🇿🇼 ZIMBABWE: MATAJIRI VIJANA, MAISHA YA KIFAHARI NA VIFO VYA GHAFLA — KUNA NINI KINACHOENDELEA?
Zimbabwe imewahi kutoa majina makubwa ya wafanyabiashara walioibuka kwa kasi, wakawa maarufu kwa utajiri wao, magari ya kifahari, nyumba kubwa, starehe na maisha yaliyokuwa yakionyeshwa sana mitandaoni.
Lakini katika miaka ya karibuni, majina mawili yameacha simulizi nzito sana: Genius “Ginimbi” Kadungure na Sir Wicknell Chivayo.
Kinachowafanya watu wengi kujiuliza ni kwamba wote walikuwa watu wenye mafanikio makubwa, walikuwa bado katika umri wa nguvu, na wote walipoteza maisha katika ajali za kushtukiza.
Lakini je, hii ni bahati mbaya tu?
GINIMBI — MWANA WA DOMBOSHAVA ALIYEGEUKA ALAMA YA UTUKUFU
Genius Kadungure, maarufu kama Ginimbi, alizaliwa tarehe 10 Oktoba 1984 huko Domboshava, Zimbabwe.
Alianza shughuli za biashara akiwa kijana, akihusishwa na biashara ya gesi, na baadaye akajenga jina kupitia Pioneer Gases. Pia aliingia katika sekta ya burudani na kumiliki klabu iliyojulikana kama Club Sankayi, baadaye Dreams Nightlife Club.
Ginimbi hakujulikana kwa biashara pekee. Alijulikana zaidi kwa maisha yake ya kifahari—magari ya gharama kubwa, mavazi, nyumba yake kubwa Domboshava na sherehe maarufu za All White.
Alikuwa mmoja wa vijana walioweza kugeuza maisha yao kuwa burudani ya mitandao ya kijamii.
Lakini tarehe 8 Novemba 2020, akiwa na miaka 36 tu, maisha yake yakakatika.
Baada ya kutoka katika shughuli za usiku huko Harare, Rolls-Royce aliyokuwa akiendesha ilihusika katika ajali mbaya katika eneo la Borrowdale. Gari liligongana na gari jingine, likatoka nje ya njia na kushika moto.
Ginimbi na watu wengine watatu waliokuwa ndani ya gari walifariki. Polisi wakati huo walieleza kuwa mwendo kasi ulikuwa miongoni mwa mambo yaliyoshukiwa kuchangia ajali hiyo, huku uchunguzi ukiendelea.
Alikuwa na miaka 36.
KISHA AKATOKEA SIR WICKNELL CHIVAYO
Miaka sita baada ya kifo cha Ginimbi, Zimbabwe ilikumbwa tena na mshtuko mkubwa.
Wicknell Chivayo, maarufu kama Sir Wicknell, aliibuka kuwa mmoja wa wafanyabiashara waliozungumziwa zaidi nchini Zimbabwe.
Alizaliwa tarehe 22 Novemba 1982 na kujenga jina kupitia biashara zinazohusisha nishati, miundombinu na uwekezaji, hasa kupitia Intratrek Zimbabwe.
Miongoni mwa miradi iliyomuweka kwenye ramani ya kitaifa ni Gwanda Solar Project, huku shughuli zake zikihusishwa pia na mawasiliano, nishati na sekta nyingine.
Lakini kama Ginimbi, Chivayo pia alikuwa mtu ambaye utajiri wake haukubaki nyuma ya milango ya nyumba.
Aliuonyesha hadharani kupitia magari ya gharama kubwa, zawadi, safari, maisha ya kifahari na uhusiano wake na watu maarufu na viongozi mbalimbali wa Afrika.
Kisha tarehe 30 Septemba 2026, habari zikasambaa kwamba helikopta aliyokuwa akisafiria ilipata ajali katika eneo la Marondera, Zimbabwe.
Chivayo, mke wake Lucy “Lulu” Muteke na watu wengine waliokuwa ndani ya helikopta hiyo walifariki. Jumla ya watu sita waliokuwa ndani ya ndege hiyo hawakunusurika.
Chivayo alikuwa na miaka 43.
