uhuruborn
Senior Member
- Sep 6, 2025
- 119
- 430
Kwa Tanzania ya leo, ni vigumu tena kuzungumzia CCM kama chama cha siasa kinachoshindana na vyama vingine kwa mazingira sawa. Kinachojitokeza mbele ya macho ya Watanzania ni mfumo ambao CCM imejikita ndani ya dola, inalindwa na dola na inatumia nguvu ya dola kulinda utawala wake.
Hili si suala la hisia pekee. Katiba ya Tanzania inaweka wazi kwamba vyombo vya ulinzi na usalama ni vya Taifa. Ibara ya 147 inaeleza kwamba ni Serikali pekee inayoweza kuunda au kudumisha jeshi, na kwamba majeshi yanawekwa kwa ajili ya ulinzi na usalama wa nchi na wananchi.
Lakini tunapofika kwenye uhalisia wa kisiasa, tunakutana na kauli kutoka kwa viongozi wa CCM zinazoweka vyombo vya dola katika mazingira ya uhusiano wa moja kwa moja na chama.
Hapo ndipo tunapaswa kusema wazi:
CCM si chama cha siasa tu; CCM imejenga mfumo ambao chama, Serikali na dola vinaonekana kuwa kitu kimoja.
Hili si suala la hisia pekee. Katiba ya Tanzania inaweka wazi kwamba vyombo vya ulinzi na usalama ni vya Taifa. Ibara ya 147 inaeleza kwamba ni Serikali pekee inayoweza kuunda au kudumisha jeshi, na kwamba majeshi yanawekwa kwa ajili ya ulinzi na usalama wa nchi na wananchi.
Lakini tunapofika kwenye uhalisia wa kisiasa, tunakutana na kauli kutoka kwa viongozi wa CCM zinazoweka vyombo vya dola katika mazingira ya uhusiano wa moja kwa moja na chama.
Hapo ndipo tunapaswa kusema wazi:
CCM si chama cha siasa tu; CCM imejenga mfumo ambao chama, Serikali na dola vinaonekana kuwa kitu kimoja.
CHAMA KINAPOKUWA DOLA
Chama cha siasa kinapaswa kutafuta ridhaa ya wananchi kupitia uchaguzi.
Dola, kwa upande mwingine, inapaswa kuwa juu ya ushindani wa vyama.
Dola inapaswa kulinda Katiba. Dola inapaswa kulinda raia wote. Dola inapaswa kuhakikisha kwamba chama tawala na chama cha upinzani vinakutana kwenye uwanja wa kisiasa unaoheshimu sheria.
Lakini pale vyombo vya dola vinapotazamwa kama sehemu ya kulinda chama kilichopo madarakani, maana ya ushindani wa kisiasa inaanza kupotea.
Hapo ndipo chama kinapogeuka kuwa zaidi ya chama.
Kinakuwa mfumo wa dola.
Dola, kwa upande mwingine, inapaswa kuwa juu ya ushindani wa vyama.
Dola inapaswa kulinda Katiba. Dola inapaswa kulinda raia wote. Dola inapaswa kuhakikisha kwamba chama tawala na chama cha upinzani vinakutana kwenye uwanja wa kisiasa unaoheshimu sheria.
Lakini pale vyombo vya dola vinapotazamwa kama sehemu ya kulinda chama kilichopo madarakani, maana ya ushindani wa kisiasa inaanza kupotea.
Hapo ndipo chama kinapogeuka kuwa zaidi ya chama.
Kinakuwa mfumo wa dola.
VYOMBO VYA ULINZI VIKIINGIA KWENYE SIASA
Tatizo kubwa zaidi linakuja pale vyombo vya ulinzi na usalama vinapotumika katika kulinda maslahi ya kisiasa.
Kwa mujibu wa Katiba, vyombo hivyo ni vya Taifa, si vya CCM wala chama kingine chochote.
Lakini matukio ya kisiasa ya Tanzania yameacha maswali mazito kuhusu uhusiano kati ya dola, uchaguzi na nguvu za usalama.
Baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2025, taarifa mbalimbali za mashirika ya haki za binadamu ziliripoti vifo, majeruhi na matumizi ya nguvu dhidi ya waandamanaji. Haya ni matukio mazito ambayo yanahitaji ukweli, uchunguzi huru na uwajibikaji.
