Manyanza
JF-Expert Member
- Nov 4, 2010
- 19,147
- 43,076
Swali lako linaelekea kwenye mada nyeti ya kisiasa nchini Tanzania, na linahitaji kutazamwa kwa umakini, kwa kuzingatia ukweli, muktadha wa kihistoria, na mitazamo tofauti.
Kwa nini watu wengine wanasema Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC) inaipendelea CCM na kukihujumu CHADEMA? Hapa kuna sababu zinazotajwa mara nyingi:
1. Uteuzi wa viongozi wa NEC
Kulingana na Katiba ya Tanzania, Rais wa Jamhuri ya Muungano (ambaye kwa kawaida hutoka CCM) ndiye anayeteua Mwenyekiti, Makamu Mwenyekiti na Mkurugenzi wa NEC.
Hii imesababisha malalamiko kwamba tume haina uhuru wa kweli na inafanya kazi kwa maslahi ya chama tawala.
2. Usimamizi wa Uchaguzi
CHADEMA na vyama vingine vya upinzani mara kadhaa vimedai kuwepo kwa:
Uonevu dhidi ya wagombea wao.
Kuzuia mikutano yao ya kampeni.
Wapiga kura kuwekewa mazingira magumu au kunyimwa haki.
Mifano ya madai haya ilionekana sana wakati wa uchaguzi wa 2015 na zaidi mwaka 2020.
3. Ukosefu wa uwazi katika matokeo
Matokeo ya uchaguzi hutangazwa na NEC bila kushirikisha vyama vya upinzani katika hatua ya mwisho ya uthibitisho wa fomu au matokeo.
Kuna malalamiko kuhusu kushindwa kutoa nakala za fomu za matokeo (Form 16 na 17) kwa mawakala wa vyama vya upinzani.
4. Ukatazaji wa mikutano ya kisiasa
Ingawa NEC si polisi, vyombo vya dola vinaonekana kufanya kazi kwa njia inayowanufaisha CCM, jambo ambalo wapinzani wanalihusisha na tume kwa sababu ya kimya chake katika kulaani au kulinda haki za vyama vyote.
---
Msimamo wa Serikali na NEC
NEC yenyewe mara nyingi imekanusha tuhuma hizi. Wao hudai kwamba:
Wanatekeleza majukumu yao kwa mujibu wa sheria.
Tume ni huru na haiegemei upande wowote.
Malalamiko mengi hayana ushahidi wa msingi.
---
Suluhisho linalopendekezwa na wadau:
Mageuzi ya kikatiba kuhakikisha NEC inakuwa huru kweli, ikiwezekana kwa kuundwa na chombo huru cha bunge au kamati ya pamoja ya vyama.
Majaribio ya maridhiano ya kitaifa kupitia mchakato wa katiba mpya ambayo itarekebisha mfumo wa uchaguzi na taasisi zake.
Ikiwa ungependa, naweza kukuletea takwimu au ushahidi kutoka kwenye ripoti huru za uchaguzi kama zile za TEMCO, LHRC au vyombo vya kimataifa.
Kwa nini watu wengine wanasema Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC) inaipendelea CCM na kukihujumu CHADEMA? Hapa kuna sababu zinazotajwa mara nyingi:
1. Uteuzi wa viongozi wa NEC
Kulingana na Katiba ya Tanzania, Rais wa Jamhuri ya Muungano (ambaye kwa kawaida hutoka CCM) ndiye anayeteua Mwenyekiti, Makamu Mwenyekiti na Mkurugenzi wa NEC.
Hii imesababisha malalamiko kwamba tume haina uhuru wa kweli na inafanya kazi kwa maslahi ya chama tawala.
2. Usimamizi wa Uchaguzi
CHADEMA na vyama vingine vya upinzani mara kadhaa vimedai kuwepo kwa:
Uonevu dhidi ya wagombea wao.
Kuzuia mikutano yao ya kampeni.
Wapiga kura kuwekewa mazingira magumu au kunyimwa haki.
Mifano ya madai haya ilionekana sana wakati wa uchaguzi wa 2015 na zaidi mwaka 2020.
3. Ukosefu wa uwazi katika matokeo
Matokeo ya uchaguzi hutangazwa na NEC bila kushirikisha vyama vya upinzani katika hatua ya mwisho ya uthibitisho wa fomu au matokeo.
Kuna malalamiko kuhusu kushindwa kutoa nakala za fomu za matokeo (Form 16 na 17) kwa mawakala wa vyama vya upinzani.
4. Ukatazaji wa mikutano ya kisiasa
Ingawa NEC si polisi, vyombo vya dola vinaonekana kufanya kazi kwa njia inayowanufaisha CCM, jambo ambalo wapinzani wanalihusisha na tume kwa sababu ya kimya chake katika kulaani au kulinda haki za vyama vyote.
---
Msimamo wa Serikali na NEC
NEC yenyewe mara nyingi imekanusha tuhuma hizi. Wao hudai kwamba:
Wanatekeleza majukumu yao kwa mujibu wa sheria.
Tume ni huru na haiegemei upande wowote.
Malalamiko mengi hayana ushahidi wa msingi.
---
Suluhisho linalopendekezwa na wadau:
Mageuzi ya kikatiba kuhakikisha NEC inakuwa huru kweli, ikiwezekana kwa kuundwa na chombo huru cha bunge au kamati ya pamoja ya vyama.
Majaribio ya maridhiano ya kitaifa kupitia mchakato wa katiba mpya ambayo itarekebisha mfumo wa uchaguzi na taasisi zake.
Ikiwa ungependa, naweza kukuletea takwimu au ushahidi kutoka kwenye ripoti huru za uchaguzi kama zile za TEMCO, LHRC au vyombo vya kimataifa.