Muhimu zaidi: uchunguzi wa ajali bado unaendelea. Mamlaka hazijatoa hitimisho la mwisho kuhusu sababu iliyosababisha helikopta kuanguka.
🤔 JE, KUNA MFUMO UNAOFANANA?
Hapa ndipo simulizi linapokuwa la kuvutia.
Ginimbi alikuwa kijana aliyepata utajiri, akawa maarufu kwa magari ya kifahari na maisha ya starehe, kisha akafariki katika ajali ya gari akiwa na miaka 36.
Chivayo naye alikuwa mfanyabiashara aliyefanya maisha yake ya kifahari yaonekane hadharani, kisha akafariki katika ajali ya helikopta akiwa na miaka 43.
Lakini kusema kwamba utajiri au kuonyesha mali ndiko kulikosababisha vifo vyao hakujathibitishwa.
Tofauti kubwa ni kwamba mmoja alikufa katika ajali ya barabarani, mwingine katika ajali ya anga.
Kwa hiyo, badala ya kusema kuna “tatizo” maalumu nchini Zimbabwe, jambo la busara ni kujiuliza kuhusu hatari zinazoweza kuambatana na maisha ya kasi, usafiri wa magari yenye nguvu, usafiri wa anga, starehe na umaarufu mkubwa.
NA NANI WANAENDELEA NA URITHI WA UTAJIRI WA ZIMBABWE?
Kifo cha watu wawili maarufu hakimaanishi kwamba Zimbabwe imeishiwa matajiri.
Kwa upande mwingine, nchi hiyo bado ina wafanyabiashara wakubwa wenye himaya zilizoenea katika sekta mbalimbali.
Mmoja wa majina makubwa kabisa ni Strive Masiyiwa, mwanzilishi wa Econet na Cassava Technologies. Forbes kwa sasa inamkadiria kuwa na utajiri wa takribani US$2.1 bilioni, na ndiye bilionea pekee wa Zimbabwe anayejitokeza kwenye orodha ya Forbes ya sasa.
Majina mengine yanayoonekana katika orodha za wafanyabiashara matajiri wa Zimbabwe ni pamoja na:
Kudakwashe Tagwirei — nishati na uwekezaji.
Kenneth Sharpe — mali isiyohamishika kupitia WestProp.
Billy Rautenbach — madini, kilimo, usafirishaji na uwekezaji.
Philip Chiyangwa — biashara na uwekezaji katika sekta mbalimbali.
John Moxon — biashara ya rejareja na ukarimu.
Zed Koudounaris — biashara ya rejareja.
Orodha za utajiri si kipimo kamili cha mali za watu binafsi kwa sababu wafanyabiashara wengi hawatoi hesabu kamili za mali zao hadharani. Hata hivyo, hawa ni miongoni mwa majina yanayotajwa mara kwa mara katika ulimwengu wa biashara wa Zimbabwe.
SOMO KUBWA ZAIDI
Hadithi ya Ginimbi na Chivayo haipaswi kutumiwa kueneza hofu kwamba “matajiri vijana wa Zimbabwe wanaangamia kwa sababu ya kuonyesha mali zao.”
Hakuna ushahidi wa kutosha kuthibitisha hilo.
Badala yake, inatukumbusha jambo moja kubwa:
Utajiri unaweza kununua gari la kifahari, nyumba kubwa, ndege au helikopta—lakini hauwezi kununua kinga dhidi ya kifo.
Ginimbi aliondoka akiwa na miaka 36.
Chivayo akaondoka akiwa na miaka 43.
Wote walikuwa wamefikia hatua ambayo maelfu ya vijana huota kuifikia.
Lakini mwisho wao unatufundisha kwamba maisha ni makubwa kuliko mali tunazomiliki.
Zimbabwe itaendelea kutoa mabilionea, wafanyabiashara na vijana wenye ndoto kubwa. Kinachobaki sasa si kuuliza tu:
“Nani atakuwa tajiri anayefuata?”
Bali pia:
“Ni nani atakayetumia utajiri huo kujenga urithi utakaobaki hata baada yake kuondoka?”
Imeandikwa na Edward Enough
Mrithi wa Urithi wa Familia ya Vangistima Lugusi.