Kwenye jumba la kifalme la udongo na chuma lililozungukwa na miili ya simba na mamba waliokaushwa, aliishi mwanamume mmoja aliyetawaliwa na woga na wivu mkubwa wa madaraka. Alikuwa amevaa vazi la dhahabu lililonakshiwa na taji ya almasi yenye thamani ya mamilioni ya dola. Jina lake aliitwa Jean-Bédel Bokassa aliyejikweza kuwa "Mtawala Mkuu (Emperor) Bokassa I".
Bokassa aliamini kuwa alikuwa Mungu mdogo duniani. Lakini hakujua kuwa kwenye jiji la Paris, Ufaransa, na kwenye vituo vya kijeshi vya siri vya makomandoo wa Kifaransa, saa yake ya kuanguka ilikuwa imeshaanza kuhesabiwa.
Cheche iliyoleta mwisho wake ilianza mwezi Januari 1979. Bokassa, akiwa amefilisika kutokana na matumizi mabaya ya fedha za umma, alipitisha sheria ya kinyama: Watoto wote wa shule nchini humo walilazimishwa kununua na kuvaa sare za shule zilizotengenezwa na kiwanda kinachomilikiwa na mke wake tu! Sare hizo zilikuwa na bei ghali sana kiasi kwamba wazazi wengi walishindwa kuzimudu.
Mwezi Aprili 1979, maelfu ya wanafunzi wadogo na vijana waliingia mitaani jijini Bangui kupinga sheria hiyo. Bokassa alikasirika kupita kiasi. Aliamuru jeshi lake kuwakamata zaidi ya watoto 100 waliokuwa na umri kati ya miaka 8 hadi 16 na kuwafunga Jela ya Ngaragba.
Usiku wa tarehe 19 Aprili 1979, Bokassa mwenyewe aliitembelea jela hiyo akiwa amelewa na kushika bakora nene ya chuma yenye ncha ya pembe ya ndovu.
Mbele ya walinzi wake, Bokassa alishiriki kikamilifu kuwapiga watoto wale viboko vya kichwa na kuwakanyaga-kanyaga kwa viatu vya jeshi hadi wengi wao wakavuja damu na kupoteza maisha. Watoto zaidi ya 80 walichinjwa na kuuawa usiku huo mmoja.
Ukatili huu wa kutisha ulipovuja kupitia mashirika ya Haki za Binadamu, Rais wa Ufaransa wa wakati huo, Valéry Giscard d'Estaing ambaye awali alikuwa rafiki mkubwa wa Bokassa aligundua kuwa Bokassa amekuwa mzigo mkubwa kisiasa na doa kwa Ufaransa.
Ufaransa iliamua kumng'oa kwa nguvu. Plan ilipangwa kwa siri kubwa chini ya jina la "Operation Caban" na "Operation Barracuda".
Mnamo tarehe 19 Septemba 1979, Bokassa alitoka nchini kwake na kusafiri kwenda Libya kukutana na Muammar Gaddafi ili kuomba msaada wa fedha. Ufaransa ilitumia fursa hiyo ya Bokassa kutokuwepo nchini.
Saa 6:00 usiku wa tarehe 20 Septemba 1979, ndege ya jeshi la Ufaransa aina ya Transall C-160 ilitua kwa siri kubwa kwenye Uwanja wa Ndege wa Bangui.
Ndani ya ndege hiyo kulikuwa na makomandoo 83 wa kikosi maalum cha jeshi la Ufaransa (1er RPIMa), wakiongozwa na majasusi wa siri wa DGSE. Pamoja nao alikuwepo David Dacko, rais wa zamani aliyepinduliwa na Bokassa miaka 13 nyuma.
Bila risasi hata moja kufyatuliwa, makomandoo wa Ufaransa waliutwaa uwanja wa ndege, vituo vya redio, na Ikulu ya Bangui. Saa 6:30 usiku, David Dacko alitangaza kwenye redio ya taifa kuwa utawala wa Bokassa umeanguka na ufalme wake umevunjwa.
Wakati wanajeshi walipovamia Majumba ya Kifalme ya Bokassa huko Villa Kolongo na Berengo, walikutana na ushahidi uliowashtua makomandoo hao waliokomaa kivita:
• Ndani ya majokofu makubwa ya Ikulu (freezers), walikuta viungo na nyama za wanadamu zikiwa zimehifadhiwa kama nyama ya ng'ombe!
• Mashahidi na wapishi wa Ikulu walikiri kuwa Bokassa alikuwa na tabia ya kula nyama ya wanadamu (cannibalism) na kuwalisha wageni wake wa kimataifa bila wao kujua.
• Miili ya wapinzani wake kisiasa ilikutwa ikiwa imetupwa kwenye mabwawa ya mamba aliokuwa akiwafuga kwake.
Bokassa alipogundua akiwa nchini Libya kuwa amepinduliwa na hana tena nchi, alijaribu kutorokea Ufaransa lakini alikataliwa. Alilazimishwa kuishi ukimbizini nchini Ivory Coast na baadae Ufaransa kwa miaka kadhaa kabla ya kufanya kosa kubwa la kurudi nchini kwake mwaka 1986, akiamini wananchi bado wanampenda.
Mara tu alipotua Bangui, alikamatwa hapo hapo na kufikishwa mahakamani kwa makosa ya Mauaji ya Kimbari, Utesaji, Utekaji Nyara, na Kula Nyama za Wanadamu.
Mahakama ilimuhukumu adhabu ya kifo, lakini baadae adhabu hiyo ilipunguzwa na kuwa kifungo cha maisha jela kabla ya kuachiwa huru mnamo mwaka 1993 kutokana na msamaha wa rais.
