Mzee mwanakijiji
Hizi safari zote unazoziona ni kwa ajili ya deals zao na sidhani kama ni kwa manufaa ya taifa. Mara nyingi, mkuu wa nchi huwa anakwenda kuongea na mkuu mwenzake wa nchi husika na kuangalia maeneo yanayohitaji attention. Wakishakubaliana wakubwa kwa wakubwa, kinachobaki ni watendaji wa maeneo husika katika nchi zote mbili kumalizia yaliyokubaliwa.
Mikataba ikishafikia mwisho, mabalozi wanaingia kuziwakilisha nchi hizo mbili katika hatua za mwisho za kumwaga wino. Hivyo basi, Raisi akimaliza ziara yake katika nchi fulani, wanaoweza kusafiri nyuma ya Raisi kwa ajili ya ufatiliaji na utendaji ni watendaji wa sehemu husika za serikali. Waziri mkuu ni mtu mkubwa katika serikali kumfuata Raisi nyuma. Anakwenda kufanya nini ambacho Raisi hakufanya? Mfano, Nyerere na Kaunda walikwenda china na baadae kukafuatiwa na ziara za mawaziri wao na siyo waziri mkuu. Baadae wasomi na watendaji wa wizara za ujenzi. Matunda yake, kitu hicho, Reli ya Tazara.
Mimi naziona hizo kama ziara za kuendeleza deals zao binafsi na siyo kwa manufaa ya taifa. Lowasa ni Tajiri. Mimi napenda sana mambo ya zamani. Badala ya kuanza upya tungeyaendeleza na kurekebisha yale mabovu. Tumeachana na ziara kwa wananchi tumekimbilia ziara za nje. Hata juzi nimesikia kuwa ziara za wanawake nje zitaongezeka. Tumesahau watu waliotuweka madarakani, hatuwashirikishi tena.
Siku hizi ushirikishwaji wa wananchi katika kupanga na kutekeleza mambo ya nchi umefifia kidogo. Huko nyuma pamoja na matatizo makubwa ya usafiri viongozi walikuwa wanafanya ziara na mikutano mingi ya wananchi. Siku hizi kila kiongozi ana shangingi na hakuna kitu.
Ziara na mikutano hiyo ilikuwa na faida mbili. Kwanza viongozi walikuwa wanapata nafasi ya kutoa maelezo ya undani kuhusu sera na mipango ya utekelezaji. Viongozi wengi walihusika ikiwa ni pamoja na Rais, mawaziri na hata wajumbe wa halmashauri kuu ya chama pekee cha siasa kwa wakati ule. Wananchi waliohudhuria mikutano ya hadhara walikuwa wengi na kwa maana hiyo elimu kwa umma ilikuwa pana zaidi.
Pili, wananchi walipata nafasi ya kutoa mawazo yao. Mawazo hayo yalitolewa kwa njia mbali mbali, kama vile risala, nyimbo, ngonjera, mashairi, ngoma, maigizo, maswali na maoni. Siku hizi ziara na mikutano ya wananchi imepungua sana. Hata hizo ziara zinazofanywa na viongozi nyingi ni ziara za kukagua miradi. Mazungumzo ya kiongozi anayetembelea mradi yanakuwa finyu kwa sababu yanalenga zaidi kwenye mradi unaohusika. Baadhi ya viongozi hawajulikani sana vijijini kwa sababu hawaendi huko mpaka kuwe na mradi.
Mawasiliano kati ya uongozi na wananchi siku hizi ni kupitia vyombo vya habari. Ni kweli vyombo vya habari vimeongezeka sana. Kuna magazeti mengi sana, redio nyingi, televisheni, majarida na tovuti. Ni kweli pia kumekuwa na uwazi mkubwa katika kutoa habari.
Serikali na taasisi nyingine, ikiwa ni pamoja na vyama vya siasa, vinatoa habari nyingi sana. Rais anazungumza na wananchi kila mwezi na mazungumzo yake yanalenga kwenye masuala muhimu kwa nchi. Hutuba za viongozi zinachapwa kwenye magazeti, zinasikika na kuonekana kwenye redio na televisheni.
