MTANZANIA620
Member
- Jun 20, 2023
- 92
- 109
Mkataba wa Ujenzi wa Meli Tatu za Bahari Kuu: Tanzania Yafungua Mlango Mpya wa Uchumi wa Buluu na Ajira kwa Vijana
Na GULATONE MASIGA
Bahari ya Tanzania ni rasilimali kubwa ya kiuchumi ambayo kwa muda mrefu imekuwa na uwezo mkubwa kuliko kiwango ambacho Taifa limeweza kuutumia. Uamuzi wa Serikali kupitia Shirika la Uvuvi Tanzania (TAFICO) kusaini mkataba wa ujenzi wa meli tatu za uvuvi wa Bahari Kuu unaashiria hatua muhimu katika kubadilisha mtazamo huo kutoka kuwa na bahari yenye rasilimali hadi kuwa na uwezo wa kuitumia kama chanzo cha ajira, chakula, biashara na mapato.
Mkataba huo ulisainiwa Agosti 24, 2026 kati ya TAFICO na kampuni ya China ya Rongcheng Xinyang Ship Industry Limited, kupitia Programu ya Maendeleo ya Kilimo na Uvuvi (AFDP) inayofadhiliwa na Mfuko wa Kimataifa wa Maendeleo ya Kilimo (IFAD). Kati ya meli hizo tatu, mbili zitaendeshwa na TAFICO Tanzania Bara na moja na ZAFICO Zanzibar.
Hatua hii ni sehemu ya mpango mpana wa Serikali wa kufikisha jumla ya meli sita za uvuvi wa Bahari Kuu, ambapo nne zinatarajiwa kuwa Tanzania Bara na mbili Zanzibar.
Kwa mwananchi wa kawaida, meli hizi zina maana gani?
Mwananchi wa kawaida atanufaikaje na meli hizi?
Jibu linapatikana katika mlolongo mzima wa uchumi unaozunguka meli moja ya uvuvi.
Meli inapokwenda baharini, haiendi peke yake. Inahitaji mabaharia, wavuvi wenye ujuzi, mafundi, wahandisi, wataalamu wa teknolojia, wasimamizi, wasafirishaji, wahudumu wa bandari, wazalishaji wa vifaa, wauzaji wa mafuta, kampuni za usafirishaji, viwanda vya kuchakata samaki, wafungashaji, wafanyabiashara na masoko.
Kwa hiyo, uwekezaji huu unaweza kuanzisha mlolongo mpana wa ajira na biashara ambao hauishii kwenye meli yenyewe. Hii ndiyo maana Serikali inaposema uwekezaji katika uvuvi wa Bahari Kuu utaongeza ajira, uwekezaji na mapato, maana yake si ajira za watu watakaokuwa ndani ya meli pekee, bali ni ukuaji wa mfumo mzima wa uchumi unaozunguka uvuvi.
Serikali yenyewe imesema hatua hiyo inatarajiwa kuongeza uwezo wa Tanzania kutumia rasilimali za bahari, kuchochea uwekezaji, kuongeza ajira na mapato.
Fursa kubwa kwa vijana
Kwa vijana wa Tanzania, huu ni mradi unaoweza kufungua taaluma ambazo mara nyingi hazionekani kama sehemu ya fursa za ajira nchini.
Vijana wanaweza kupata nafasi katika uendeshaji wa meli, uhandisi wa baharini, mechanics, umeme, refrigeration, ICT, navigation, marine safety, fisheries science, aquaculture, logistics, food processing na biashara ya mazao ya baharini.
Hivyo, sekta ya uvuvi wa Bahari Kuu inaweza kuwa darasa la vitendo kwa vijana kujifunza teknolojia na taaluma zinazohusiana na uchumi wa bahari. Hili ni jambo muhimu kwa sababu changamoto iliyokuwepo ni pamoja na upungufu wa wataalamu wenye ujuzi wa kuendesha meli za uvuvi katika Ukanda Maalum wa Kiuchumi wa Tanzania.
