Damu za wanyama

Damu za wanyama

Mshana Jr

Platinum Member
Joined
Aug 19, 2012
Posts
362,437
Reaction score
835,611
Sio viumbe hai wote wana damu moja inayofanana rangi

Ingawa mara nyingi tunafikiria damu kuwa nyekundu kabisa, jamii ya wanyama inaonyesha wigo mzuri wa uhandisi wa kibiolojia.
Rangi ya damu imedhamiriwa na rangi maalum za kupumua zinazotumiwa kusafirisha oksijeni kupitia mwili.

Unaweza kujionea utofauti wa damu kulingana na mazingira ya kiumbe hai husika
1777299603382.jpg
 
Viumbe hai vinatofautiana damu kwa sababu ya mambo makuu ya kibaolojia, mabadiliko ya kimazingira (evolution), na mahitaji ya miili yao. Hapa kuna sababu kuu:



1. Aina ya Viumbe (Species)
Sio viumbe vyote vina damu nyekundu kama binadamu. Rangi ya damu hutegemea protini inayobeba oksijeni:
  • Wanyama wenye uti wa mgongo (kama binadamu na mbwa): Wana hemoglobin yenye madini ya chuma, ndiyo maana damu yao ni nyekundu.
  • Kaa, pweza, na wadudu fulani: Wana hemocyanin yenye madini ya shaba, hivyo damu yao ni ya bluu.
  • Baadhi ya minyoo: Wana damu ya kijani au zambarau kutokana na protini tofauti.



2. Vikundi vya Damu (Blood Groups)
Ndani ya spishi moja (kama binadamu), damu inatofautiana kupitia mifumo kama ABO na Rhesus (Rh). Tofauti hizi husababishwa na:
  • Antijeni (Antigens): Hizi ni protini zilizopo juu ya seli nyekundu za damu. Ukizaliwa na antijeni A, utakuwa na kundi la damu A. Usipokuwa nazo, unakuwa kundi O.
  • Urithi (Genetics): Unarithi kundi lako la damu kutoka kwa wazazi wako.



3. Kinga ya Mwili
Tofauti za makundi ya damu zinadhaniwa kuwepo kama kinga dhidi ya magonjwa. Kwa mfano, tafiti zinaonyesha kuwa watu wa kundi la damu O wana ukinzani mkubwa kidogo dhidi ya ugonjwa wa malaria kali ikilinganishwa na makundi mengine.



4. Mazingira na Mageuzi (Evolution)
Viumbe wametofautiana damu ili kuendana na mazingira yao. Viumbe wanaoishi kwenye baridi kali au kina kirefu cha bahari wana damu yenye uwezo tofauti wa kubeba oksijeni ili miili yao isiathirike na shinikizo au joto la mazingira hayo.

Credit: AI
 
Na sijui kwanini damu ya bluu huchukuliwa kama royal au noble blood na Elites toka enzi za kuumbwa Kwa dunia Mpaka sasa hivi.
damu ya bluu" (blue blood) linachukuliwa kuwa "bora" katika maana mbili tofauti kabisa:
moja ya kijamii na nyingine ya kisayansi/kimatibabu.


1. Maana ya Kijamii: Utukufu na Heshima
Katika lugha ya kila siku na historia, "damu ya bluu" hutumiwa kumaanisha watu wenye asili ya kifalme au kiungwana.


Asili ya neno: Huko Uhispania zamani, watu wa tabaka la juu (aristocrats) walikuwa na ngozi nyeupe sana kwa sababu hawakufanya kazi juani. Hii ilifanya mishipa yao ya damu kuonekana kwa urahisi kama mistari ya bluu chini ya ngozi.
Kwa nini ni "bora": Inachukuliwa kuwa bora kijamii kwa sababu inawakilisha ukoo wenye nguvu, utajiri, na heshima kubwa kuliko "damu nyekundu" ya watu wa kawaida ambao walikuwa na ngozi ya kahawia kutokana na kazi za shambani.


2. Maana ya Kisayansi:
Damu ya Kaa wa Horseshoe
Katika ulimwengu wa sayansi, damu ya bluu ya kweli (inayopatikana kwa viumbe kama kaa wa farasi au horseshoe crab) inachukuliwa kuwa bora na ya thamani sana kwa sababu ya uwezo wake wa kipekee wa kuokoa maisha.


Ulinzi dhidi ya Bakteria: Damu hii ina seli maalumu zinazoitwa amoebocytes ambazo huganda papo hapo zinapokutana na bakteria hatari (endotoxins).

Matumizi ya Matibabu:
Damu hii inatumiwa ulimwenguni kote kupima usalama wa chanjo, dawa za kudungwa sindano, na vifaa vya matibabu ili kuhakikisha havina vimelea.
Rangi: Inakuwa ya bluu kwa sababu haina madini ya chuma (iron) kama yetu; badala yake ina shaba (copper).
 
Back
Top Bottom