Redio na televisheni zinaendesha vipindi vya
majadiliano na katika baadhi ya vipindi hivyo wananchi wanapata nafasi ya kutoa maono na kuuliza maswali. Matangazo ya shughuli mbali mbali yanatolewa kwenye vyombo vya habari. Habari nyingi sana za Serikali na taasisi nyingi zinapatikana kwenye tovuti. Siku hizi inawezekana kujua hata kiasi cha fedha za Serikali zilizopelekwa wilayani na mchanganuo wake. Kwa maana hiyo elimu kwa umma imepanuliwa.
Hata hivyo kuna matatizo ambayo yanafanya elimu kwa umma bado iwe finyu kuliko huko nyuma. Kwanza, pamoja na wingi wa vyombo vya habari, ni wananchi wachache walio na nafasi ya kupata habari kupitia vyombo hivyo. Televisheni zinaonekana zaidi mijini kwa watu wenye uwezo. Hali ni hiyo hiyo kuhusu magazeti na redio nyingi. Redio chache zinafika sehemu kubwa ya nchi lakini kwa sababu ya umasikini si watu wengi wanaweza kuwa na redio. Tovuti bado ni ndoto kwa wananchi walio wengi.
Pili, vyombo vya habari vinatoa mambo mengi ya burudani na porojo zaidi kuliko elimu kwa umma. Redio nyingi zinafahamika zaidi kwa muziki na televisheni zinafahamika zaidi kwa maigizo na michezo. Magazeti yanayosomwa sana Dar es Salaam ni yale ya burudani na porojo. Zaidi ya hapo mwelekeo wa vyombo vya habari ni wa biashara zaidi, hivyo habari za malumbano na kukosoa ndizo zinapewa uzito zaidi.
Tatu ni kwamba mawasiliano ya vyombo vya habari zaidi ni ya upande mmoja. Wananchi wanapata habari lakini nafasi ya kutoa mawazo yao ni finyu. Wachache wanapata nafasi kwenye magazeti, redio na televisheni lakini walio wengi hawapati.
Kuna semina na mikutano mingi ambapo watu wanatoa mawazo lakini nafasi ya kuhudhuria semina zaidi ni kwa viongozi na wasomi. Watu wa kawaida wanahusishwa kwenye utafiti lakini kuhusishwa kwao si huru kwa sababu hadidu za rejea za utafiti zinatayarishwa na watu ambao watakuwa wameamua malengo ya utafiti huo.
Matokeo ya yote haya ni kwamba wananchi hawashiriki sana katika kuamua sera na kupanga mikakati ya utekelezaji. Pamoja na msisitizo wa ushirikishwaji wa wananchi, ukweli ni kwamba sera zinaundwa zaidi kutoka juu kwa msukumo wa utandawazi na wananchi wanashawishiwa tu kuzielewa na kuzikubali. Kwa sababu ya utandawazi wafadhili wana nafasi kubwa zaidi katika kuandaa sera kuliko wananchi.
Ushirikishwaji wa wananchi ni jambo la lazima katika kujenga muafaka wa kitaifa. Wananchi wakishirikishwa kwa ukamilifu wataelewa kwa urahisi sera za nchi, kuzikubali na kuwa na mshikamano katika utekelezaji.
Msingi wa kutumia vyombo vya habari kwa mawasiliano na wananchi ni mzuri. Lakini katika hatua ya sasa ya maendeleo bado kuna umuhimu wa kuendelea kuwasiliana moja kwa moja na wananchi. Kwa hiyo bado kuna umuhimu wa viongozi kufanya ziara nyingi na kuwa na mikutano ya kawaida na wananchi badala ya kuwa mangimeza au kuona ziara za nje ni muhimu zaidi.
Siku hizi baadhi ya viongozi wa vyama vya siasa wanafanya ziara vijijini na kuzungumza na wananchi. Hilo ni jambo la kutia moyo. Lakini bado viongozi wengi wanapendelea zaidi kukutana na waandishi wa habari. Ukumbi wa Maelezo umekuwa ndio uwanja mkubwa wa siasa. Hakuna sababu ya msingi kwa nini viongozi wasikutane moja kwa moja na wananchi, hata wa Dar es Salaam tu, na waandishi wa habari wakawafuata huko. Wakifanya hivyo wananchi watapata nafasi ya kutoa maoni na kuuuliza maswali. Hivi utaratibu wa kukutana na "wazee" wa Dar es Salaam ulikuwa na kasoro gani?
