Huihui2
JF-Expert Member
- Jan 5, 2012
- 8,964
- 13,465
Khun Sa (aliyejulikana pia kama Chang Chi-fu au Sao Mong Kwan) alikuwa kingpin wa biashara ya madawa ya kulevya na mwanaharakati wa kivita kutoka Myanmar (zamani Burma).
Alizaliwa tarehe 17 Februari 1934 katika kijiji cha Loi Maw, wilaya ya Mongyai, Jimbo la Kaskazini la Shan. Alikufa tarehe 26 Oktoba 2007, akiwa na umri wa miaka 73, huko Yangon (Rangoon), ambapo alikuwa akiishi chini ya usimamizi wa Serikali ya Myanmar. Alikuwa na asili ya Kichina (baba yake alikuwa mwanajeshi wa KMT) na mama wa kabila la Shan, na jina lake la kweli lilikuwa Chang Chi-fu, lakini alibadili kuwa "Khun Sa" (maana yake "Prince Prosperous" katika lugha ya Shan) mwaka 1976.
Khun Sa alikuwa mmoja wa wafanyabiashara wakubwa zaidi wa heroini katika eneo la "Golden Triangle" (pembeni mwa Myanmar, Laos na Thailand), ambapo alidhibiti takriban 80% ya mazao ya opiumu ya Myanmar na nusu ya ugavi wa heroini wa dunia kati ya miaka 1976 na 1996. Aliongoza jeshi la kibinafsi lenye wanajeshi 20,000 hadi 30,000 (Mong Tai Army na Shan United Army), ambalo lilikuwa na lengo la kupigania uhuru wa Jimbo la Shan dhidi ya serikali kuu ya Myanmar.
Hii ilimfanya awe kama "Opium King" au "Prince of Death", na alidhibiti eneo kubwa la mpaka kati ya Thailand na Myanmar, likijumuisha biashara haramu na migogoro ya kikabila.
Alidhibiti biashara kubwa ya opium na heroini, akipatia mapato makubwa ya kufadhili jeshi lake. Mwaka 1987, alipendekeza kuuza mazao yake yote ya heroini kwa serikali ya Marekani kwa dola milioni 20 kwa mwaka, ili kutumika katika dawa za kimatibabu halali, na hivyo kumaliza nusu ya soko la dunia la heroini. Pendekezo hilo lilikataliwa na Marekani, na baadaye mwaka 1989 alishtakiwa na mahakama ya New York kwa kujaribu kuagiza tani 1,000 za heroini. Pia alipendekeza kwa Australia mwaka 1980, lakini walikataa, wakisema hawataki kulipa wahalifu ili wasifanye uhalifu.
Migogoro na serikali na majaribio ya kumuuwa: Alipata mafunzo ya kijeshi kutoka kwa jeshi la Burma na KMT (Kuomintang ya Kichina), lakini baadaye aliipinga serikali ya Myanmar na kuanzisha eneo lake la kujitegemea. Mwaka 1981, Jeshi la Marekani (DEA) lilishirikiana na Thai Rangers na guerrillas wa Burma kufanya jaribio la kumuuwa, lakini lilishindwa. Alishikwa na Thailand mara kadhaa (1969 na 1973) na kurudishwa Burma, lakini alitoroka na kuendelea na shughuli zake.
Mwaka 1996, alisalimisha silaha zake kwa serikali ya Myanmar na kuhamia Yangon, ambapo alikuwa na maisha ya anasa: alimiliki mgodi mkubwa wa ruby, aliwekeza katika barabara mpya kutoka Yangon hadi Mandalay, na akaunda uwanja wa gofu wa matatu na nusu (18-hole) kwa wafanyabiashara wa kigeni. Alikuwa na watoto 8 na alikufa akiwa na wake wadogo wa Shan, huku serikali iki monitor harakati zake.
Kwa ujumla, Khun Sa alikuwa ishara ya utovu wa nidhamu kwa wafanyabiashara wa dawa za kulevya katika eneo la Golden Triangle, ambapo biashara haramu ilichangia sana uchumi na migogoro ya kisiasa.
