4. Matumaini/Mahitaji Makubwa ya Wananchi
Anakabiliwa na presha kubwa kutoka kwa wananchi, mara nyingi analaumiwa hata kwa mambo ambayo hayana uwezo nayo moja kwa moja.
5. Ubunge una kikomo cha muda na hatari ya kupoteza nafasi wakati wowote Bunge likivunjwa, hata kama muda wa miaka 5 haujaisha. Baada ya hapo, mbunge anakuwa hana mamlaka yoyote hadi uchaguzi ujao.
Faida na Hasara za Kuwa Mkuu wa Mkoa au Mkuu wa Wilaya (RC/DC)
Faida
1. Mamlaka ya Kiutendaji na Usimamizi wa Miradi
RC/DC ndiye mwenye mamlaka ya mwisho kwenye usimamizi wa miradi ya maendeleo, pesa za halmashauri, na utekelezaji wa sera za serikali kwenye eneo lake.
Anaweza kutoa maagizo na kuhakikisha miradi inatekelezwa, na yuko karibu sana na fedha.
2. Upatikanaji Mkubwa wa Rasilimali
Kwa sababu yuko karibu na halmashauri na vyanzo vya fedha, ana nafasi ya kujua miradi na mzunguko wa pesa.
3. Ulinzi na Heshima Kubwa
Anapewa ulinzi wa kutosha na serikali, anapewa magari ya serikali, nyumba ya serikali, na hadhi kubwa.
4. Ajira ya Uhakika (Kwa Uteuzi)
Huhitaji kuchaguliwa na wananchi; anateuliwa na Rais, hivyo anapata nafasi kirahisi kuliko uchaguzi.
5. Uteuzi wa Mkuu wa Mkoa/Wilaya unaweza kudumu hata serikali mpya ikija madarakani, hadi Rais mpya amteue mtu mwingine au athibitishe waliopo waendelee.
Hasara
1. Hana Sauti Sana Kitaifa
Ingawa anaheshimika kwenye mkoa/wilaya, hana mamlaka makubwa kitaifa kama mbunge.
2. Hana Uhuru Mkubwa
Anafanya kazi chini ya maelekezo ya viongozi wa juu (Waziri, Rais), hana uhuru mkubwa kama mbunge.
3. Kazi Inayoweza Kuwa na Presha Kubwa
Ana jukumu la kuhakikisha miradi yote inatekelezwa vizuri; akikosea anaweza kutumbuliwa (kufukuzwa kazi) mara moja.
4. Kutegemea Uteuzi
Anaweza kuondolewa wakati wowote bila taarifa, siyo ajira ya kudumu wala yenye uhakika.
5. Hatari ya Kupoteza Kazi Wakati Wowote (‘Kutumbuliwa’/Kufukuzwa)
Mkuu wa wilaya au mkoa anaweza kuondolewa kazini muda wowote bila hata sababu kubwa, kutokana na utashi wa Rais au mamlaka ya juu.
Hana usalama wa kazi kama mbunge; ajira yake haina muda maalum wa kumaliza kama ilivyo kwa ubunge.
Kuhusu Pesa (Fedha za Miradi na Utekelezaji)
Mbunge: Hawezi kuamua moja kwa moja matumizi ya pesa za halmashauri.
Anaweza tu kushinikiza na kufuatilia utekelezaji wa miradi kupitia vikao vya madiwani na kamati.
Mkuu wa Wilaya/Mkoa: Ana mamlaka ya kutoa maelekezo na kusimamia utekelezaji wa bajeti za halmashauri, hivyo yupo karibu zaidi na mzunguko wa pesa za miradi.
Anashiriki moja kwa moja kwenye vikao vya mipango na utoaji wa fedha.
Hivyo kama unataka mamlaka ya kisiasa na ushawishi wa kitaifa – Mbunge ni nafasi nzuri.
Kama unataka nguvu kwenye usimamizi wa miradi na kuwa karibu na fedha za maendeleo – Mkuu wa wilaya/mkoa ana nguvu zaidi.
Mbunge: Ana usalama zaidi wa kazi, akishachaguliwa anamaliza muda wake wa miaka 5, anaondoka tu kwa uchaguzi au tukio maalum kisheria.
