Kwanza, Allah hakuanza kuwepo karne ya saba. Jina “Allah” lilitumika na Waarabu hata kabla ya Uislamu, na hadi leo Wakristo Waarabu wanatumia neno hilo hilo kwa Mungu. Uislamu haukudai kuanzisha Mungu mpya bali kurejesha imani ya Ibrahim (Abraham).
Pili, hoja ya “vita vya karne ya saba” iwekwe kwenye muktadha wa kihistoria. Dunia nzima ya kale ilikuwa ya vita vya kikabila na kifalme. Ukisoma Biblia, Mungu wa Biblia anaamuru mauaji ya makabila mazima (1 Samweli 15), kuteketezwa kwa miji, na hata watoto. Kanisa chini ya Kanisa Katoliki liliendesha Vita vya Msalaba na Mahakama ya Inquisition zikaua maelfu kwa jina la Mungu. Je, hapo pia si “Mungu wa maadili”?
Tatu, kuhusu ndoa ya Muhammad na Aisha — maadili ya ndoa za kale yalitofautiana na leo. Hata katika Biblia, wasichana wadogo walipewa ndoa mapema (mfano Rebeka kwa Isaka). Hakuna ustaarabu wa kale uliokuwa na kipimo cha “umri wa miaka 18” kama cha leo. Kutumia vigezo vya karne ya 21 kuhukumu karne ya 7 ni upendeleo wa kihistoria (anachronism).
Nne, kuhusu adhabu na mauaji yaliyotajwa (kama Banu Qurayza), hata katika Biblia kuna visa vya adhabu kali kwa usaliti wa kivita. Swali la “Je, Mungu ni wa maadili?” hutegemea kama unaamini maadili yanatoka kwa Mungu au kwa binadamu. Kama ni kwa Mungu, basi Biblia ina visa vigumu. Kama ni kwa binadamu, basi dini zote zinapaswa kupimwa kwa mizani hiyo hiyo — si Uislamu pekee.
Mwisho: ukikataa Uislamu kwa sababu ya vita vya kale, basi kwa uaminifu huo huo ukatae pia Ukristo na Uyahudi kwa historia yao ya damu. Huwezi kutumia Biblia kushambulia Qurani wakati Biblia yenyewe ina historia ya vita, utumwa, na hukumu za kifo kwa amri ya Mungu.
Hiyo ndiyo hoja ya msingi , ama ukubali muktadha wa kihistoria kwa wote, au uwahukumu wote kwa kipimo kimoja.
Kama dini ni mbaya kwa sababu ya historia ya vita , basi Ukristo na Uyahudi zina historia hiyo pia.
Kama Mungu wa Biblia ni wa maadili lakini wa Qurani si wa maadili basi soma Biblia vizuri.
Kama maadili ni ya kisekula basi maadili hayo yamebadilika mara nyingi (utumwa ulikuwa halali kisheria Ulaya hadi karne ya 19).
Historia ya mwanadamu imejaa damu — iwe chini ya msalaba, chini ya nusu mwezi, au chini ya itikadi zisizo na Mungu. Tatizo si jina la Mungu, bali ni mwanadamu.
Ok, iko hivi Mkuu, mimi ni Secular Humanist. Sikubaliani na mafundisho ya kidogma ya Christianity, Islam, wala Judaism. Ninaamini kwa ushahidi wa muda mrefu kwamba Sayansi na Hoja zenye mantiki ndizo mkombozi wa kweli wa ubinadamu.
Kwanza, ni kweli vita na fujo vilikuwepo kabla ya ujio wa dini, lakini dini ziliendeleza na kuhalalisha utamaduni wa vita katika nyakati tofauti za historia. Ukiangalia mgogoro wa Israel na Palestina, swali la kujiuliza ni nini hasa chanzo chake kikuu; jibu liko wazi kwamba mgogoro huo umejikita sana katika mvutano wa kihistoria na kidini juu ya mji wa Jerusalem, ambao una uzito mkubwa katika imani za Uyahudi na Uislamu. Hapa tunaona namna imani za kidini zinavyochanganyika na siasa na kuendeleza migogoro isiyoisha.
