Fedha za serikali zinatolewa kupitia mafungu mawili: Fungu la OC ambazo ni pamoja na mishahara, matumizi ya kuendesha ofisi kama umeme, matengenezo ya magari, mafuta, posho za overtime nk; na fungu la fedha za maendeleo.
Fedha nyingi za safari zinatoka katika fungu la maendeleo. Watumishi wengi wa kada ya kawaida hawasafiri kwa hiyo hawanufaiki na fedha hizi. Watumishi wa kada za kawaida walikuwa wanapata fedha za overtime na meal allowances ambazo zimefutwa.
Fedha za maendeleo bado zinatolewa na hivyo safari za kikazi kwa watumishi wanaohusika zipo kama kawaida! Safari nyingi za kwenda nje ya nchi hugharimiwa na wahisani na si fedha za serikali. Hivyo safari hizo bado zipo!
Kwa hiyo kukosekana kwa fedha mitaani hakujasababishwa na serikali kubana posho za watumishi bali kumesababishwa kubadilika mfumo wa kuendesha serikali!
Mfumo mpya wa kuendesha serikali umesababisha bandari kukosa mizigo, mabenki kushindwa kutoa mikopo na baadhi ya kampuni binafsi kufunga shughuli zao. Fedha mitaani zilikuwa zinapelekwa na malori ambayo yamepungua, mikopo toka mabenki na kampuni binafsi ambazo sasa zimepunguza shughuli zao!
Kutokana na fedha kutoka usafirishaji, mikopo na kampuni binafsi wananchi na watumishi waliweza kufanya ujasiliamali na kuweza kujiongezea kipato! Kumbuka pia wafanyakazi wa serikali wanafanya biashara kwani mishahara haitoshi! Kutokana na biashara hizo wafanyakazi waliweza kuajiri watu wengine wengi na hivyo kupunguza ukata kwa jamii kubwa.
Tafsiri potofu iliyopo wananchi wanadhani wafanyakazi walikuwa wanafanya ufisadi maofisini au walikuwa wanategemea posho za safari! Ukweli ni kuwa serikali haikujipanga vizuri kuboresha uchumi! Serikali imekurupuka na hivyo kusababisha mtikisiko hasa katika mnyororo mzima wa biashara na uchumi kwa ujumla!
Ukweli kama huu huwezi kuupata kwa mwanadam wa kawaida tu.
Huu ukweli unaweza kuupata kwa mtu asiye na dhambi na kwa mtoto mdogo pekee.
Propaganda zilizoenea mitaani ni kuwa wafanyakazi ndio waliokuwa wanaiba bila kuwataja hao wafanyakazi.
Kuna mambo mengi sana yaliyoathiri uchumi wa watu huko mitaani. Na kwa bahati mbaya waathirika wake wengi ndio wameamua kusifia hali hii kwa maana bora wote tukose wakiamini kuwa hali hii inamuadhibu mfanyakazi. Ukweli ni kwamba hali hii inawaumiza wale wale wanaosifia serikali kuzuia ajira mpya ,kupandisha wafa yakazi madaraja na nyongeza ya mishahara kwani wafanyakazi zaidi ya 80% walikua wanaishi maisha magumu na walishazoea kuishi maisha ya kuunga unga.
Kwa sasa kinachowaumiza wafanyakazi ni ile nafasi ya mabenki kukopesha kupitia mishahara ili hawa wafanyakazi waweze kujiendeleza na pia kujenga makazi yao. Hapa kwa kweli kunawarudisha nyuma wafanya kazi wengi wenye mishahara midogo kwani kukusanya pesa mpaka ajenge ni vigumu sana . Huu ndio umaskini mkubwa watakaoupata wafanyakazi.
Pia serikali inapoamua kuwatenga wafanyabiashara kwa kutowashirikisha ipasavyo kwenye huduma za jamii nalo ni tatizo. Serikali isiamue kufanya shughuli zote za kijamii peke yake. Mfano Mambo ya kununua meli , ndege, Vivuko n.k. wakati kesho na kesho kutwa bila kuwa na katiba bora anaweza akatokea kiongozi mwingine akayaacha yakaendeshwa kiholela na kusababisha hasara kwa taifa.
Katika ulimwengu wa kileo wenye watu binafsi wenye uwezo wa kuunda makampuni makubwa kwa akili zao na kwa gharama yao ni vema serikali ikaacha baadhi ya shughuli zikaendelea kufanywa na watu binafsi.