Mkuu wa Wilaya/Mkoa: Anaweza kufukuzwa (kutumbuliwa) muda wowote, hana uhakika wa kumaliza kipindi fulani.
Mbunge: Ana nafasi ya kupanda cheo na kuwa boss wa wakuu wa mikoa/wilaya (kama atateuliwa kuwa Waziri).
Mkuu wa Wilaya/Mkoa: Hata akifanya vizuri, nafasi zake za kupanda cheo ni ndogo ukilinganisha na mbunge, kwani mara nyingi wanaendelea kubaki katika mfumo wa utendaji (administrative) na si wa kisiasa.
Mbunge: Ajira yake inategemea uchaguzi na kuvunjwa kwa Bunge, hana uhakika wa kuendelea baada ya Bunge kuvunjwa.
Mkuu wa Mkoa/Wilaya: Anaendelea na kazi hata kipindi cha mpito, hadi uteuzi mwingine ufanyike na Rais.
Faida
1. Mamlaka ya Kisheria na Ushawishi wa Kitaifa
Mbunge anashiriki kutunga sheria na kuisimamia serikali bungeni.
Ana sauti kubwa kitaifa, anaweza kushinikiza miradi au sera zifanyike kwenye jimbo lake.
2. Heshima na Umashuhuri
Ana hadhi kubwa kijamii na kitaifa, anajulikana sana na wananchi.
3. Marupurupu na Posho
Analipwa mshahara mzuri pamoja na posho za vikao, usafiri, na malazi.
4. Fursa za Kimataifa
Anaweza kusafiri nje ya nchi kwa mikutano na mafunzo mbalimbali.
5. Usalama wa Kazi (Job Security)
Mbunge akishachaguliwa na wananchi, ni ngumu sana kuondolewa kazini katikati ya kipindi isipokuwa kwa sababu maalum kama kuvunja sheria, au mahakama ikitoa hukumu. Serikali haina mamlaka ya ‘kutumbua’ mbunge kama ilivyo kwa wakuu wa mikoa/wilaya.
Anamaliza miaka 5 bila hofu ya kufukuzwa ghafla kama wakuu wa wilaya/mkoa.
6. Nafasi ya Kuongezewa Madaraka (Kuteuliwa Ukuwa Waziri)
Mbunge anaweza kuteuliwa na Rais kuwa Waziri, Naibu Waziri, au kushika nyadhifa nyingine kubwa serikalini. Akishakuwa Waziri, anakuwa na mamlaka makubwa zaidi, na hata Mkuu wa Mkoa au Mkuu wa Wilaya anakuwa chini yake kimamlaka.
Hii inamaanisha kuwa ubunge unaweza kufungua milango zaidi ya uongozi wa juu na ushawishi wa kitaifa.
Hasara
1. Hana Mamlaka ya Moja kwa Moja kwenye Fedha za Miradi
Mbunge hawezi kutumia moja kwa moja fedha za miradi, anategemea halmashauri na serikali kuu kutekeleza.
Anaweza kushinikiza, lakini hana mikono moja kwa moja kwenye matumizi ya pesa za halmashauri.
2. Anategemea Mamlaka za Serikali za Mitaa
Kwa utekelezaji wa miradi, lazima ashirikiane na watendaji wa halmashauri, RC/DC, na Maafisa wengine.
3. Anategemea Kuchaguliwa Kila Baada ya Miaka 5
Hana uhakika wa kuendelea kubaki madarakani, kila baada ya uchaguzi anaweza kuondolewa.
4. Matumaini/Mahitaji Makubwa ya Wananchi
Anakabiliwa na presha kubwa kutoka kwa wananchi, mara nyingi analaumiwa hata kwa mambo ambayo hayana uwezo nayo moja kwa moja.
5. Ubunge una kikomo cha muda na hatari ya kupoteza nafasi wakati wowote Bunge likivunjwa, hata kama muda wa miaka 5 haujaisha. Baada ya hapo, mbunge anakuwa hana mamlaka yoyote hadi uchaguzi ujao.
Faida na Hasara za Kuwa Mkuu wa Mkoa au Mkuu wa Wilaya (RC/DC)
Faida
1. Mamlaka ya Kiutendaji na Usimamizi wa Miradi
RC/DC ndiye mwenye mamlaka ya mwisho kwenye usimamizi wa miradi ya maendeleo, pesa za halmashauri, na utekelezaji wa sera za serikali kwenye eneo lake.