Tarehe 3 Novemba 1996, Jean-Bédel Bokassa alifariki dunia kwa shambulio la moyo jijini Bangui akiwa maskini wa kutupwa, aliyetengwa na dunia na kukumbukwa tu kama mmoja wa viongozi makatili zaidi waliowahi kutawala Afrika.
Bokassa aliamini kuwa alikuwa Mungu mdogo duniani. Lakini hakujua kuwa kwenye jiji la Paris, Ufaransa, na kwenye vituo vya kijeshi vya siri vya makomandoo wa Kifaransa, saa yake ya kuanguka ilikuwa imeshaanza kuhesabiwa.
Cheche iliyoleta mwisho wake ilianza mwezi Januari 1979. Bokassa, akiwa amefilisika kutokana na matumizi mabaya ya fedha za umma, alipitisha sheria ya kinyama: Watoto wote wa shule nchini humo walilazimishwa kununua na kuvaa sare za shule zilizotengenezwa na kiwanda kinachomilikiwa na mke wake tu! Sare hizo zilikuwa na bei ghali sana kiasi kwamba wazazi wengi walishindwa kuzimudu.
Mwezi Aprili 1979, maelfu ya wanafunzi wadogo na vijana waliingia mitaani jijini Bangui kupinga sheria hiyo. Bokassa alikasirika kupita kiasi. Aliamuru jeshi lake kuwakamata zaidi ya watoto 100 waliokuwa na umri kati ya miaka 8 hadi 16 na kuwafunga Jela ya Ngaragba.
Usiku wa tarehe 19 Aprili 1979, Bokassa mwenyewe aliitembelea jela hiyo akiwa amelewa na kushika bakora nene ya chuma yenye ncha ya pembe ya ndovu.
Mbele ya walinzi wake, Bokassa alishiriki kikamilifu kuwapiga watoto wale viboko vya kichwa na kuwakanyaga-kanyaga kwa viatu vya jeshi hadi wengi wao wakavuja damu na kupoteza maisha. Watoto zaidi ya 80 walichinjwa na kuuawa usiku huo mmoja.
Ukatili huu wa kutisha ulipovuja kupitia mashirika ya Haki za Binadamu, Rais wa Ufaransa wa wakati huo, Valéry Giscard d'Estaing ambaye awali alikuwa rafiki mkubwa wa Bokassa aligundua kuwa Bokassa amekuwa mzigo mkubwa kisiasa na doa kwa Ufaransa.
Ufaransa iliamua kumng'oa kwa nguvu. Plan ilipangwa kwa siri kubwa chini ya jina la "Operation Caban" na "Operation Barracuda".
Mnamo tarehe 19 Septemba 1979, Bokassa alitoka nchini kwake na kusafiri kwenda Libya kukutana na Muammar Gaddafi ili kuomba msaada wa fedha. Ufaransa ilitumia fursa hiyo ya Bokassa kutokuwepo nchini.
Saa 6:00 usiku wa tarehe 20 Septemba 1979, ndege ya jeshi la Ufaransa aina ya Transall C-160 ilitua kwa siri kubwa kwenye Uwanja wa Ndege wa Bangui.
Ndani ya ndege hiyo kulikuwa na makomandoo 83 wa kikosi maalum cha jeshi la Ufaransa (1er RPIMa), wakiongozwa na majasusi wa siri wa DGSE. Pamoja nao alikuwepo David Dacko, rais wa zamani aliyepinduliwa na Bokassa miaka 13 nyuma.
Bila risasi hata moja kufyatuliwa, makomandoo wa Ufaransa waliutwaa uwanja wa ndege, vituo vya redio, na Ikulu ya Bangui. Saa 6:30 usiku, David Dacko alitangaza kwenye redio ya taifa kuwa utawala wa Bokassa umeanguka na ufalme wake umevunjwa.
Wakati wanajeshi walipovamia Majumba ya Kifalme ya Bokassa huko Villa Kolongo na Berengo, walikutana na ushahidi uliowashtua makomandoo hao waliokomaa kivita:
• Ndani ya majokofu makubwa ya Ikulu (freezers), walikuta viungo na nyama za wanadamu zikiwa zimehifadhiwa kama nyama ya ng'ombe!
• Mashahidi na wapishi wa Ikulu walikiri kuwa Bokassa alikuwa na tabia ya kula nyama ya wanadamu (cannibalism) na kuwalisha wageni wake wa kimataifa bila wao kujua.
• Miili ya wapinzani wake kisiasa ilikutwa ikiwa imetupwa kwenye mabwawa ya mamba aliokuwa akiwafuga kwake.
Bokassa alipogundua akiwa nchini Libya kuwa amepinduliwa na hana tena nchi, alijaribu kutorokea Ufaransa lakini alikataliwa. Alilazimishwa kuishi ukimbizini nchini Ivory Coast na baadae Ufaransa kwa miaka kadhaa kabla ya kufanya kosa kubwa la kurudi nchini kwake mwaka 1986, akiamini wananchi bado wanampenda.
Mara tu alipotua Bangui, alikamatwa hapo hapo na kufikishwa mahakamani kwa makosa ya Mauaji ya Kimbari, Utesaji, Utekaji Nyara, na Kula Nyama za Wanadamu.
Mahakama ilimuhukumu adhabu ya kifo, lakini baadae adhabu hiyo ilipunguzwa na kuwa kifungo cha maisha jela kabla ya kuachiwa huru mnamo mwaka 1993 kutokana na msamaha wa rais.
Tarehe 3 Novemba 1996, Jean-Bédel Bokassa alifariki dunia kwa shambulio la moyo jijini Bangui akiwa maskini wa kutupwa, aliyetengwa na dunia na kukumbukwa tu kama mmoja wa viongozi makatili zaidi waliowahi kutawala Afrika.
