Mchambuzi,
..nadhani hujamtendea haki Mzee Mtei kuhusu mchango wake ktk kushulikia matatizo ya uchumi tuliyokuwa tukikabiliana nayo miaka ya themanini.
..kumbuka kwamba ni Mtei huyohuyo alikuwa waziri wa fedha wa Mwalimu Nyerere during the "old good days", era ambayo unasema wakulima walikuwa na hali nzuri.
..nchi ilikuwa kwenye some serious economic problems. haya siyo mambo ya kuyasoma kwenye mabuku na maripoti. ungekuwa na umri mkubwa wa ku-experience jinsi uchumi wetu ulivyo-shrink wakati ule usingekuwa hapa ukimlaumu Mtei kwa kutoa ushauri alioutoa.
..matatizo yale yangeendelea kuna uwezekano kabisa yangetokea machafuko nchini. Hali ilishaanza kujionyesha kidogo kidogo ambapo wananchi walishaanza kuchoshwa na hali ile na kuna uwezekano kabisa wangechukua hatua. nakumbusha jaribio la kina Hatty McGhee[Hatibu Gandhi], Mohamed Tamimu, Eugene Maganga, etc la kutaka kupindua serikali ya Mwalimu.
..kila alichojaribu Mwalimu Nyerere kilishindikana na ilichobakia ilikuwa ni kukubaliana na IMF/WB ili kunusuru kidogo tulichokuwa tumebakia nacho.
..sasa hivi uchumi wetu una matatizo lakini huwezi kuyalinganisha na yale ya mwaka 1982--1986. matatizo tuliyonayo sasa tunaweza kuya-manage sisi wenyewe ikiwa tutajipanga vizuri, yale ya wakati ule yalihitaji MISAADA toka nje. ukinishikia bunduki kichwani ukaniambia nichague kuishi ktk matatizo ya miaka 80 au haya ya sasa hivi i would choose haya ya sasa hivi.
NB:
..nakushauri usome kitabu cha maisha ya Mzee Mtei. Yapo mambo mengi sana ameyaeleza mle ndani. kuna crisis zaidi ya moja ambazo alipambana nazo akiwa waziri wa fedha chini ya Mwalimu Nyerere.
..Mzee Mtei alikwenda kufanya kazi IMF kwa mapendekezo na baraka za serikali ya Tanzania wakati huo ikiongozwa na Mwalimu Nyerere. Ilikuwa zamu ya Tanzania kuongoza idara ya Afrika IMF na Mwalimu akampendekeza Edwin Mtei. majuzi nafasi hiyo ilijitokeza tena na Raisi Mkapa akampendekeza Mzee Peter Ngumbulu.
..akiwa IMF Mtei alikuwa akifanya kazi kwa karibu na viongozi wa Tanzania kama Mwalimu Nyerere, Edward Sokoine, Mzee Alhaj Ali Mwinyi, Mzee Joseph Warioba, Mzee Cleopa Msuya etc etc.
..alipomaliza mkataba wake na IMF, Mzee Mtei aliongoza Tume ya serikali ya kurekebisha mfumo wa ukusanyaji kodi nchi. Ripoti ya Tume hiyo na mapendekezo yake ndiyo iliyopelekea kuanzishwa kwa TRA.
