Yaani nashukuru sana sana kwa wana JF kuhamia Wizara ya ardhi. hawa jamaa wana miradi waliyobuni inaitwa ujenzi wa vituo vya huduma za kijamii na kibiashara (satellite towns). Kwa kuanzia walianzia eneo la Luguruni Kibamba ambapo zaidi ya wakazi 259 walitakiwa kuhama kupisha ujenzi wa mji wa mfano wa Luguruni. baada ya hiyo pilot project watahamia Kigamboni, Kongowe, Pugu Kajiungeni, Bunju na Mji Mwema ambko kote kutaanzishwa vituo hivi vya kibiashara.
Cha kushangaza unyonyaji uliotendeka hapo ni wa kutisha sana. kaya hizi 259, zilifanyiwa uthamini wa mali zao Juni 2007 na kulipwa fidia Desemba 2007. Cha kushangaza wakati ambapo kiwanja cha Mita 20 X 20 sawa na 400 sq metres kilikuwa kinauzwa kwa bei ya kati ya Shs Milioni 4 hadi 6 sawa na Shs 10,000 hdi 15,000 kwa Sq Mita moja. Hawa mafisadi wa ardhi waliwalipa wananchi kila mita mraba Shs 300 sawa na Shs Milioni moja na Laki mbili tu bila ya kwa ekari moja bila ya aibu yoyote. Hii ilikuwa ni sawa na 2-3% ya bei ya soko la ardhi kwa eno la Kibamba. Uthamini ulifanyika ulikuwa ni wa kiwizi wizi tu, badala ya kutumia nyaraka halali la Serikali kwa ajili ya Ukaguzi wa uthamini iitwayo VAL FORM 1, mafisadi hawa walitumia madaftari (counter books) kurekodi mali za wafidiwa. Nyaraka VAL FORM 1 hutumika kurekodi mali za wafidiwa katika eneo linalofidiwa iwe ni kiwanj, shamba au nyumba na kasha kusainiwa na mwenye mali, kiongozi wa eneo na mthamini mali. Mwenye mali hupigwa picha mbel ya mali yake na picha hiyo kubandikwa upande wa nyuma wa nyaraka hiyo; ambapo pia mtaalamu wa michoro hutakiwa kufanya mchoro wa mali inayofanyiwa uthamini upande wa nyuma wa nyaraka hiyo na kuweka sahihi yake.
Kimsingi nyaraka hiyo ili iwe halali kwa ajili ya malipo halali kwa fedha za Serikali inatakiwa kuwa na sahihi nne kama ifuatavyo Mwenye mali, kiongozi wa eneo, mthamini mali na mtaalamu wa michoro. Mantiki ya waliotajwa kuweka sihihi zao ni kuthibitisha taarifa zilizojazwa katikan yaraka husika. Na endapo tarifa hizo itagundulika baada ya malipo kuwa kuna hitilafu yoyote, vyombo husika viweze kufanya ufuatiliaji. Nyaraka ya pili inayotakiwa kujazwa ni VAL FORM 2 ambayo taarifa zizlizoma katika VAL FORM 1 huhamishiwa katika nyraka hiyo na kisha mahesabu tya kiwango cha fidia hukokotolewa. Mkokotoa mahesabu hutakiwa kuweka sahihi yake. Anayekagua hesabu hizo pia hutakiwa kuweka sahihi yake na mwisho Mthamini Mkuu wa Serikali hutakiwa kuweka sahihi yake na mhuri.( Tazama Attachments za mmoja wa waliolipwa jinsi nyaraka walizojaza watumishi wenyewe zisivyokuwa na sahihi zozote). Kwa mliwaji huyu kwa kutumia nyaraka hizi zisizo kuwa halali ikatayarishwa hati ya malipo na kisha hundi ya malipo ya fidia ya Shs 12,463,800/= Milioni Kumi na Mbili Laki nne sitini na tatu na Mia nane tu) zikiwa fedha za Serikali. na hivi ndivyo ilivyotkea kwa mradi mzima wa kuwafidia kaya 259 kwa mtindo huu.
Katika hali inayoonyesha kuwa viongozi na watumishi wa Wizara ya Ardhi washirikiana kufanya ufisadi waliwalipa waaathrika 259 wa mradi wa Luguruni zaidi ya Shs Bilioni moja za Serikali kama fidia pasipo nyaraka hizi kutumika. Nadhani watalamu wa mahesabu watanisaidia kuwa mafisadi hawa walitumia nyaraka zipi kama supporting documents kwa malipo hayo.
Licha ya fidia hizikuwa finyu bila aibu mafisadi hawa wakawapatia waathrika hawa notisi ya siku 30 wawe wamehama kutoka katika eneo huiska. Sheria ya Ardhi na 4 ya 1999 inataka notisi kuwa ya siku 90. Kwa hakika this was man made disaster. Ilibidi wanaharakati tuingilie kati to preveny man made disaster. Tulipiga kelele kiasi cha kumvuta Mhe Jiohn Magufuli, ambaye alitembelea eno hili tar 17 Januari 2008 na kuquash the illegal demolition order. Akawaruhusu wananchi kuendelea kuisha eneo hilo hadi hapo atakapo toa tamko lingine. Na akakabidhi majina yote ya waliolipwa kwa vyombo dola kwa uchunguzi zaidi. Maskini hii ndio ilikuwa kazi ya mwisho Mzee Pombe pale Ardhi. Mama Sijaona Katibu Mkuu alikerwa sana na intervention ya Mzee Pombe akamtumia Ndg Luhanjo Katibu Mkuu kiongozi kumuundia wizara ya kitoweo, ili aweze kuwanusuru mafisadi wake.
Kutokana na evidence tuliyoweza kugather, ilimbidi Mhe John Chiligati aagize ufanyike uthamini mali upya kwa kuleta wathamini wapya kabisa na wake wa zamani kufichwa ofisisni badal ya kuchukuliwa hatua zozote za kinidhamu au kisheria. Uthamini wa mali mopya ulifanyika kwa kutumia nyaraka za Serikali halai yaani VAL FORM 1 & 2. Zoezi lilizaa malipo ya fidia ya nyongeza ya kati ya 85 to 600%; Kutoka Shs 300 to 2000/= per sq metre, au from Shs 1.2 M to 8.0 Milion per acre.
Swali hapa lilibaki fedha hizi za wananchi zilikuwa wapi? Nani alikuwa nazo? Zilihifadhiwa wapi? N.k Cha kushangaza licha ya Serikali kulazimika kuingia gharama za kufanya uthamini wa mali upya na kulipa fidia za nyongeza hakuna mtumishi hata mmoja ambaye amechukuliwa hatua zozote za kinidhamu au kisheria? Watumishi walifanya vitendop hivi waliondolewa briefly kupooza hasira za wananchi then wakaendelea na mradi huu eneo la Kwembe ambako walirudia ufisadi huu na mwingine mwingi.
