masterpiece Kamundu
Utangulizi
Tanzania ina rasilimali nyingi na watu wenye uwezo, lakini bado tunakabiliwa na changamoto za kiuchumi, kijamii na kiutawala. Ili kuendelea, tunahitaji sera rahisi, uwajibikaji, ubunifu na viongozi wanaotanguliza maslahi ya nchi.Kodi, biashara na ujenzi
Mfumo wa kodi uwe wazi, rahisi kueleweka na utegemee thamani halisi iliyo kwenye risiti. Wananchi hawapaswi kusubiri hadi bidhaa ifike bandarini ndipo wajue kiasi cha kodi wanachotakiwa kulipa. Kodi kubwa na zisizoeleweka hupunguza biashara na kuhamasisha shughuli zisizo rasmi.Serikali irahisishe mchakato wa kufungua biashara na ipunguze gharama zisizo za lazima. Fedha nyingi ziende kwenye biashara na uzalishaji badala ya kutumia muda na rasilimali katika taratibu nyingi.
Kodi za vifaa vya ujenzi, ikiwemo mbao zinazoagizwa kutoka nje, zipitiwe upya. Ikiwa tunataka kulinda mazingira na kupunguza ukataji wa miti, tunapaswa kuweka sera inayozingatia mahitaji ya wananchi, upatikanaji wa vifaa na ulinzi wa mazingira. Utoaji wa vibali vya ujenzi pia uwe wa haraka, wazi na usio na urasimu.
Elimu na teknolojia
Teknolojia itumike kikamilifu katika elimu. Kuna vitabu na nyenzo nyingi za kujifunzia bila malipo, lakini wanafunzi wanahitaji mtandao na vifaa vinavyofaa. Serikali iwekeze katika intaneti, vifaa vya kidijitali na mafunzo kwa walimu.Kiswahili ni sehemu muhimu ya utambulisho wa Tanzania, lakini Kiingereza ni muhimu katika elimu ya juu, teknolojia, biashara na ushindani wa kimataifa. Watoto wafundishwe lugha zote mbili kwa kiwango kinachowawezesha kuelewa na kutumia kila lugha kwa ufanisi. Fursa hii ipatikane kwa watoto wote, bila kujali hali ya familia zao.
Umeme wa uhakika
Tatizo la umeme linahitaji kushughulikiwa kwa uharaka. Usambazaji wa umeme haujaendana kikamilifu na ongezeko la mahitaji na uzalishaji, na sehemu ya umeme hupotea wakati wa usambazaji.TANESCO inaweza kuimarishwa kwa kutenganisha kwa uwazi majukumu ya uzalishaji, usambazaji na huduma kwa wateja. Kila kitengo kiwe na uwajibikaji, bajeti na vipimo vya utendaji vinavyoeleweka.
Bwawa la Julius Nyerere litasaidia kuongeza uzalishaji wa umeme, lakini mahitaji yataendelea kuongezeka kutokana na usambazaji wa umeme vijijini, treni za umeme, viwanda, matumizi ya viyoyozi na shughuli nyingine za kiuchumi. Hivyo, mipango ya muda mrefu inahitajika.
Afya inayowafikia wananchi
Tanzania inaweza kuanzisha huduma za afya zinazotembea (mobile medical services). Timu za madaktari na wataalamu zitembelee maeneo mbalimbali kwa kutumia magari maalumu yenye vifaa vya uchunguzi na tiba.Huduma hizi zijumuishe uchunguzi, chanjo, elimu ya afya, vipimo vya kisukari na shinikizo la damu, pamoja na huduma za picha za kitabibu pale inapohitajika. Mfumo huu unaweza kuwafikia wananchi wa vijijini kwa gharama nafuu.
Mikopo na mfumo wa benki
Riba za mikopo nchini ni kubwa na upatikanaji wa mikopo ni mgumu. Serikali inaweza kupunguza gharama hizo kwa kutoa dhamana, kuimarisha mfumo wa taarifa za wakopaji na kupunguza utegemezi wa mikopo ya ndani yenye gharama kubwa.Mikopo ya serikali ipitiwe kwa kuzingatia riba na muda wa kulipa:
- Mikopo yenye riba ndogo na muda mrefu wa kulipa ndiyo yenye masharti mazuri.
- Mikopo yenye riba ndogo lakini muda mfupi inaweza kuwa nafuu, lakini muda wake ni changamoto.
- Mikopo yenye riba kubwa na muda mfupi ina hatari kubwa kwa bajeti.
- Mikopo yenye riba kubwa na muda mrefu ndiyo yenye masharti mabaya zaidi.
Ardhi na uwekezaji
Sheria za ardhi ziwe wazi na zilinde mtu anayefanya uwekezaji halali. Mtu anayenunua eneo, kulisafisha na kuanza kulitumia kwa uzalishaji hapaswi kupoteza haki yake kwa sababu ya migogoro, siasa au tafsiri zisizo wazi za sheria.Siasa na maendeleo
Mijadala ya kisiasa isiwe sababu ya kusimamisha maendeleo. Serikali na upinzani wanapaswa kujenga utamaduni wa kuheshimiana, kusikilizana na kujadili sera bila vitisho au migogoro isiyo ya lazima.Wananchi wanataka kuona maendeleo, huduma bora, ajira, elimu, afya na uchumi unaokua. Vyama vya siasa vinapaswa kushindana kwa hoja na mipango, si kwa migogoro pekee.