JokaKuu,
Nashukuru sana kwa mchango wako mzuri; kwanza na awali ya yote, sipo hapa kumlaumu mzee wetu Edwin Mtei kwani haitakuwa haki; ninamheshimu sana mzee wetu na ninathamini sana mchango wake kwa taifa hili kiuchumi na kisiasa; hoja yangu ya msingi ni kwamba CDM na CCM wote ni wale wale na nilishaeleza kwanini; real change kwa mtanzania aliyepo kijijini haipo katika CDM ya sasa iliyoasisiwa na Mtei wala CCM ya sasa iliyolitupa azimio la Arusha; ukombozi wa kweli wa Mtanzania kijijini ni chama kingine au hivihivi kama vitageuka na kuwa radical in terms of demanding hawa mabwana IMF/WorldBank kwamba sasa tunataka to
own our development agenda;
Katika kujenga hoja, kuna uwezekano mkubwa nikatafsirika kama namlaumu au kumsema vibaya mzee wetu Mtei; la msigi katika hoja yangu ni kwamba by now, nina uhakka Mzee Mtei sees it clearly kwamba IMF/WorldBank havent made mtanzania kijijini better; Na chama chake CDM na CCM wote ni failure on that front; and a refurbishing of Nyereres agenda is the only way ahead for maskini vijijini; pia niseme tena kwamba, bila yeye (mzee Mtei) kujua au kutojua, ana mkono katika matatizo yanayotukumba sasa kutokana na ujio holela wa sera za IMF/WorldBank;
Ningependa kujibu hoja zako katika vipengele vifuatavyo:
Kwanza, kuhusu suala la umri wangu kuwa mdogo kujua kilichojiri, sidhani kama inahitaji umri mkubwa kujua nini kilijiri nyakati zile kiuchumi vitabu vingi sana vimeandikwa juu ya nini kilitokea; kinachohitajika kwa kijana ni utamaduni wa kujisomea; nimejitahidi kusoma vingi na ninavyo hapa, mfano:
- Beyond Structural Adjustement Programmes in Tanzania: Success, Failures and New Perspectives, by Msambichaka, Kilindo, Mjema (1995)
- Economic Shocks and National Policy Making: Tanzania in the 1970s, by Green, Rwegasira and Van Arkadie (1982);
- What Went Right in Tanzania: Peoples Response to Directed Development, by Marja Swantz and Ali Tripp (1996), na humu wachumi kama Benno Ndullu na wengineo wana articles nzuri sana;
- The IMF and Tanzania, edited by Horace Campbell & Howard Stein (1991);
- Beyond Ujamaa In Tanzania: Underdevelopment and Uncaptured Peasantry, by Goran Hyden (1980);
Kwa ujumla wao wote, kilichopelekea Ujamaa kuanguka ilikuwa ni uwezo mdogo wa fedha kufanikisha sera na malengo ya Ujamaa kutokana na ukweli kwamba nchi ilikuwa bado changa sana kuendelea kushiriki katika international economic system isiyokuwa na haki - by
Tanzanians producing what they do not consume and consume what they do not produce, kitu ambacho kililetwa na ukoloni na kuzidi kukuzwa ndani ya ukoloni mamboleo; Jitiada za Mwalimu zililenga kujaribu kugeuza hali hii kwa nia nzuri kabisa kupitia sera ya Ujamaa ili tuanze wote katika kiwango sawa kama jamii na vilevile kuhimiza sera ya kujitegemea kichumi, lakini lack of finance to support malengo haya ndio yakawa kikwazo;
Miaka ya late 1960s to mid 70s, Tanzania ilikuwa ni nchi ya pili duniani kwa kupata misaada mingi (AID) kutoka mataifa tajiri; Tanzania was only second to Israel duniani. WorldBank Chief wa wakati ule McManara alipenda sana na kuelewa philosophy ya Ujamaa hivyo alisaidia sana sera za Mwalimu kifedha; vilevile Scandinavian and Nordic Countries pia walikuwa mstari wa mbele kusaidia kufanikisha Ujamaa; tusisahau kwamba Sweden leo hii ni the top in the world in terms of quality of life kwa wananchi wake kutokana na sera zake za kijamaa, Kwahiyo hawakuona ubaya kuisaidia Tanzania kufika huko; kilichopelekea wakubwa hawa kuanza kuachana na sera za Mwalimu miaka ile haikuwa kitu kingine zaidi ya kugundua kwamba pamoja na nia nzuri ya sera za Mwalimu, ili zifanye kazi it needed an overhaul of the entire international economic system ambayo ina favor matajiri tu kwani we were are still are participating in such a world order from the periphery, not from the centre; hii ilipelekea nchi maskini kama sisi kuzidi kuwa marginalized; kwahivyo kufanikisha Ujamaa katika mazingira yale yalihitaji marekebisho ya such a system kitu ambacho ni kigumu kufanikisha; so when crisis hit, wakubwa abandoned Mwalimu and his Ujamaa philosophy; kuruhusu IMF waje kiholela holela ikawa a grave mistake and this has been argued elsewhere;
