one one chief
Member
- Jan 22, 2014
- 37
- 99
Katika mfumo wa elimu, wadhibiti ubora wa shule wana jukumu muhimu la kuhakikisha kuwa utoaji wa elimu unazingatia viwango vilivyowekwa. Kimsingi, wanapaswa kuwa walinzi wa ubora wa elimu, wakihakikisha kuwa mwanafunzi anapata maarifa, stadi, na maadili yanayokusudiwa. Hata hivyo, kwa muda mrefu sasa kumekuwepo na mjadala unaoibuka kuhusu namna ukaguzi huu unavyotekelezwa mashuleni—je, unalenga kiini cha elimu au unazunguka kwenye mambo ya juu juu?
Kwa kawaida, ukaguzi wa wadhibiti ubora hujikita zaidi katika kuangalia idadi ya maandalio ya mwalimu (lesson plans), uwepo wa daftari la mahudhurio, logbooks, scheme of work, na idadi ya vipindi vilivyofundishwa. Nyaraka hizi ni muhimu, kwani zinaonesha utaratibu na mipango ya ufundishaji. Aidha, zinaweza kusaidia kufuatilia mwenendo wa kazi ya mwalimu kwa urahisi. Hata hivyo, swali la msingi linabaki: je, uwepo wa nyaraka hizi unathibitisha kuwa ujifunzaji halisi unafanyika darasani?
Katika hali nyingi, ukaguzi huu umegeuka kuwa wa “kuhesabu makaratasi” badala ya kuchunguza ubora wa mchakato wa ufundishaji na ujifunzaji. Mwalimu anaweza kuwa na maandalio yote yaliyokamilika, lakini bado akashindwa kuwashirikisha wanafunzi ipasavyo, kutumia mbinu shirikishi, au kufafanua mada kwa kina. Kwa upande mwingine, mwalimu mwenye uwezo mkubwa darasani anaweza kujikuta akionekana hafai kwa sababu tu ya upungufu wa nyaraka.
Jambo la kusikitisha zaidi ni kwamba mara chache sana ukaguzi hujikita katika mambo ya msingi kama: uelewa wa wanafunzi, ushiriki wao darasani, matumizi ya mbinu za kufundishia zinazowajengea uwezo wa kufikiri kwa kina, na mazingira halisi ya kujifunzia. Haya ndiyo mambo yanayoamua mafanikio ya mwanafunzi, lakini hayapati uzito unaostahili katika ukaguzi.
Aidha, kuna changamoto ya muda na mbinu za ukaguzi. Wadhibiti wengi wanapotembelea shule, hukaa kwa muda mfupi na hivyo kushindwa kuona taswira halisi ya kile kinachotokea darasani kila siku. Ukaguzi unakuwa wa haraka na wa kulenga kukamilisha fomu badala ya kufanya tathmini ya kina. Hali hii inasababisha walimu wengi kujikita katika kuandaa nyaraka kwa ajili ya “kuonekana vizuri” wakati wa ukaguzi, badala ya kuboresha ufundishaji wao kwa manufaa ya wanafunzi.
Ni muhimu sasa kufikiria upya namna ukaguzi wa ubora unavyofanyika. Badala ya kuangalia zaidi uwepo wa nyaraka, wadhibiti wanapaswa kuelekeza nguvu katika kuchunguza matokeo ya ujifunzaji. Hii inaweza kujumuisha kukaa darasani kwa muda wa kutosha, kushuhudia ufundishaji, kuzungumza na wanafunzi, na kuchambua kazi zao ili kupima uelewa wao.
Vilevile, ukaguzi unapaswa kuwa wa kujenga zaidi kuliko wa kukosoa. Wadhibiti wanapaswa kuwa washauri wanaosaidia walimu kuboresha mbinu zao, badala ya kuwa wakaguzi wanaotafuta mapungufu pekee. Kwa kufanya hivyo, watachangia moja kwa moja kuinua kiwango cha elimu badala ya kuongeza mzigo wa kiutawala kwa walimu.
