Rorscharch
JF-Expert Member
- Jul 22, 2013
- 1,431
- 3,068
Katika utulivu wa usiku, peke yako, kabla hujalala, kuna sauti ile ya ndani inayokuuliza:
“Ningekuwa nani kama singezaliwa hivi nilivyo?”
Sauti hii haijibu kwa haraka, haipigi kelele, lakini huacha mdundo fulani moyoni—wa tafakuri, wa uchungu, wa kukiri kimya kuwa maisha hayakuwahi kuwa meza ya haki.
Maisha ni bahati nasibu ya kipekee, ya ajabu, ya ukatili na uzuri kwa pamoja. Tunazaliwa bila ridhaa yetu, katika miili ambayo hatukuiomba, kwenye familia tulizojikuta, na tukabebeshwa tabia, hulka, nguvu, udhaifu na hatima—vitu ambavyo havikuuliza ruhusa yetu hata siku moja. Huu ndio mwanzo wa simulizi letu la "baraka na laana".
Baraka ni nini? Na laana ni nini?
Ni lini mtu anapewa sifa na wakati huo huo analaaniwa kwa siri? Tunaweza kumtazama kijana mmoja: mrefu, mwenye sura ya kupendeza, ana sauti nzuri ya kuvutia, anaweza kuwachekesha watu bila tabu. Dunia inamtazama na kumpa vigezo vya mafanikio. Lakini ndani ya nafsi yake, kuna giza zito la msongo wa mawazo, hali ya kutojisikia salama, au hamu ya kila siku ya kuharibu kila kizuri katika maisha yake. Ulimwengu huona sura, lakini haumjui mtu.
Na kuna mwingine, aliyezaliwa katika familia ya kawaida, hana mvuto unaovutia vyombo vya habari, hana kipaji kinachovutia soko, lakini ana akili timamu, moyo mpole, uvumilivu wa ajabu, na busara inayotokana na mateso yasiyoonekana. Dunia haimwangazii sana, lakini ndani ya giza lake kuna mwanga wa kweli.
Jamii yetu ya Kitanzania huangalia baraka kama zawadi za nje: kimo, mvuto, akili ya darasani, kipaji cha mpira, sura ya uongozi. Laana, kwa upande mwingine, huonekana kama upungufu—kipara cha kurithi, sauti ya ajabu, kushindwa kuelewa mambo haraka, au kuwa mnyonge mbele ya wengine.
Lakini tafakari: je, si kweli kwamba baadhi ya baraka zetu zimekuwa laana kwa namna fulani? Na baadhi ya laana zetu zimekuwa neema iliyojificha?
Mrembo anayetukanwa kila siku mitandaoni kwa kuwa tu alivyo, kijana mwenye akili kubwa anayeishi kwenye giza la kufikiri kupita kiasi, mtu mwenye nguvu za kushawishi ambaye hutumia kipaji hicho kuwaumiza wengine. Hawa wote ni wahanga wa baraka zao.
Na vipi kuhusu laana zetu?
Mwanaume aliyepoteza nywele zake akiwa na miaka 19, lakini akajifunza mapema kuwa hawezi kufuata maisha ya mitindo bali ya misingi. Au yule aliyezaliwa na ulemavu wa mguu, lakini akajenga tabia ya kujifunza kwa kasi, akawa msomi na kiongozi wa jamii. Hizi ni laana ambazo, kwa njia isiyoeleweka, zimejificha baraka ndani yake.
Ukweli ni kwamba hakuna binadamu aliye baraka tu, wala aliye laana tupu. Kila mmoja wetu ni kitendawili cha viwili hivi. Tunazaliwa navyo, vinakua nasi, vinatufuma kama vitambaa, na mwishowe vinatuunda jinsi tulivyo.
Swali la msingi ni hili: Je, tunavitambua vipi hivi vipande viwili vya maisha yetu? Na tunavielekeza wapi?
Wanafalsafa wa kale kama Heraclitus waliamini kuwa “mapambano ya vitu viwili ndivyo huleta mwendo wa maisha.” Baraka na laana zetu si vitu vya kupingana, bali ni nguvu mbili zinazotufundisha namna ya kuishi kwa hekima. Moja hutufundisha kutumia, nyingine hutufundisha kustahimili. Moja hutufundisha kushukuru, nyingine hutufundisha kubadilika.