Hoja yako kwamba alichojaribu kufanya Nyerere kilishindikana thereby ujio wa WorldBank/IMF to come to rescue the situation ni sahihi; ila ni muhimu tuelewe why Nyerere failed na kwamba pamoja na yote, wakubwa (WorldBank under MCmanara, Sweden, Denmark) walikuwa bado wanajua the end result of sera za Mwalimu was good; only problem was the means towards that end;
Pili, simlaumu Mtei kwa ushauri aliotoa; nachosema hapa ni kwamba ana mkono juu ya madhara ya ujio wa IMF na WorldBank kwa kasi kubwa kiasi kile; kupata blessings za Mwalimu kwenda kufanya kazi IMF was just a formality, how could Nyerere say no? Na miaka yote Nyerere aliendelea kupiga kelele kwamba hawa wajomba mtakuja kuona madhara yao baadae; na kweli tukayaona na tunayaona hadi sasa; Hoja kwamba Mzee Mtei did what he did because there was no other alternative, sikubaliani moja kwa moja; mabadiliko yalikuwa hayakwepeki lakini sio kwa pupa ile Mzee Mtei aliyoiunga mkono; Mtei had a chance to negotiate further na sio just to embrace IMF/WorldBank reforms kiholela;
Tatu, hoja kuhusu wewe kuchagua kuishi katika matatizo ya sasa kuliko yale ya kipindi cha 1982- 1986, kwa wewe binafsi ni sahihi; hata mimi ningechagua hivyo kama sina Uzalendo na nchi yangu, hasa hasa huruma kwa watanzania zaidi ya asilimia 70 vijijini; hoja yangu hapa ni kwamba ukienda kwa mwanakijiji Ruvuma, Singida, Shinyanga na kumuuliza je, hali yako ya uchumi miaka ya 1982 1986 na ya miaka ya sasa ipi ni nafuu? Unadhani jibu la mwanakijiji wa kawaida litakuwa lipi? Kama unalenga ubora wa hali ya 25% ya watanzania wanaoishi mijini, unaweza kuwa sahihi, mimi I am addressing the issue of 75% of the population;
Nne, kuhusu mzee mtei kupambana na mambo mbalimbali ya uchumi ambayo ameyainisha kwenye kitabu chake, sikatai, kinachonitatiza hapa was his
exit strategy; na baadae kuunda chama cha chadema ambacho kimsingi kina implement au kina kiu ya kui implement the Washington consensus ile ile CCM inayo implement ambayo kwa kweli, kwa watanzania wengi wa vijijini, hali yao between 1967 1985 when Mtei took the exit, na kipindi cha 1986 hadi sasa (2011), wananchi hawa vijijini hawaja experience any major change katika maisha yao kama sio kuzidi didimia; Nikuulize,
Je unakubaliana na kauli ya miaka 50 ya uhuru kwamba tumethubutu, tumeweza na tunasonga mbele? Iwapo jibu la haraka haraka akilini kwako halikuwa NDIO baada ya kunisoma hapa, ni ishara kwamba tunaongea lugha moja, lafudhi tofauti;
Na Tano, kuhusu Mwalimu kuingia wakati mgumu kisiasa na kutaka kupinduliwa, zote hizi zilikuwa njama za mabeberu na mabepari ambao walikuwemo humu nchini tena wenye ngozi hizi hizi kama zetu ambao walikuwa vibaraka wa mabepari; hawa waliumizwa sana na sera za Ujamaa - hawakuwa wanakubaliana na sera za tuinuke wote kwa pamoja, hawakuwa na muda huo, wao walijali zaidi sera za kuwaendeleza wao binafsi na familia zao; na leo hii wapo wengi katika makundi yetu haya haya; kwa wao, mtanzania wa kijijini kuendelea kiuchumi ni kikwazo cha Maendeleo yao (mabepari);
Vinginevyo, ukiangalia na kufananisha takwimu za miaka 1967 1985 na 1986 2011 kwenye sekta ya Maendeleo vijijini kilimo, viwanda, na sekta mbali mbali za kijamii, ni wazi kwamba hakuna tofauti yoyote kubwa kati ya Tanzania chini ya Nyerere na ile chini ya IMF/WorldBank; Maendeleo vijijini kama yapo ni ya bahati mbaya; enzi za Mwalimu, sekta ya viwanda ilifikia mafanikio ya juu kuliko sasa katika mazingira haya ya soko huria; kilimo mchango wake wakati ule na sasa katika GDP tofauti ni ndogo sana; muhimu hapa ni kwamba bado about 75% ya watanzania leo hii ni wakulima wa jembe la kuungua juani na kupinag mgongo;
Hata Mzee Mtei lazima anajua fika kwamba miaka 19 ya siasa ya Ujamaa (1967 1985) na miaka 25 ya soko huria (1986 2011) linalolazimishwa kimabavu na IMF (bila ya sisi kuamua the terms) haijaleta tofauti yoyote ya maana kwa Mtanzania anaeishi kijijini kiuchumi; na kwamba CDM ya sasa na CCM ya sasa haina jipya kubadili ukweli huu;
Sera za IMF na Mzee Mtei; sera amabzo hata CCM hivi sasa inazipakata kwa mbwembwe na kurembua zimempotezea muda wa bure mwanakijiji;