Mimi nawakilisha wakulima wa nyanya,matikiti,bamia,mbaazi na viazi Mviringo(maarufu kwa chipsi)..kwanza hapo kwenye wakulima kuwa tunaitegemea serikali kutafuta masoko si kweli mbona miaka tunatafuta wenyewe na wachuuzi toka nchi za jirani huwa wanakuja kununua ila serikali ilichofanya wao ndo wanakuwa wananunua mazao kwa mkulima halafu ndo wanakuwa ma agent wa wakulima katika kuwauzia mazao yao kwa hao wafanyabiashara na bei ya kuwauzia serikali ndo wanapanga..matokeo yake wanakopa kulipa ni tatizo vilevile uwezo wa kununua mazao yote wao wenyewe hawana uwezo sababu bidhaa ni nyingi kushinda wahitaji wa ndani sasa kama wangefungua mipaka mbona wakulima tusingelialia na mazao kuharibika..safari hi wameruhusu kwa kutupa vibali tuuze nje ila wakati huo mambo yashaharibika na kutokana na baadhi ya wabunge kupiga kelele
Umetoa hoja nzuri ila kwa nadharia zaidi.Kwa mazao uliyotaja yaani nyanya,matikiti,bamia,mbaazi na viazi mviringo.Nitachangia hali halisi isipokuwa kwa mazao mawili mbaazi na viazi mviringo ambayo sina uhakika mkamiliofu wa changamoto zake.
Kwa nyanya,matikiti na Bamia yana changamoto na fursa zinazofanana sokoni.Nina uzoefu wa kulima zao la nyanya kwa zaidi ya miaka 30.Nimeanza kulima nikiwa sina mtaji kabisa.Ninawafahamu kwa sura na majina wakulima halisi na waliofaidi kwa zao hili.
Mazao haya yanawaumiza sana wakulima wanapolima bila kujiuliza nilime lini.Kwa waliopo Mkoa wa Mbeya,Tanga na Morogoro watakuthibitishia kuwa historia inaonyesha kuwa kwa kawaida nyanya inayouzwa kuanzia mwezi Disemba kuishia Mei ina uhakika wa soko.
Kwa mwenye mtaji mdogo ni gharama kubwa kuzalisha nyanya itakayovunwa miezi hiyo kwa Mikoa hiyo.Gharama kubwa zipo kwenye umwagiliaji na udhibiti wa wadudu.Kwa bahati mbaya sana Serikali( na siyo wanasiasa bali wataalam) wameonyesha udhaifu mkubwa katika udhibititi wa viatilifu.
Nyanya kipimo kinachouzwa kati ya Sh. 500-1500 kwa sasa kiliuzwa Sh. 25000 kwa mikoa hiyo kwa muda ninaokutajia.Jiandae kufuatilia bei ya nyanya itakuwaje kuanzia Disemba-Mei kwa mikoa niliyokutajia halafu nipe mrejesho.
Niliyoyasema kwenye nyanya yapo kwenye matikiti na bamia.Kwa Mkoa wa Tanga kabla ya mwezi wa saba mwaka huu debe moja la bamia liliuzwa na mkulima kwa bei ya Sh.10,000/= na 15,000/=, sasa hivi limeteremka hadi kufikia Sh.5,000/=wa debe.Kama upo Mkoa wa Tanga jiandae kupanda bamia utakazovuna kuanzia mwezi Januari hadi Machi kisha tupe mrejesho wa bei.
Kwa mazao niliyoyataja sina uhakika kama serikali imehusika kupanga bei au kuzuwia masoko.Kama kuna kiongozi yeyote amefanya hivyo hakushauriwa vizuri na ni upuuzi kuzuwia mazao usiyowapa msaada wowote wazalishaji wala hulipi fidia endapo soko linashuka chini ya gharama za mzalishaji.Hatujaandaa kuongeza thamani ya mazao hasa jamii ya mbogamboga hivyo hatuna sababu ya kuzuwia yasiuzwe popote.
Kwa mkulima makini na Serikali ikidhamiria kuhimiza kilimo bila kutumia nguvu kubwa bali mahitaji ya soko yaamue iruhus na ihamasishe uuzaji wa mahindi mabichi.Kwa sasa yanalipa kuliko kusubiri yakauke.Wazalishaji wakiwa wengi bei ya mahindi mabichi sokoni itatelemka na mahindi mengi yataachwa yakauke,hatutakuwa na njaa.
Kwa Serikali ninashauri mambo mawili kwenye kilimo waruhusu mkulima azalishe nini na auze anapotaka bila kumzuwia.Kuna vyombo vinatetewa ili vinunue mazao ya wakulima havina uwezo wa mbinu,masoko ,mitaji wala uadilifu wa kuachwa vifanye kazi hiyo vyenyewe,acha vishidane na wanunuzi wengine.Njia ya pili kama ya kwanza haifai serikali itoe ruzuku kwenye pembejeo zote za kilimo na kufidia bei inapokuwa chini ya gharama za uzalishaji.Ndivyo wanavyofanya wanaotudanya wanaoshawishi soko huru kwenye nchi zao.