Na kuna Watanzania waliouawa kinyume cha sheria, hivyo hatupaswi kuendelea kuzunguka na kuuliza maswali ambayo kwa mtazamo huu tayari yana majibu.
Nani anapaswa kuwajibika kwa uamuzi na matendo ya Serikali iliyokuwa madarakani? — Serikali ya Samia Suluhu Hassan na uongozi wa CCM uliokuwa madarakani.
Nani alipaswa kuhakikisha vyombo vya ulinzi havitumiki kinyume cha sheria? — Serikali na mamlaka zilizokuwa zikiviongoza.
Nani anapaswa kutoa majibu kwa Watanzania kuhusu vifo hivyo? — Serikali iliyokuwa madarakani na viongozi wenye dhamana ya kikatiba.
Hatuwezi kuwa na hali ambayo wananchi wanapoteza maisha, halafu hakuna anayewajibika kisiasa au kiutawala.
Kama vyombo vya ulinzi vilitumia nguvu kinyume cha sheria, basi waliohusika wanapaswa kuchunguzwa, kutambuliwa na kuwajibishwa kwa mujibu wa sheria.
Na kama maamuzi yalitoka katika ngazi za juu za Serikali au uongozi wa kisiasa, basi uchunguzi huru unapaswa kuweka wazi mlolongo wa uwajibikaji kuanzia aliyetoa maelekezo, waliotekeleza, hadi waliokuwa na wajibu wa kuzuia ukiukwaji huo.
Taifa haliwezi kujenga utawala wa sheria kwa kuwanyamazisha waathirika na kuwaacha wenye mamlaka bila majibu.
Damu ya Mtanzania haiwezi kuwa takwimu tu.
Familia zilizopoteza wapendwa wao zinahitaji ukweli.
Wananchi wanahitaji uwajibikaji.
Na Taifa linahitaji haki.
Kwa mujibu wa Katiba, vyombo hivyo ni vya Taifa, si vya CCM wala chama kingine chochote.
Lakini matukio ya kisiasa ya Tanzania yameacha maswali mazito kuhusu uhusiano kati ya dola, uchaguzi na nguvu za usalama.
Baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2025, taarifa mbalimbali za mashirika ya haki za binadamu ziliripoti vifo, majeruhi na matumizi ya nguvu dhidi ya waandamanaji. Haya ni matukio mazito ambayo yanahitaji ukweli, uchunguzi huru na uwajibikaji.
Na kuna Watanzania waliouawa kinyume cha sheria, hivyo hatupaswi kuendelea kuzunguka na kuuliza maswali ambayo kwa mtazamo huu tayari yana majibu.
Nani anapaswa kuwajibika kwa uamuzi na matendo ya Serikali iliyokuwa madarakani? — Serikali ya Samia Suluhu Hassan na uongozi wa CCM uliokuwa madarakani.
Nani alipaswa kuhakikisha vyombo vya ulinzi havitumiki kinyume cha sheria? — Serikali na mamlaka zilizokuwa zikiviongoza.
Nani anapaswa kutoa majibu kwa Watanzania kuhusu vifo hivyo? — Serikali iliyokuwa madarakani na viongozi wenye dhamana ya kikatiba.
Hatuwezi kuwa na hali ambayo wananchi wanapoteza maisha, halafu hakuna anayewajibika kisiasa au kiutawala.
Kama vyombo vya ulinzi vilitumia nguvu kinyume cha sheria, basi waliohusika wanapaswa kuchunguzwa, kutambuliwa na kuwajibishwa kwa mujibu wa sheria.
Na kama maamuzi yalitoka katika ngazi za juu za Serikali au uongozi wa kisiasa, basi uchunguzi huru unapaswa kuweka wazi mlolongo wa uwajibikaji kuanzia aliyetoa maelekezo, waliotekeleza, hadi waliokuwa na wajibu wa kuzuia ukiukwaji huo.
Taifa haliwezi kujenga utawala wa sheria kwa kuwanyamazisha waathirika na kuwaacha wenye mamlaka bila majibu.
Damu ya Mtanzania haiwezi kuwa takwimu tu.
Familia zilizopoteza wapendwa wao zinahitaji ukweli.
Wananchi wanahitaji uwajibikaji.
Na Taifa linahitaji haki.
UCHAGUZI NA HALI YA DOLA
Uchaguzi unapaswa kuwa wakati ambao wananchi wanaamua nani awaongoze.
