@font-face { font-family: "Times New Roman"; }@font-face { font-family: "ArialMT"; }p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal { margin: 0in 0in 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: "Times New Roman"; }table.MsoNormalTable { font-size: 10pt; font-family: "Times New Roman"; }div.Section1 { page: Section1; }
Jaji Mstaafu Makame na Tume heshimuni na lindeni uamuzi wa Watanzania
Ibara ya 74(1) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, 1977 inatangaza kuundwa kwa Tume ya Taifa ya Uchaguzi Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Tume hii ni chombo muhimu sana katika kusimamia demokrasia nchini. Kwani kimepewa jukumu zito la kusimamia mchakato mzima wa kuwachagua viongozi wa nchi yetu yaani Raisi, wabunge na madiwani. Ni jukumu ambalo si tu kwamba ni zito bali pia takatifu ambalo wale ambao wamevikwa dhamana hiyo lazima wawe watu huru, wasiotiliwa shaka na watu, na ambao wataheshimu kwa dhati, ukakamavu na ushujaa mkubwa uamuzi wa wa wananchi wa Tanzania kupitia zoezi la uchaguzi mkuu.
Kwa bahati mbaya utendaji wa Tume ya Taifa ya Uchaguzi ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ambayo inaongozwa na Jaji Mstaafu Lewis Makame unatia mashaka makubwa kama kweli itakuwa tayari kuheshimu matakwa ya Watanzania. Kwamba utendaji wake unatia mashaka ni kunatokana na kuvurugwa kwa uchaguzi mkuu wa mwaka 1995 ambako ilibidi zoezi zima la uchaguzi katika Jiji la Dar es Salaam lifutwe na kurudiwa. Huku majimbo mengine ya mikoani watu wakiruhusiwa kuendelea kupiga kura kwa zaidi ya siku mbili. Vituo mbalimbali ambavyo watu walipiga kura kule mikoani vilitoa matokeo ya ajabu kuwa wagombea wa upinzani walipata kura sifuri hata katika vituo vile ambavyo wao walipiga kura!
Hakuna aliyechukuliwa hatua kwa kuvurugwa kwa uchaguzi huo. Kulikuwa na kesi nyingi sana mahakamani. Dawa ya kesi hiyo ilikuwa si nyingine bali kutunga sheria ambayo iliweka vikwazo dhidi ya kufunguliwa kwazo ikiwemo na lile la kulipa shilingi milioni tano kwa kila mdaiwa kama kinga ya gharama za kesi. Aliyetoa pendekezo hilo si mwingine bali aliyekuwa Makamu Mwenyekiti wa Tume hiyo, Augustine Ramadhani, ambaye hivi sasa ni Jaji Mkuu.
Utendaji wa Tume hii uliendelea kujionyesha kuwa unatekeleza amri za CCM na Serikali pale uchaguzi mdogo wa ubunge wa Temeke ulivyofanyika mnamo mwaka 1996. Nguvu nyingi sana zilitumika huku Tume ikikaa na kuachia mambo yaende ilivyotaka. Kama si umakini wa mawakala na wafuasi wa NCCR-Mageuzi mwaka huo Mrema asingeshinda. Makosa ya Tume yalikuwa makubwa zaidi mwaka 2000 ambapo hata Mkuu wa Jeshi la Polisi Omari Mahita alitoa vitisho kwa CUF na kuwaambia kuwa kama wao ni Ngangari basi yeye ni Ngunguri. Na kuwa siku ya uchaguzi hakuna hata ndege atakayewika. Udanganyifu uliofanyika mwaka huo ulikuwa mkubwa lakini tume haikuona kasoro yoyote ile.
Hali hiyo iliendelea mwaka 2005 ambapo mgombea wa CCM na kile kinachoitwa ushindi wa kishindo hakikuwa kweli kwani vurugu, wizi wa kura na kuongezwa kwa kura katika vituo ndiko ambako kulitawala. Kwamba katika kesi ya dhidi ya Wilbroad Slaa Mahakama Kuu ilithibitisha kuwa Dr. Slaa aliibiwa kura zaidi ya 5,000 ni ushahidi kuwa wizi wa kura umetawala na unabarikiwa na Tume ya Taifa ya Uchaguzi ambayo inaongozwa na Jaji Mstaafu Lewis Makame. Je kuna hatua ambazo Tume ilichukua dhidi ya watendaji wake wezi wa kura? Hapana. Tume iliendelea kuonyesha udhaifu mkubwa sana katika uchaguzi mdogo kule Tarime, Busanda na Biharamulo. Vitendo vya utumiaji nguvu na rushwa vilikithiri lakini Tume imekuwa ikivifumbia macho na hakuna hata mtendaji wake hata mmoja aliyeadhibiwa au kuwajibishwa.