Katika jamii zetu ambako huzuni huvalishwa vazi la aibu, na mafanikio hufichwa kwa unyenyekevu wa uwongo, tunapaswa kuleta mapinduzi ya kifikra: ya kumtambua mtu si kwa sura au sifa zake za nje, bali kwa namna alivyojitahidi kuishi bila kulia sana, bila kujisahau, bila kuacha kuwahurumia wengine.
Mtu mzuri si yule aliyebarikiwa zaidi. Ni yule aliyejifunza kuishi na kile ambacho hakuomba, hakuomba akapewa.
Sote tunatembea na mkoba. Kuna waliowekewa maua, kuna waliowekewa mawe. Lakini si uzito wa mkoba unaomfafanua mtu, bali ni namna anavyoutembea nao. Baadhi yetu tunabeba maumivu ya akili yaliyorithiwa, wengine tumeachiwa tabia mbovu za ukoo, na wengine tumebarikiwa na sauti ya kuvutia, akili timamu au uwezo wa kuwafanya watu wajisikie salama.
Jifunze: ikiwa una baraka, tumia kuponya. Ikiwa una laana, tumia kujifunza. Ikiwa una vyote viwili—kama wengi wetu—basi tambua: hiyo ndiyo hali halisi ya kuwa binadamu.
Na wewe je?
Ni nini ulichonacho, ulichorithi, kisicho na chaguo, lakini kimekuunda jinsi ulivyo leo?
Ni baraka au laana? Au ni somo ambalo bado unalielewa polepole?
Kumbuka: Kuna waliojaliwa kung'aa kwa nje lakini wanateketea kwa ndani, na kuna wanaonekana wa kawaida lakini wamejaa mianga ya hekima isiyoelezeka.
Baraka na laana ni upande mmoja na mwingine wa sarafu ile ile ya maisha.
Kabla hujatoka kwenye uzi huu, jiulize —
Ni kitu gani ulichonacho kilichokusaidia maishani bila wewe kukichagua?
Na ni kipi kilichokuumiza zaidi, lakini kikakuunda?
Tafadhali shiriki nasi hadithi yako. 👇
“Ningekuwa nani kama singezaliwa hivi nilivyo?”
Sauti hii haijibu kwa haraka, haipigi kelele, lakini huacha mdundo fulani moyoni—wa tafakuri, wa uchungu, wa kukiri kimya kuwa maisha hayakuwahi kuwa meza ya haki.
Maisha ni bahati nasibu ya kipekee, ya ajabu, ya ukatili na uzuri kwa pamoja. Tunazaliwa bila ridhaa yetu, katika miili ambayo hatukuiomba, kwenye familia tulizojikuta, na tukabebeshwa tabia, hulka, nguvu, udhaifu na hatima—vitu ambavyo havikuuliza ruhusa yetu hata siku moja. Huu ndio mwanzo wa simulizi letu la "baraka na laana".
Baraka ni nini? Na laana ni nini?
Ni lini mtu anapewa sifa na wakati huo huo analaaniwa kwa siri? Tunaweza kumtazama kijana mmoja: mrefu, mwenye sura ya kupendeza, ana sauti nzuri ya kuvutia, anaweza kuwachekesha watu bila tabu. Dunia inamtazama na kumpa vigezo vya mafanikio. Lakini ndani ya nafsi yake, kuna giza zito la msongo wa mawazo, hali ya kutojisikia salama, au hamu ya kila siku ya kuharibu kila kizuri katika maisha yake. Ulimwengu huona sura, lakini haumjui mtu.
Na kuna mwingine, aliyezaliwa katika familia ya kawaida, hana mvuto unaovutia vyombo vya habari, hana kipaji kinachovutia soko, lakini ana akili timamu, moyo mpole, uvumilivu wa ajabu, na busara inayotokana na mateso yasiyoonekana. Dunia haimwangazii sana, lakini ndani ya giza lake kuna mwanga wa kweli.
Jamii yetu ya Kitanzania huangalia baraka kama zawadi za nje: kimo, mvuto, akili ya darasani, kipaji cha mpira, sura ya uongozi. Laana, kwa upande mwingine, huonekana kama upungufu—kipara cha kurithi, sauti ya ajabu, kushindwa kuelewa mambo haraka, au kuwa mnyonge mbele ya wengine.