Kwa hiyo, pamoja na kujenga meli, Tanzania inahitaji kujenga watu watakaoweza kuziendesha. Hapo ndipo fursa kubwa ilipo kwa vyuo, taasisi za mafunzo ya ufundi, vyuo vya bahari na sekta binafsi kuanza kuandaa vijana kwa ajili ya uchumi huu mpya.
Samaki wengi zaidi, chakula zaidi
Takwimu zilizotolewa katika taarifa hii zinaonyesha Tanzania inazalisha takribani tani 599,200 za samaki kwa mwaka, ambapo tani 466,957 zinatokana na uvuvi wa kawaida na tani 132,243 kutoka kwenye ufugaji wa samaki.
Lakini mahitaji ya taifa yanakadiriwa kufikia tani milioni 1.3 kwa mwaka. Hii inaacha pengo kubwa kati ya uzalishaji na mahitaji.
Kwa hiyo, kuongeza uwezo wa uvuvi wa Bahari Kuu kunaweza kusaidia kupunguza pengo hilo. Kwa mwananchi, maana yake ni kuongeza upatikanaji wa chakula chenye protini, kuongeza shughuli za biashara ya samaki na kusaidia kujenga sekta ya chakula inayotegemea rasilimali za ndani.
Kutoka samaki hadi viwanda
Faida kubwa zaidi itakuwa pale Tanzania itakapoweza kuongeza thamani ya samaki hao hapa hapa nchini. Samaki wanaweza kusafishwa, kugandishwa, kufungashwa, kusindikwa na kuuzwa katika masoko ya ndani na nje.
Hii inamaanisha fursa kwa viwanda vya kuchakata samaki, cold storage, packaging, logistics, usafirishaji na biashara ya kimataifa.
Serikali tayari imeeleza mpango wa kuimarisha sekta hii sambamba na ujenzi wa viwanda vya kuchakata samaki - kiwanda kimoja kikitarajiwa kujengwa Kilwa Masoko ilipojengwa bandari ya uvuvi mkoani Lindi, na kingine Fungurefu Zanzibar. Meli hizi ni sehemu ya mfumo mkubwa wa uchumi wa buluu.
Mapato ya Serikali nayo yanaweza kuongezeka
Takwimu zinaonyesha katika mwaka wa fedha 2025/2026, meli 40 za kigeni na mbili za ndani zilipewa vibali vya uvuvi wa Bahari Kuu, na Tanzania ikapata takribani Sh bilioni 7.5, sawa na asilimia 46 ya lengo la Sh bilioni 11.95 katika uchumi wa bahari kuu tunaoweza kuvuna takribani dola bilioni nne kwa mwaka.
Hii inaonyesha kwamba hata kabla ya kuongeza uwezo wa Taifa wa kumiliki na kuendesha meli zake, uvuvi wa Bahari Kuu tayari una uwezo wa kuzalisha mapato.
Hivyo kwa kuongeza uwezo wa ndani, Tanzania inaweza kutafuta sehemu kubwa zaidi ya thamani inayotokana na rasilimali zake yenyewe. Ni hatua ya kujenga umiliki na uwezo wa kiuchumi Taifa.
Kwa muda mrefu, nchi nyingi zenye bahari zimekuwa zikikabiliwa na changamoto ya kuwa na rasilimali baharini lakini kutokuwa na uwezo wa kutosha wa kuzitumia. Ndiyo maana meli hizi zina umuhimu wa kimkakati.
TAFICO yenyewe imeeleza kwamba upatikanaji wa vitendea kazi muhimu, ikiwemo meli hizi, ni ishara ya mabadiliko makubwa ndani ya shirika na sekta ya uvuvi kwa ujumla. Hii ni hatua kutoka kwenye kutegemea uwezo wa wengine kuelekea kujenga uwezo wa ndani wa Tanzania.
Juhudi za Rais Samia zinapaswa kutambuliwa
Katika kutazama hatua hii, ni muhimu kuitazama ndani ya mfululizo wa hatua zinazochukuliwa na Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Rais Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan katika kuimarisha uchumi wa buluu.
Mwaka huu, Rais Samia alizindua rasmi TAFICO FV.01, meli ya kisasa ya uvuvi wa Bahari Kuu, Aprili 25, 2026. Serikali imeeleza kuwa ujio wa meli hiyo unaongeza uwezo wa Tanzania kuvuna rasilimali katika Ukanda Maalum wa Kiuchumi wa Bahari na kuongeza mchango wa sekta katika pato la taifa na ajira.