Kwa hitimisho, ni wazi kwamba ingawa nyaraka na maandalio ni sehemu muhimu ya kazi ya mwalimu, haviwezi kuwa kipimo pekee cha ubora wa elimu. Wadhibiti ubora wanapaswa kubadilisha mtazamo kutoka kwenye ukaguzi wa karatasi kwenda kwenye ukaguzi wa maarifa, ujuzi, na ufanisi wa ujifunzaji. Hapo ndipo tutakapoweza kusema kwa hakika kuwa elimu inayotolewa mashuleni ina ubora unaokusudiwa.
Kwa kawaida, ukaguzi wa wadhibiti ubora hujikita zaidi katika kuangalia idadi ya maandalio ya mwalimu (lesson plans), uwepo wa daftari la mahudhurio, logbooks, scheme of work, na idadi ya vipindi vilivyofundishwa. Nyaraka hizi ni muhimu, kwani zinaonesha utaratibu na mipango ya ufundishaji. Aidha, zinaweza kusaidia kufuatilia mwenendo wa kazi ya mwalimu kwa urahisi. Hata hivyo, swali la msingi linabaki: je, uwepo wa nyaraka hizi unathibitisha kuwa ujifunzaji halisi unafanyika darasani?
Katika hali nyingi, ukaguzi huu umegeuka kuwa wa “kuhesabu makaratasi” badala ya kuchunguza ubora wa mchakato wa ufundishaji na ujifunzaji. Mwalimu anaweza kuwa na maandalio yote yaliyokamilika, lakini bado akashindwa kuwashirikisha wanafunzi ipasavyo, kutumia mbinu shirikishi, au kufafanua mada kwa kina. Kwa upande mwingine, mwalimu mwenye uwezo mkubwa darasani anaweza kujikuta akionekana hafai kwa sababu tu ya upungufu wa nyaraka.
Jambo la kusikitisha zaidi ni kwamba mara chache sana ukaguzi hujikita katika mambo ya msingi kama: uelewa wa wanafunzi, ushiriki wao darasani, matumizi ya mbinu za kufundishia zinazowajengea uwezo wa kufikiri kwa kina, na mazingira halisi ya kujifunzia. Haya ndiyo mambo yanayoamua mafanikio ya mwanafunzi, lakini hayapati uzito unaostahili katika ukaguzi.
Aidha, kuna changamoto ya muda na mbinu za ukaguzi. Wadhibiti wengi wanapotembelea shule, hukaa kwa muda mfupi na hivyo kushindwa kuona taswira halisi ya kile kinachotokea darasani kila siku. Ukaguzi unakuwa wa haraka na wa kulenga kukamilisha fomu badala ya kufanya tathmini ya kina. Hali hii inasababisha walimu wengi kujikita katika kuandaa nyaraka kwa ajili ya “kuonekana vizuri” wakati wa ukaguzi, badala ya kuboresha ufundishaji wao kwa manufaa ya wanafunzi.
Ni muhimu sasa kufikiria upya namna ukaguzi wa ubora unavyofanyika. Badala ya kuangalia zaidi uwepo wa nyaraka, wadhibiti wanapaswa kuelekeza nguvu katika kuchunguza matokeo ya ujifunzaji. Hii inaweza kujumuisha kukaa darasani kwa muda wa kutosha, kushuhudia ufundishaji, kuzungumza na wanafunzi, na kuchambua kazi zao ili kupima uelewa wao.
Vilevile, ukaguzi unapaswa kuwa wa kujenga zaidi kuliko wa kukosoa. Wadhibiti wanapaswa kuwa washauri wanaosaidia walimu kuboresha mbinu zao, badala ya kuwa wakaguzi wanaotafuta mapungufu pekee. Kwa kufanya hivyo, watachangia moja kwa moja kuinua kiwango cha elimu badala ya kuongeza mzigo wa kiutawala kwa walimu.
Kwa hitimisho, ni wazi kwamba ingawa nyaraka na maandalio ni sehemu muhimu ya kazi ya mwalimu, haviwezi kuwa kipimo pekee cha ubora wa elimu. Wadhibiti ubora wanapaswa kubadilisha mtazamo kutoka kwenye ukaguzi wa karatasi kwenda kwenye ukaguzi wa maarifa, ujuzi, na ufanisi wa ujifunzaji. Hapo ndipo tutakapoweza kusema kwa hakika kuwa elimu inayotolewa mashuleni ina ubora unaokusudiwa.