Lakini tafakari: je, si kweli kwamba baadhi ya baraka zetu zimekuwa laana kwa namna fulani? Na baadhi ya laana zetu zimekuwa neema iliyojificha?
Mrembo anayetukanwa kila siku mitandaoni kwa kuwa tu alivyo, kijana mwenye akili kubwa anayeishi kwenye giza la kufikiri kupita kiasi, mtu mwenye nguvu za kushawishi ambaye hutumia kipaji hicho kuwaumiza wengine. Hawa wote ni wahanga wa baraka zao.
Na vipi kuhusu laana zetu?
Mwanaume aliyepoteza nywele zake akiwa na miaka 19, lakini akajifunza mapema kuwa hawezi kufuata maisha ya mitindo bali ya misingi. Au yule aliyezaliwa na ulemavu wa mguu, lakini akajenga tabia ya kujifunza kwa kasi, akawa msomi na kiongozi wa jamii. Hizi ni laana ambazo, kwa njia isiyoeleweka, zimejificha baraka ndani yake.
Ukweli ni kwamba hakuna binadamu aliye baraka tu, wala aliye laana tupu. Kila mmoja wetu ni kitendawili cha viwili hivi. Tunazaliwa navyo, vinakua nasi, vinatufuma kama vitambaa, na mwishowe vinatuunda jinsi tulivyo.
Swali la msingi ni hili: Je, tunavitambua vipi hivi vipande viwili vya maisha yetu? Na tunavielekeza wapi?
Wanafalsafa wa kale kama Heraclitus waliamini kuwa “mapambano ya vitu viwili ndivyo huleta mwendo wa maisha.” Baraka na laana zetu si vitu vya kupingana, bali ni nguvu mbili zinazotufundisha namna ya kuishi kwa hekima. Moja hutufundisha kutumia, nyingine hutufundisha kustahimili. Moja hutufundisha kushukuru, nyingine hutufundisha kubadilika.
Katika jamii zetu ambako huzuni huvalishwa vazi la aibu, na mafanikio hufichwa kwa unyenyekevu wa uwongo, tunapaswa kuleta mapinduzi ya kifikra: ya kumtambua mtu si kwa sura au sifa zake za nje, bali kwa namna alivyojitahidi kuishi bila kulia sana, bila kujisahau, bila kuacha kuwahurumia wengine.
Mtu mzuri si yule aliyebarikiwa zaidi. Ni yule aliyejifunza kuishi na kile ambacho hakuomba, hakuomba akapewa.
★ HITIMISHO: MAISHA YAKO SIO SARAFU YA HURUMA, THAMANI YAKE WAIJUA MWENYEWE★
Sote tunatembea na mkoba. Kuna waliowekewa maua, kuna waliowekewa mawe. Lakini si uzito wa mkoba unaomfafanua mtu, bali ni namna anavyoutembea nao. Baadhi yetu tunabeba maumivu ya akili yaliyorithiwa, wengine tumeachiwa tabia mbovu za ukoo, na wengine tumebarikiwa na sauti ya kuvutia, akili timamu au uwezo wa kuwafanya watu wajisikie salama.
Jifunze: ikiwa una baraka, tumia kuponya. Ikiwa una laana, tumia kujifunza. Ikiwa una vyote viwili—kama wengi wetu—basi tambua: hiyo ndiyo hali halisi ya kuwa binadamu.
Na wewe je?
Ni nini ulichonacho, ulichorithi, kisicho na chaguo, lakini kimekuunda jinsi ulivyo leo?
Ni baraka au laana? Au ni somo ambalo bado unalielewa polepole?
Kumbuka: Kuna waliojaliwa kung'aa kwa nje lakini wanateketea kwa ndani, na kuna wanaonekana wa kawaida lakini wamejaa mianga ya hekima isiyoelezeka.
Baraka na laana ni upande mmoja na mwingine wa sarafu ile ile ya maisha.
Kabla hujatoka kwenye uzi huu, jiulize —
Ni kitu gani ulichonacho kilichokusaidia maishani bila wewe kukichagua?
Na ni kipi kilichokuumiza zaidi, lakini kikakuunda?
Tafadhali shiriki nasi hadithi yako. 👇