Sasa, miezi michache baadaye, Serikali inaingia katika hatua nyingine ya kusaini mkataba wa ujenzi wa meli tatu zaidi.
Hii inaonyesha kwamba suala la uvuvi wa Bahari Kuu linatazamwa kama mchakato wa kujenga sekta yenye uwezo wa kudumu.
Bahari ni uchumi unaosubiriwa kutumia
Kwa mwananchi wa kawaida, jambo hili linaweza kuonekana kama habari ya Serikali kununua au kujenga meli. Lakini kwa mtazamo mpana, ni habari kuhusu ajira, chakula, viwanda, biashara, vijana, mapato na uchumi wa Taifa.
Meli moja inaweza kuwa chombo cha kuvua samaki; lakini meli tatu, zikiunganishwa na bandari, viwanda, cold chain, wataalamu, vijana, masoko na sekta binafsi, zinaweza kuwa sehemu ya mfumo mkubwa wa uchumi.
Ndiyo maana uwekezaji huu unapaswa kwenda sambamba na maandalizi ya vijana, mafunzo ya wataalamu, utafiti wa rasilimali za bahari, udhibiti wa uvuvi haramu, uhifadhi wa mazingira na mazingira rafiki kwa wawekezaji wa ndani.
Lengo lisiwe tu Tanzania iwe na meli, bali Tanzania iwe na sekta ya uvuvi yenye ushindani, Watanzania wawe wataalamu na wamiliki wa biashara ndani ya mnyororo huo, vijana wapate ajira na wananchi wanufaike na rasilimali ya bahari.
Kwa maana hiyo, meli tatu zinazojengwa sasa ni zaidi ya vyombo vitatu vya uvuvi. Ni sehemu ya safari ya Tanzania ya kuugeuza Uchumi wa Buluu kuwa uchumi wa wananchi.
Na katika safari hiyo, juhudi za Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Shujaa Mkimya Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan katika kuimarisha uwezo wa Tanzania kutumia rasilimali zake za bahari zinastahili kutambuliwa na kuungwa mkono.
Na GULATONE MASIGA
Bahari ya Tanzania ni rasilimali kubwa ya kiuchumi ambayo kwa muda mrefu imekuwa na uwezo mkubwa kuliko kiwango ambacho Taifa limeweza kuutumia. Uamuzi wa Serikali kupitia Shirika la Uvuvi Tanzania (TAFICO) kusaini mkataba wa ujenzi wa meli tatu za uvuvi wa Bahari Kuu unaashiria hatua muhimu katika kubadilisha mtazamo huo kutoka kuwa na bahari yenye rasilimali hadi kuwa na uwezo wa kuitumia kama chanzo cha ajira, chakula, biashara na mapato.
Mkataba huo ulisainiwa Agosti 24, 2026 kati ya TAFICO na kampuni ya China ya Rongcheng Xinyang Ship Industry Limited, kupitia Programu ya Maendeleo ya Kilimo na Uvuvi (AFDP) inayofadhiliwa na Mfuko wa Kimataifa wa Maendeleo ya Kilimo (IFAD). Kati ya meli hizo tatu, mbili zitaendeshwa na TAFICO Tanzania Bara na moja na ZAFICO Zanzibar.
Hatua hii ni sehemu ya mpango mpana wa Serikali wa kufikisha jumla ya meli sita za uvuvi wa Bahari Kuu, ambapo nne zinatarajiwa kuwa Tanzania Bara na mbili Zanzibar.
Kwa mwananchi wa kawaida, meli hizi zina maana gani?
Mwananchi wa kawaida atanufaikaje na meli hizi?
Jibu linapatikana katika mlolongo mzima wa uchumi unaozunguka meli moja ya uvuvi.
Meli inapokwenda baharini, haiendi peke yake. Inahitaji mabaharia, wavuvi wenye ujuzi, mafundi, wahandisi, wataalamu wa teknolojia, wasimamizi, wasafirishaji, wahudumu wa bandari, wazalishaji wa vifaa, wauzaji wa mafuta, kampuni za usafirishaji, viwanda vya kuchakata samaki, wafungashaji, wafanyabiashara na masoko.