Hapa ndipo ninaomba nizungumzie juu ya mashaka makubwa ambayo mtu mwenye akili nzuri na timamu anayoweza kuwa nayo juu ya nia ya kweli ya viongozi wa Tume hii. Jaji Mstaafu Makame amekuwa Mwenyekiti wa Tume hii kuanzia mwaka 1993. Sifa kubwa ya mtu kuchaguliwa kuwa Mwenyekiti wa Tume ya Uchaguzi ilikuwa ni lazima awe Jaji wa Mahakama Kuu au Jaji wa Mahakama ya Rufani. Wakati ile ya Makamu Mwenyekiti wa Tume ilikuwa ni kwamba awe mtu anayeshika, aliyewahi kushika au anayestahili kuteuliwa kushika madaraka ya Jaji wa Mahakama Kuu au Jaji wa Mahakama ya Rufani. Hizo ndizo sifa zilizochangia kuchaguliwa kwa Majaji Lewis Makame na Augustine Ramadhani kwani wote wawili walikuwa ni majaji katika Mahakama ya Rufani.
Ajabu yake pale Jaji Lewis Makame alipokuwa anafikia umri wa kustaafu serikali ilipeleka muswada ya Mabadiliko ya Kumi na Nne ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania mnamo tarehe 7 Februari mwaka 2005. Miongoni mwa ibara zilizobadilishwa ilikuwa ni ibara ya 74. Hii ilibadilisha sifa za Mwenyekiti na Makamu wa Mwenyekit wa Tume ya Taifa ya Uchaguzi. Ibara hiyo hivi sasa inasomeka:
74 (1) (a) Mwenyekiti ambaye atakuwa ni Jaji wa Mahakama au Mahakama ya Rufani au ni mtu mwenye sifa ya kuwa wakili na amekuwa na sifa hizo kwa muda usiopungau miaka kumi na mitano.
Ibara ya 74(1) (b) inarudia sifa hizo kwa Makamu Mwenyekiti wa Tume. Mabadiliko haya yalikubaliwa na Raisi Benjamin Mkapa mnamo tarehe 6 Aprili 2005. Kutokana na mabadiliko haya Jaji Mstaafu Lewis Makame ameendelea kuiongoza Tume hiyo. Hapa ndipo mtu anaweza kujiuliza je kwa nini sifa hizo zilibadilishwa kama si kwa lengo la kuhakikisha kuwa Jaji Lewis Makame anaendelea kuingoza Tume hiyo? Je, kwa nini amechaguliwa kuiongoza Tume hiyo licha ya utendaji na usimamizi mbovu wa Tume hiyo? Jibu li wazi ni kwamba waliomteua wanaridhika na utendaji huo kwani wananufaika nao.
Ni kwa minajili hii uadilifu na kuaminika kwa Tume ya Taifa ya Uchaguzi ya Jamhuri ya Muungano ni vitu ambavyo havipo. Katika nchi ambazo watu wanaheshimu utumishi wa umma na kuepuka mgongano wa masilahi Jaji Mstaafu Lewis Makame na Mkurugenzi wake Rajabu Kiravu walitakiwa wajiuzulu. Lakini si kwetu watu hawa wameshupalia nafasi zao kwa sababu ambazo wao wanazielewa.
Licha ya hayo yote ni kauli yangu kuwa wana jukumu kubwa la kuhakikisha kuwa wanaheshimu matakwa ya Watanzania kwani hivi sasa wananchi hawatavumilia kuona kuwa matakwa yao yanakiukwa. Ni lazima wawe wasimamizi wa haki na waheshimu uamuzi wa Watanzania. Mashaka ambayo yanazunguka uteuzi wao yanatosha kuwafanya waelewe kuwa Watanzania si watu wajinga na pale watakapoona matakwa yao yanakiukwa basi watachukua hatua zifaazo dhidi yao. Tafadhali Jaji Mstaafu Makame na wajumbe wa Tume heshimu uamuzi wa Watanzania na hakikisheni kuwa unakuwa huru, wa haki na ukweli.