Kazi ya serikali iwe ni kutoa mikopo au kusaidia mabenki kuwakopesha wananchi wenye uwezo wa kufanya shughuli za uzalishaji.
Serikali ijikite kwenye usalama wa watu na mali zao,ulinzi wa mipaka, ujenzi wa miundo mbinu kama barabara kuu na Viwanja vya ndege n.k.
Vitu kama reli watu binafsi walikua wanaweza kupewa fursa ya kujenga reli kwa ajili ya mizigo yao na serikali ikawasapoti kidogo.
Serikali itumie pesa zake kwenye kuimarisha masuala ya Afya hasa madawa na kusomesha madaktari.
Serikali ilitakiwa kuendelea kuwasaidia wamiliki binafsi wa shule ili wapunguze ada na sio kuweka masharti magumu ya kuziua.
Serikali ilitakiwa iweke unafuu wa kodi kwa watu wanaoweza kutoa ajira zaidi ya watu 10 kwa wazawa na sio.
Matajiri wazawa wapewe motisha wa kukuza mitaji yao na kukamata soko la Afrika mashariki na pia chuki kwa baadhi watu fulani waliofanikiwa iachwe mana kuna watendaji wengine wanaingia kwenye madaraka kwa lengo la kuwakomoa wengine na kuwaona wakifunga biashara zao.
Kuna watawala hawataki kumwona mtu aliyesoma naye shule ya msingi akiwa anamiliki kampuni kisa tu ni darasa la saba. Hali hii inawafanya watu kuendelea kuwa na mawazo ya kusoma ili waajiriwe mana wanawaona watawala wakiwa na nguvu kubwa mpaka kwenye maisha ya wengine.
Kodi ni nyingi na kubwa sana kuanzia kwa wafanyabiashara wa chini mpaka juu. Inakua kama vile serikali inawanyang"anya watu mitaji yao walioitafuta wenyewe kwa taabu.
Mfano gari linatengeneza Japani laki likifika Tanzania kodi inakuwa kubwa kuliko gharama nzima ya kulitengeneza kule Japan.Mtu anajinyima kwa miaka mingi ananunua gari lake lakini kwa siku moja serikali inakuja na kuchukua Pesa kama kodi mara tatu mpaka nne ya bei ya hilo wakati bado kila mwaka kuna leseni za uendelesha barabarani. Utafikiri tunakiwanda cha magari cha ndani tunakilinda ili kuzuia magari kutoka nje.
Kwa bahati mbaya katiba na sheria zetu zinawalinda watawala na watunga sera wetu na mali zao na mafao yao. Wanasema fao la kujitoa lisiwepo kwa mtu aliyekatwa mshahara wao lakini wao kila baada ya miaka mitano wanalipwa kiinua mgongo bila kujali kuwa ataendelea au atakosa narasi yake.
Mzunguko wa fedha kwa mwananchi wa chini ni lazima uwe mdogo sana mana fursa zinaendelea kubaki kwa watawala na wasomi wachache na baadae kwa sababu Azimio la Zanzibar bado lipo hao hao watawala watakua mabilionea na kuwatafuta watu wao ili waingie nao ubia kwenye miradi mikubwa na kujifanya wawekezaji.
Tunarudi kwenye mambo ya kutunga sera za kulinda maslahi yao na kukataa kata kata kuleta katiba ya warioba.
Ni lazima tuwe na sera ya Taifa ya pamoja ya Uchumi na maendeleo na kuachana na hizi sera za vyama ambazo kwa uzoefu zinatekelezwa kisiasa na mara nyingine hazipo kisheria. Mfano chama kinachoshinda kinaweza kuamua kuacha kupeleka maendeleo kwenye maeneo kiliposhindwa na hakuna wa kuulizwa kisheria zaidi ya siasa.
Je,Kodi inayotolewa na watu wote inatumika kwa usawa kimaendeleo?
Je,kila eneo linapewa fungu la maendeleo kulingana na mahitaji ya watu wa eneo hilo?
Mfano kuna maeneo kwao ishu sio madawati bali ni maji , je,wakati wengine wakipewa madawati kwa nguvu zote wao wanapewa maji kwa nguvu zote? N.k. n.k.k.
Pia Miradi ya kimaendeleo ikianzishwa kulingana na mahitaji ya eneo husika basi hata mzunguko wa fedha utaonekana maeneo yote bila kuona maeneo mengine yakiwa yanafaidika na mengine wanalala njaa.