Kwa hiyo, uwekezaji huu unaweza kuanzisha mlolongo mpana wa ajira na biashara ambao hauishii kwenye meli yenyewe. Hii ndiyo maana Serikali inaposema uwekezaji katika uvuvi wa Bahari Kuu utaongeza ajira, uwekezaji na mapato, maana yake si ajira za watu watakaokuwa ndani ya meli pekee, bali ni ukuaji wa mfumo mzima wa uchumi unaozunguka uvuvi.
Serikali yenyewe imesema hatua hiyo inatarajiwa kuongeza uwezo wa Tanzania kutumia rasilimali za bahari, kuchochea uwekezaji, kuongeza ajira na mapato.
Fursa kubwa kwa vijana
Kwa vijana wa Tanzania, huu ni mradi unaoweza kufungua taaluma ambazo mara nyingi hazionekani kama sehemu ya fursa za ajira nchini.
Vijana wanaweza kupata nafasi katika uendeshaji wa meli, uhandisi wa baharini, mechanics, umeme, refrigeration, ICT, navigation, marine safety, fisheries science, aquaculture, logistics, food processing na biashara ya mazao ya baharini.
Hivyo, sekta ya uvuvi wa Bahari Kuu inaweza kuwa darasa la vitendo kwa vijana kujifunza teknolojia na taaluma zinazohusiana na uchumi wa bahari. Hili ni jambo muhimu kwa sababu changamoto iliyokuwepo ni pamoja na upungufu wa wataalamu wenye ujuzi wa kuendesha meli za uvuvi katika Ukanda Maalum wa Kiuchumi wa Tanzania.
Kwa hiyo, pamoja na kujenga meli, Tanzania inahitaji kujenga watu watakaoweza kuziendesha. Hapo ndipo fursa kubwa ilipo kwa vyuo, taasisi za mafunzo ya ufundi, vyuo vya bahari na sekta binafsi kuanza kuandaa vijana kwa ajili ya uchumi huu mpya.
Samaki wengi zaidi, chakula zaidi
Takwimu zilizotolewa katika taarifa hii zinaonyesha Tanzania inazalisha takribani tani 599,200 za samaki kwa mwaka, ambapo tani 466,957 zinatokana na uvuvi wa kawaida na tani 132,243 kutoka kwenye ufugaji wa samaki.
Lakini mahitaji ya taifa yanakadiriwa kufikia tani milioni 1.3 kwa mwaka. Hii inaacha pengo kubwa kati ya uzalishaji na mahitaji.
Kwa hiyo, kuongeza uwezo wa uvuvi wa Bahari Kuu kunaweza kusaidia kupunguza pengo hilo. Kwa mwananchi, maana yake ni kuongeza upatikanaji wa chakula chenye protini, kuongeza shughuli za biashara ya samaki na kusaidia kujenga sekta ya chakula inayotegemea rasilimali za ndani.
Kutoka samaki hadi viwanda
Faida kubwa zaidi itakuwa pale Tanzania itakapoweza kuongeza thamani ya samaki hao hapa hapa nchini. Samaki wanaweza kusafishwa, kugandishwa, kufungashwa, kusindikwa na kuuzwa katika masoko ya ndani na nje.
Hii inamaanisha fursa kwa viwanda vya kuchakata samaki, cold storage, packaging, logistics, usafirishaji na biashara ya kimataifa.
Serikali tayari imeeleza mpango wa kuimarisha sekta hii sambamba na ujenzi wa viwanda vya kuchakata samaki - kiwanda kimoja kikitarajiwa kujengwa Kilwa Masoko ilipojengwa bandari ya uvuvi mkoani Lindi, na kingine Fungurefu Zanzibar. Meli hizi ni sehemu ya mfumo mkubwa wa uchumi wa buluu.