Anaweza kutoa maagizo na kuhakikisha miradi inatekelezwa, na yuko karibu sana na fedha.
2. Upatikanaji Mkubwa wa Rasilimali
Kwa sababu yuko karibu na halmashauri na vyanzo vya fedha, ana nafasi ya kujua miradi na mzunguko wa pesa.
3. Ulinzi na Heshima Kubwa
Anapewa ulinzi wa kutosha na serikali, anapewa magari ya serikali, nyumba ya serikali, na hadhi kubwa.
4. Ajira ya Uhakika (Kwa Uteuzi)
Huhitaji kuchaguliwa na wananchi; anateuliwa na Rais, hivyo anapata nafasi kirahisi kuliko uchaguzi.
5. Uteuzi wa Mkuu wa Mkoa/Wilaya unaweza kudumu hata serikali mpya ikija madarakani, hadi Rais mpya amteue mtu mwingine au athibitishe waliopo waendelee.
Hasara
1. Hana Sauti Sana Kitaifa
Ingawa anaheshimika kwenye mkoa/wilaya, hana mamlaka makubwa kitaifa kama mbunge.
2. Hana Uhuru Mkubwa
Anafanya kazi chini ya maelekezo ya viongozi wa juu (Waziri, Rais), hana uhuru mkubwa kama mbunge.
3. Kazi Inayoweza Kuwa na Presha Kubwa
Ana jukumu la kuhakikisha miradi yote inatekelezwa vizuri; akikosea anaweza kutumbuliwa (kufukuzwa kazi) mara moja.
4. Kutegemea Uteuzi
Anaweza kuondolewa wakati wowote bila taarifa, siyo ajira ya kudumu wala yenye uhakika.
5. Hatari ya Kupoteza Kazi Wakati Wowote (‘Kutumbuliwa’/Kufukuzwa)
Mkuu wa wilaya au mkoa anaweza kuondolewa kazini muda wowote bila hata sababu kubwa, kutokana na utashi wa Rais au mamlaka ya juu.
Hana usalama wa kazi kama mbunge; ajira yake haina muda maalum wa kumaliza kama ilivyo kwa ubunge.
Kuhusu Pesa (Fedha za Miradi na Utekelezaji)
Mbunge: Hawezi kuamua moja kwa moja matumizi ya pesa za halmashauri.
Anaweza tu kushinikiza na kufuatilia utekelezaji wa miradi kupitia vikao vya madiwani na kamati.
Mkuu wa Wilaya/Mkoa: Ana mamlaka ya kutoa maelekezo na kusimamia utekelezaji wa bajeti za halmashauri, hivyo yupo karibu zaidi na mzunguko wa pesa za miradi.
Anashiriki moja kwa moja kwenye vikao vya mipango na utoaji wa fedha.
Hivyo kama unataka mamlaka ya kisiasa na ushawishi wa kitaifa – Mbunge ni nafasi nzuri.
Kama unataka nguvu kwenye usimamizi wa miradi na kuwa karibu na fedha za maendeleo – Mkuu wa wilaya/mkoa ana nguvu zaidi.
Mbunge: Ana usalama zaidi wa kazi, akishachaguliwa anamaliza muda wake wa miaka 5, anaondoka tu kwa uchaguzi au tukio maalum kisheria.
Mkuu wa Wilaya/Mkoa: Anaweza kufukuzwa (kutumbuliwa) muda wowote, hana uhakika wa kumaliza kipindi fulani.
Mbunge: Ana nafasi ya kupanda cheo na kuwa boss wa wakuu wa mikoa/wilaya (kama atateuliwa kuwa Waziri).
Mkuu wa Wilaya/Mkoa: Hata akifanya vizuri, nafasi zake za kupanda cheo ni ndogo ukilinganisha na mbunge, kwani mara nyingi wanaendelea kubaki katika mfumo wa utendaji (administrative) na si wa kisiasa.
Mbunge: Ajira yake inategemea uchaguzi na kuvunjwa kwa Bunge, hana uhakika wa kuendelea baada ya Bunge kuvunjwa.
Mkuu wa Mkoa/Wilaya: Anaendelea na kazi hata kipindi cha mpito, hadi uteuzi mwingine ufanyike na Rais.