Mchakato wa katiba ambao unafanywa na wataalamu zaidi kuliko wanasiasa utanufaisha taifa nzima bila kuingiza mapingamizi yasiyo ya msingi. Swali kubwa kwenye katiba liwe utaratibu mzuri wa kuleta maendeleo na kufanya nchi yetu iweze kushindana na majirani zetu. Kama Kenya pamoja na ukabila wameweza kuwa na katiba ambayo inakubalika na kila mtu tatizo letu ni nini. Tuweke nchi mbele
Mabalozi na diaspora
Mabalozi wateuliwe kwa kuzingatia uwezo wa diplomasia, biashara, uwekezaji, teknolojia na ushawishi. Tanzania inahitaji pia mabalozi wanaoelewa sekta binafsi na wanaoweza kuvutia wawekezaji.Kila ubalozi uunde kikundi cha ushauri kinachojumuisha wataalamu wa Tanzania na marafiki wa Tanzania katika nchi husika. Vikundi hivyo vinaweza kusaidia kuunganisha wawekezaji na serikali, kutafuta misaada, kutoa ushauri wa kitaalamu na kuandaa mikutano ya kimkakati kwa njia ya mtandao.
Tatizo la dola
Ili kupunguza upungufu wa dola, Tanzania inapaswa:- Kushirikiana na kampuni za utalii ili sehemu kubwa ya mapato ya watalii ibaki nchini.
- Kuharakisha ushirikiano wa kifedha ndani ya Jumuiya ya Afrika Mashariki.
- Kuongeza uzalishaji wa bidhaa nchini na kukuza mauzo ya nje.
- Kuweka utaratibu rahisi na salama wa diaspora kutuma fedha nchini.
- Kuimarisha matumizi ya dhahabu na rasilimali nyingine katika kuongeza akiba ya fedha za kigeni.
Wamachinga na biashara ndogo
Wamachinga ni sehemu ya uchumi, lakini sekta hiyo inahitaji mpangilio na uwajibikaji. Serikali iandae maeneo rasmi ya biashara, mfumo rahisi wa leseni na utaratibu wa kodi unaolingana na uwezo wa wafanyabiashara.Biashara zisizo na mpangilio zinaweza kuchafua mazingira, kuzuia barabara na kuathiri wafanyabiashara wanaolipa kodi. Serikali iwasaidie wamachinga kuingia katika mfumo rasmi badala ya kuwatumia kisiasa.
Ushirikiano wa Afrika Mashariki
Nchi za Afrika Mashariki zinaweza kuleta maendeleo makubwa kwa kushirikiana katika:- Kuagiza dawa na chanjo kwa pamoja ili kupunguza gharama.
- Kuweka viwango vinavyofanana vya elimu na mafunzo ya wataalamu.
- Kushirikiana katika usalama na kupambana na ugaidi.
- Kuanzisha mfumo wa usafiri wa anga unaopunguza gharama.
- Kuanzisha masoko ya pamoja ya mazao yenye bei wazi.
- Kuanzisha vyuo vya teknolojia na ufundi vinavyowaandaa vijana kufanya kazi katika soko la dunia.
Barua kwa vijana wa Tanzania
Vijana wa Tanzania wanaishi katika kipindi chenye fursa nyingi kuliko vizazi vilivyopita, lakini pia wanakabiliwa na ushindani mkubwa. Wanapaswa kutumia teknolojia kujifunza, kutafuta kazi, kuanzisha biashara, kutengeneza programu na kupata maarifa kutoka sehemu mbalimbali duniani.Kila kijana ajitafutie mshauri mwenye uzoefu (mentor) katika eneo analolipenda, iwe ni biashara, siasa, kilimo, elimu au teknolojia. Mshauri mzuri anaweza kusaidia kijana kuepuka makosa na kufikia malengo kwa haraka.
Vijana wajenge maisha yao kwa nidhamu, watunze afya, wapange malengo ya kila mwaka na wasikubali kukatishwa tamaa. Pesa ni muhimu, lakini si chanzo pekee cha furaha. Afya, familia, imani, marafiki na kusaidia wengine ni sehemu muhimu ya maisha.
Msisubiri kila kitu kifanywe na serikali. Serikali ina wajibu mkubwa, lakini wananchi nao wana wajibu wa kujifunza, kufanya kazi, kuanzisha biashara, kushirikiana na kudai uwajibikaji.
Teknolojia kama injini ya uchumi
Tanzania inapaswa kuvutia kampuni kubwa za teknolojia kuwekeza katika vituo vya data, huduma za kidijitali na ajira za kitaalamu. Serikali iandae mazingira mazuri ya biashara, intaneti na ulinzi wa data.Vijana wanaweza kufanya kazi za uhandisi, huduma kwa wateja, uhasibu, malipo na usaidizi wa benki kwa kampuni za kimataifa wakiwa Tanzania. Hili linahitaji elimu bora, Kiingereza, ujuzi wa teknolojia na sera zinazowezesha biashara za kidijitali.
Hitimisho
Maendeleo ya Tanzania hayatahitaji maneno pekee, bali mipango inayotekelezeka, uwajibikaji na ubunifu. Tukirahisisha biashara, kuboresha elimu na afya, kuimarisha umeme, kupunguza gharama za mikopo, kutumia diaspora na kuwekeza katika teknolojia, tutafungua fursa kubwa kwa wananchi.Tanzania inaweza kufanya vizuri zaidi ikiwa viongozi, wafanyabiashara, vijana, diaspora na wananchi wote wataweka mbele maslahi ya nchi na kufanya kazi kwa pamoja.
zitto junior Pascal Mayalla Mshana Jr ChoiceVariable