Mapato ya Serikali nayo yanaweza kuongezeka
Takwimu zinaonyesha katika mwaka wa fedha 2025/2026, meli 40 za kigeni na mbili za ndani zilipewa vibali vya uvuvi wa Bahari Kuu, na Tanzania ikapata takribani Sh bilioni 7.5, sawa na asilimia 46 ya lengo la Sh bilioni 11.95 katika uchumi wa bahari kuu tunaoweza kuvuna takribani dola bilioni nne kwa mwaka.
Hii inaonyesha kwamba hata kabla ya kuongeza uwezo wa Taifa wa kumiliki na kuendesha meli zake, uvuvi wa Bahari Kuu tayari una uwezo wa kuzalisha mapato.
Hivyo kwa kuongeza uwezo wa ndani, Tanzania inaweza kutafuta sehemu kubwa zaidi ya thamani inayotokana na rasilimali zake yenyewe. Ni hatua ya kujenga umiliki na uwezo wa kiuchumi Taifa.
Kwa muda mrefu, nchi nyingi zenye bahari zimekuwa zikikabiliwa na changamoto ya kuwa na rasilimali baharini lakini kutokuwa na uwezo wa kutosha wa kuzitumia. Ndiyo maana meli hizi zina umuhimu wa kimkakati.
TAFICO yenyewe imeeleza kwamba upatikanaji wa vitendea kazi muhimu, ikiwemo meli hizi, ni ishara ya mabadiliko makubwa ndani ya shirika na sekta ya uvuvi kwa ujumla. Hii ni hatua kutoka kwenye kutegemea uwezo wa wengine kuelekea kujenga uwezo wa ndani wa Tanzania.
Juhudi za Rais Samia zinapaswa kutambuliwa
Katika kutazama hatua hii, ni muhimu kuitazama ndani ya mfululizo wa hatua zinazochukuliwa na Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Rais Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan katika kuimarisha uchumi wa buluu.
Mwaka huu, Rais Samia alizindua rasmi TAFICO FV.01, meli ya kisasa ya uvuvi wa Bahari Kuu, Aprili 25, 2026. Serikali imeeleza kuwa ujio wa meli hiyo unaongeza uwezo wa Tanzania kuvuna rasilimali katika Ukanda Maalum wa Kiuchumi wa Bahari na kuongeza mchango wa sekta katika pato la taifa na ajira.
Sasa, miezi michache baadaye, Serikali inaingia katika hatua nyingine ya kusaini mkataba wa ujenzi wa meli tatu zaidi.
Hii inaonyesha kwamba suala la uvuvi wa Bahari Kuu linatazamwa kama mchakato wa kujenga sekta yenye uwezo wa kudumu.
Bahari ni uchumi unaosubiriwa kutumia
Kwa mwananchi wa kawaida, jambo hili linaweza kuonekana kama habari ya Serikali kununua au kujenga meli. Lakini kwa mtazamo mpana, ni habari kuhusu ajira, chakula, viwanda, biashara, vijana, mapato na uchumi wa Taifa.
Meli moja inaweza kuwa chombo cha kuvua samaki; lakini meli tatu, zikiunganishwa na bandari, viwanda, cold chain, wataalamu, vijana, masoko na sekta binafsi, zinaweza kuwa sehemu ya mfumo mkubwa wa uchumi.
Ndiyo maana uwekezaji huu unapaswa kwenda sambamba na maandalizi ya vijana, mafunzo ya wataalamu, utafiti wa rasilimali za bahari, udhibiti wa uvuvi haramu, uhifadhi wa mazingira na mazingira rafiki kwa wawekezaji wa ndani.
Lengo lisiwe tu Tanzania iwe na meli, bali Tanzania iwe na sekta ya uvuvi yenye ushindani, Watanzania wawe wataalamu na wamiliki wa biashara ndani ya mnyororo huo, vijana wapate ajira na wananchi wanufaike na rasilimali ya bahari.
Kwa maana hiyo, meli tatu zinazojengwa sasa ni zaidi ya vyombo vitatu vya uvuvi. Ni sehemu ya safari ya Tanzania ya kuugeuza Uchumi wa Buluu kuwa uchumi wa wananchi.
Na katika safari hiyo, juhudi za Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Shujaa Mkimya Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan katika kuimarisha uwezo wa Tanzania kutumia rasilimali zake za bahari zinastahili kutambuliwa na kuungwa mkono.