Lakini pale wapinzani wanapozuiwa kushiriki, viongozi wanapokamatwa, mikutano inapobanwa, wakosoaji wanapobanwa, na vyombo vya dola vikatumika kukabiliana na wapinzani, uchaguzi unapoteza maana yake ya kuwa mashindano ya kisiasa yenye usawa.
Hapo ndipo tunapoona tofauti kati ya chama kinachoshinda uchaguzi na mfumo unaolinda chama kisipoteze madaraka.
Lakini pale wapinzani wanapozuiwa kushiriki, viongozi wanapokamatwa, mikutano inapobanwa, wakosoaji wanapobanwa, na vyombo vya dola vikatumika kukabiliana na wapinzani, uchaguzi unapoteza maana yake ya kuwa mashindano ya kisiasa yenye usawa.
Hapo ndipo tunapoona tofauti kati ya chama kinachoshinda uchaguzi na mfumo unaolinda chama kisipoteze madaraka.
KUCHAGULIWA, KUJICHAGUA NA KUAPISHWA
Katika mazingira ambayo taasisi za dola zinaonekana kuwa karibu sana na chama tawala, hata mchakato wa uchaguzi wenyewe unapoteza uaminifu mbele ya wananchi.
Mtu anaweza kushinda uchaguzi kwa kura.
Lakini kama ushindani haukuwa huru na sawa, ushindi huo unaendelea kubeba maswali.
Na pale wananchi wanapoona viongozi wanaingia madarakani licha ya malalamiko makubwa kuhusu mchakato wa uchaguzi, huku wale wanaopinga wakikabiliwa na nguvu za dola, hisia ya wananchi inaweza kuwa kwamba:
Hatujaona chama kikishinda tu; tumeona mfumo ukijilinda wenyewe.
Hapo ndipo dhana ya CCM Dola inapopata nguvu.
Mtu anaweza kushinda uchaguzi kwa kura.
Lakini kama ushindani haukuwa huru na sawa, ushindi huo unaendelea kubeba maswali.
Na pale wananchi wanapoona viongozi wanaingia madarakani licha ya malalamiko makubwa kuhusu mchakato wa uchaguzi, huku wale wanaopinga wakikabiliwa na nguvu za dola, hisia ya wananchi inaweza kuwa kwamba:
Hatujaona chama kikishinda tu; tumeona mfumo ukijilinda wenyewe.
Hapo ndipo dhana ya CCM Dola inapopata nguvu.
NA KAMA CCM INAMILIKI VYOMBO VYA DOLA?
Jibu la kikatiba ni wazi: hapana.
Katiba haisemi JWTZ ni mali ya CCM.
Katiba haisemi Polisi ni mali ya CCM.
Katiba haisemi Usalama wa Taifa ni mali ya CCM.
Vyombo hivi ni vya Taifa na vinapaswa kulitumikia Taifa.
Kwa hiyo, tatizo si kwamba Katiba imesema CCM inamiliki vyombo vya ulinzi.
Tatizo ni pengo kati ya kinachosemwa na Katiba na namna nguvu za dola zinavyoonekana kutumika katika siasa.
Na hapo ndipo mjadala wa CCM Dola unapokuwa muhimu.
Katiba haisemi JWTZ ni mali ya CCM.
Katiba haisemi Polisi ni mali ya CCM.
Katiba haisemi Usalama wa Taifa ni mali ya CCM.
Vyombo hivi ni vya Taifa na vinapaswa kulitumikia Taifa.
Kwa hiyo, tatizo si kwamba Katiba imesema CCM inamiliki vyombo vya ulinzi.
Tatizo ni pengo kati ya kinachosemwa na Katiba na namna nguvu za dola zinavyoonekana kutumika katika siasa.
Na hapo ndipo mjadala wa CCM Dola unapokuwa muhimu.
HII SI CCM YA KAWAIDA YA CHAMA CHA SIASA
Chama cha kawaida kinaweza kushinda leo na kushindwa kesho.
Chama cha kawaida kinapaswa kukubali uwezekano wa kuondoka madarakani.
Chama cha kawaida kinapaswa kukubali kwamba wapinzani wake wana haki sawa ya kushindana.
