Mara nyingi, mtu anazaliwa na tabia fulani ambazo ni asili yake. Lakini anavyozidi kukua, anaanza kubadilika taratibu kulingana na mazingira, watu wanaomzunguka, au matokeo ya mambo anayokutana nayo.
Ni kwanini maisha ya baadae yanatubadilisha wengi? Mtu anazaliwa mwenye upendo na huruma ila mahusiano na ndoa au watu wabaya wanamkomaza anakuwa na roho ngumu hata kuua anaweza!
Kwa mfano, mtu anaweza asiwe mtu wa mazoezi kabisa. Lakini kwa sababu anataka kuvutia kundi fulani la watu, anaamua kuanza kufanya mazoezi ili kujenga mwili au kuonekana mwenye lifestyle fulani.
Kwanini watu wanashindwa kuwa na hobbies zao wenyewe? Kwa nini mpaka waige maisha ili waonekane wanapenda kusoma, kusikiliza muziki, au kuangalia michezo?
Matokeo yake, unakuta binti au kijana anapofikia kiwango fulani, ili kufit kwenye jamii aliyopo, anaanza kuiga tabia mpya na za ajabu, mwishowe anaharibu maisha yake.
Hapo ndipo ninapojiuliza, hatuwezi kujifunza bila kupitia matokeo magumu? Kwa mfano, mtu anaweza kuugua au kukutana na changamoto fulani, ndipo tunapoanza kusikia ushauri kila kona ya mtandao: "Jamani, jitahidini kufanya 1, 2, 3, mnaona kilichotokea sehemu fulani."
Leo nimeona mada kuhusu trolls, wale wanaobully wenzao mitandaoni ikapelekea binti wa south kujiua ndioo ikageuka mjadala ili iwe funzo lakini nina uhakika hii sio mara ya kwanza, hii changamoto iko moka kwa wenzetu lakini kidogo wao wanabebana baadhi ya matatizo ya kujitakia yanapungua kwa asilimia fulani, ukilinganisha na hali yetu sisi! Tumeathirika na malezi ya utotoni au?
Ni kama taharuki iliyotokea wiki jana kuhusu wale mabinti waliomaliza shule. Ghafla kila mtu anatoa ushauri kuhusu malezi. Utadhani ni jambo geni kufanya malezi ili watoto wawe na tabia njema bila kusubiri matokeo mabaya ndio tujifunze?
Je, ni lazima tujifunze kwa njia ngumu kila wakati?
Mjadala una maana sana na hii ndio jamiiforums tunayoitaka, na wale madogo wanaopenda kulia lia wakihisi njaa inabidi mijadala kama hii ndio darasa kwao.
Nadhani kuna jambo moja tunapaswa kulitambua: binadamu habadilishwi na umri pekee yake, bali pia na uzoefu, mazingira na namna anavyokabiliana na matukio ya maisha.
Mtu anaweza kuzaliwa akiwa na upendo, huruma na moyo wa kujali wengine, lakini akapitia usaliti, mahusiano yenye maumivu, kukataliwa au mazingira magumu kiasi cha kujenga ukuta wa kihisia. Mwishowe anakuwa mtu tofauti na yule aliyekuwa awali. Hii haimaanishi kila anayepitia maumivu lazima awe na roho ngumu; watu huitikia changamoto kwa namna tofauti.
Pia, kuhusu kuiga maisha ya wengine, naamini sehemu ya tatizo ni kutafuta kukubalika katika jamii. Watu wengine hawafanyi mambo kwa sababu wanayapenda, bali kwa sababu wanataka kuonekana wanaendana na kundi fulani. Hapo ndipo mtu anapoanza kupoteza utambulisho wake ili kupata validation kutoka kwa wengine
Pia maisha yanaenda kwa kasi, na si kila mtu ana uwezo sawa wa kuyamudu mabadiliko
Nakumbuka mfano wa kijana aliyefaulu Kibaha Secondary miaka ya 2000, lakini leo amefikia hatua ya kuombaomba vizinga mpaka watu wamemchoka. Hapo unajiuliza, ni nini kilitokea kati ya mafanikio yake ya zamani na hali yake ya sasa? Elimu, akili na mafanikio ya wakati fulan havitoi guarantee ya maisha mazuri milele.
Wakati mwingine tunatamani kuishi maisha fulani bila kutambua kwamba huenda kabla ya kuyafikia tutalazimika kupitia vipindi vigumu ambavyo hatukuwa tumejiandaa navyo
Kwa hiyo, swali sio kwa nini watu wanabadilika tu, lakini pia wanawezaje kujenga uwezo wa kisaikolojia (resilience) wa kukabiliana na mabadiliko bila kupoteza utu wao?
Kujifunza kupitia makosa, naamini hatupaswi kusubiri mtu aumie, augue, apoteze maisha au familia ivunjike ndipo tuanze kutoa elimu. Jamii inapaswa kujifunza kupitia uzoefu wa wengine kabla haijakumbwa na madhara hayo