Leo naomba tuweke vyeti vyetu vya chuo na zile "A" zetu za sekondari pembeni, tuzungumze ukweli unaouma. Nimekuwa nikifanya uchunguzi wangu binafsi na kugundua jambo moja la kushangaza sana mitaani:
Asilimia kubwa ya watu tunaowachukulia kama 'watu wa kawaida' au wasio na uwezo mkubwa wa kuchambua mambo, wanapiga hatua kubwa sana za kifedha kuliko sisi ambao vichwa vyetu vimejaa "critical thinking".
Hapa nimejaribu kuchambua kwanini hawa jamaa wanatuacha kwenye mataa, huku sisi tukiendelea kubishana kuhusu sera za uchumi na siasa za kimataifa:
- Ugonjwa wa 'Analysis Paralysis': Msomi akitaka kufungua genge la nyanya, atafanya SWOT Analysis, atachora Business Plan ya kurasa 40, ataangalia Market Volatility, na kusoma vitabu vya Robert Kiyosaki. Mwisho wa siku, anaona mradi una hatari (Risk) asilimia 60%, anaacha. Yule 'mjinga' asiyejua SWOT analysis, anaamka asubuhi, ananunua nyanya, anapanga kwenye fungu, anauza. Baada ya miaka miwili, msomi bado anasoma Rich Dad Poor Dad, yule jamaa anamiliki maduka matatu.
- Utumwa wa 'Brand' na Hadhi: Sisi watu wenye akili tuna shida moja—tunaogopa kuonekana wa kawaida. Mtu mwenye digrii yake anaona aibu kuuza mitumba kariakoo kwa sababu "haishabihiani na hadhi yake". Yuko tayari kukaa ofisini na kiyoyozi, akilipwa laki tano kwa mwezi na bosi ambaye aliishia kidato cha pili, lakini bosi huyo ndiye anayemiliki ghorofa anayopanga huyo msomi. Sisi tunalinda Brand isiyolipa, wao wanasaka pesa.
- Kizungu Kingi, Salio Dogo: Kwenye mitandao na majukwaa kama haya, tunajua sana kupanga hoja. Tukianza kuchambua Macro-economics au makosa ya serikali, unaweza kudhani sisi ni washauri wa Benki ya Dunia. Lakini ukiingia kwenye Mobile Banking zetu, salio linasoma elfu kumi na mbili. Wakati sisi tunabishana kwa Kiingereza kinyoofu, kuna 'machinga' yupo busy anapokea oda za maelfu ya dola kutoka China kwa kutumia "Google Translate". Pesa haitambui Grammar, inatambua mzunguko.
- Hatari ya 'Perfectionism' (Kutaka Kukamilika Kila Kitu): Sisi "Great Thinkers" tunataka kila kitu kikae kwenye mstari kabla ya kuanza. Tunataka mtaji kamili, ofisi nzuri, na mazingira rafiki. Watu wa mtaani wana falsafa ya kikatili: "Tuanze, tutarekebisha mbele ya safari." Na mara nyingi, mitaani ndiyo shule halisi. Wanakosea, wanajifunza, wanapata hela. Sisi tunasubiri wakati sahihi ambao haufiki kamwe.
Hitimisho:Sijasema tusome au tusiwe watu wa kufikiri. Lakini huu uzito wetu wa kiakili (Critical Thinking) mara nyingi unageuka kuwa gereza letu la hofu. Tunajua sana hatari za kushindwa kiasi kwamba tunaogopa hata kujaribu.
Je, wakuu mnakubaliana na hili? Au ni mimi tu nimeamka na mawazo ya kifukara leo? Tiririkeni.
View attachment 3562994