Lakini chama kinapokuwa na ushawishi mkubwa kiasi kwamba taasisi za Serikali, uchaguzi, vyombo vya usalama na mifumo ya dola vinaonekana kuhusishwa na ulinzi wa utawala wake, hapo tunazungumza kuhusu kitu kikubwa zaidi ya chama.
Tunazungumza kuhusu chama-dola.
Na hapo ndipo jina CCM Dola linapopata maana yake kisiasa.
Chama cha kawaida kinapaswa kukubali uwezekano wa kuondoka madarakani.
Chama cha kawaida kinapaswa kukubali kwamba wapinzani wake wana haki sawa ya kushindana.
Lakini chama kinapokuwa na ushawishi mkubwa kiasi kwamba taasisi za Serikali, uchaguzi, vyombo vya usalama na mifumo ya dola vinaonekana kuhusishwa na ulinzi wa utawala wake, hapo tunazungumza kuhusu kitu kikubwa zaidi ya chama.
Tunazungumza kuhusu chama-dola.
Na hapo ndipo jina CCM Dola linapopata maana yake kisiasa.
WATANZANIA HAWAPASWI KUOGOPA DOLA
Jeshi ni la Mtanzania.
Polisi ni wa Mtanzania.
Serikali ni ya Mtanzania.
Katiba ni ya Mtanzania.
Hakuna Mtanzania anayepaswa kuogopa taasisi hizi kwa sababu tu anaunga mkono chama tofauti na chama kilichopo madarakani.
Na hakuna mwananchi anayepaswa kuuawa, kutekwa, kuteswa au kunyimwa haki kwa sababu ya msimamo wake wa kisiasa.
Ikiwa ukiwa mwanachama wa chama tawala unakuwa salama zaidi mbele ya dola kuliko ukiwa mwanachama wa upinzani, basi tunakuwa tumefika mahali ambapo uraia umeanza kupimwa kwa itikadi ya kisiasa.
Huo si msingi wa Taifa la kidemokrasia.
Polisi ni wa Mtanzania.
Serikali ni ya Mtanzania.
Katiba ni ya Mtanzania.
Hakuna Mtanzania anayepaswa kuogopa taasisi hizi kwa sababu tu anaunga mkono chama tofauti na chama kilichopo madarakani.
Na hakuna mwananchi anayepaswa kuuawa, kutekwa, kuteswa au kunyimwa haki kwa sababu ya msimamo wake wa kisiasa.
Ikiwa ukiwa mwanachama wa chama tawala unakuwa salama zaidi mbele ya dola kuliko ukiwa mwanachama wa upinzani, basi tunakuwa tumefika mahali ambapo uraia umeanza kupimwa kwa itikadi ya kisiasa.
Huo si msingi wa Taifa la kidemokrasia.
MWISHO
CCM inaweza kuwa chama tawala. Lakini Tanzania si CCM.
CCM inaweza kuunda Serikali. Lakini Serikali si CCM.
CCM inaweza kuwa na viongozi ndani ya Serikali. Lakini vyombo vya ulinzi na usalama si mali ya CCM.
Na kama nguvu za dola zitatumika kuwalinda watawala badala ya kulinda Katiba na wananchi wote, basi tatizo halitakuwa tena suala la chama kimoja.
Litakuwa suala la mustakabali wa Taifa.
Ndiyo maana leo tunasema kwa sauti:
CCM inaweza kuunda Serikali. Lakini Serikali si CCM.
CCM inaweza kuwa na viongozi ndani ya Serikali. Lakini vyombo vya ulinzi na usalama si mali ya CCM.
Na kama nguvu za dola zitatumika kuwalinda watawala badala ya kulinda Katiba na wananchi wote, basi tatizo halitakuwa tena suala la chama kimoja.
Litakuwa suala la mustakabali wa Taifa.
Ndiyo maana leo tunasema kwa sauti:
CCM SI CHAMA CHA SIASA PEKEE — CCM IMEKUWA CCM DOLA.
Na dola inapaswa kurudishwa kwa mwenyewe:
Watanzania.
Kwa sababu chama kinaweza kubadilika.
Viongozi wanaweza kubadilika.
Serikali inaweza kubadilika.
Lakini Tanzania lazima ibaki kuwa ya Watanzania.
Watanzania.
Kwa sababu chama kinaweza kubadilika.
Viongozi wanaweza kubadilika.
Serikali inaweza kubadilika.
Lakini Tanzania lazima ibaki kuwa ya Watanzania.