Pili, ni kweli ndoa za utotoni zilikuwepo kabla ya ustaarabu wa kisasa, lakini ustaarabu tunaouzungumzia leo umejengwa juu ya misingi ya haki za binadamu, si juu ya maandiko ya kidini. Msingi wa “Human Rights Charter” unatokana na falsafa ya kisekula inayotanguliza utu na usawa wa binadamu bila kujali dini. Ukiangalia takwimu za nchi zinazoongoza kwa ndoa za utotoni kama Somalia, Sudan, Afghanistan, Iran na Iraq, nyingi ni jamii zenye wafuasi wengi wa Uislamu. Hoja yangu ni kwamba pale ambapo tafsiri za kidini zinapopewa uzito kuliko misingi ya haki za binadamu, ustaarabu wa kweli unacheleweshwa kwa sababu mila na mifumo ya kale huendelea kuhalalishwa kwa kigezo cha dini.
Tatu, tunaposema Sayansi ndiye mkombozi wa dunia hatusemi kwa hisia bali kwa ushahidi. Kupitia chanjo, Sayansi imepunguza au kuondoa magonjwa yaliyokuwa yanaua mamilioni ya watu ndani ya muda mfupi. Kupitia teknolojia ya mawasiliano, watu walioko mabara tofauti wanaweza kuwasiliana papo hapo; bila Sayansi hilo lisingewezekana. Katika usafiri, mababu zetu walitembea umbali mrefu kutafuta chakula au huduma, lakini leo unachagua namna ya kusafiri kulingana na uwezo na hitaji lako. Sayansi imeleta mapinduzi katika afya, mawasiliano, uchukuzi na sekta nyingi nyingine, na uzuri wake hauhitaji kuabudiwa; unaitumia, inanufaisha maisha yako, na matokeo yake yanaonekana kwa vitendo.
Nne, hoja kwamba atheists ni wabishi au hawana uelewa si ya kweli. Kwa kiwango kikubwa, atheists wengi wamejifunza dini, sayansi, falsafa, siasa na tamaduni kwa kina kabla ya kufikia msimamo wao. Tofauti kuu iko kwenye mzigo wa uthibitisho; anayedai ndiye anayepaswa kuthibitisha. Ukidai nyoka alizungumza, Yesu alitembea juu ya maji, au Muhammad alipaa kwenda mbinguni, unapaswa kuleta ushahidi. Kwa upande wetu, ushahidi ndio msingi wa kuamini; tunaamini dunia inazunguka jua kwa sababu kuna ushahidi wa kisayansi, tunaamini dunia ina umbo la duara kwa sababu kuna ushahidi, tunaelewa mvua inavyonyesha na tetemeko la ardhi linavyotokea kwa sababu Sayansi imeeleza na kuthibitisha mifumo hiyo kwa majaribio na uchunguzi.
Mwisho, jambo la msingi zaidi kama binadamu ni kuhakikisha tunakuwa chanzo cha furaha na si mateso kwa wengine bila sababu ya msingi. Imani ni haki ya mtu binafsi, lakini inapopelekwa hadharani na kuanza kudai mamlaka juu ya maisha ya wengine bila ushahidi, huzalisha migogoro na mvutano. Wakati huo, kuulizwa maswali si chuki bali ni sehemu ya uwajibikaji wa hoja; na kama madai hayawezi kuthibitishwa, jamii ina haki ya kuyapima kwa mizani ya mantiki na ushahidi.
Kama tatizo ni mwanadamu, nani alimuumba Mwanadamu, Je si yeye mnayedai yakuwa ni mjuzi wa yajayo yani mjuzi wa vyote?