Nyakijooga
JF-Expert Member
- Dec 9, 2018
- 522
- 827
Kwanza, nianze kwa kusema kwamba nimekuwa nikifuatilia kwa karibu kesi hiyo tangu siku ya kwanza Tundu Lissu alipofikishwa katika Mahakama ya Kisutu hadi sasa, ambapo kesi hiyo inaendelea kusikilizwa katika Mahakama Kuu, huku mshtakiwa akiwa amekaa rumande kwa zaidi ya siku 400.
Katika kipindi chote cha ufuatiliaji wangu, nimekuwa nikishuhudia mambo mengi yakiibuka ndani na nje ya muktadha wa kesi hiyo, baadhi yake yakiingia rasmi katika kumbukumbu za Mahakama kupitia ushahidi unaotolewa na mashahidi mbalimbali.
Sasa Mahakama imetoa uamuzi unaoruhusu baadhi ya mashahidi waliotajwa na Lissu—akiwemo Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi (CDF), Mkuu wa Jeshi la Polisi (IGP) na Mkurugenzi wa Upelelezi wa Makosa ya Jinai (DCI)—kuitwa Mahakamani kutoa ushahidi.
Huu ni mtazamo wa uchambuzi
Hadi sasa, mashahidi watatu pamoja na Lissu mwenyewe wamekamilisha ushahidi wao, jambo linalomaanisha kwamba upande wa utetezi tayari umeshawasilisha ushahidi wa mashahidi wanne. Shahidi wa tano, John Heche, anaendelea kukamilisha ushahidi wake.
Katika ushahidi ambao tayari umetolewa, mambo kadhaa mazito yameibuliwa, yakiwemo masuala ya utekaji, mauaji na matukio mengine yanayogusa matumizi ya madaraka na utendaji wa taasisi za dola.
Haya si masuala madogo. Zaidi ya uzito wake wa kisiasa na kijamii, ukweli kwamba yameibuliwa katika muktadha wa ushahidi na kuingia kwenye kumbukumbu za Mahakama unaongeza uzito wake wa kisheria. Mahakama inapofanya tathmini ya ushahidi, mambo kama haya hayawezi kutenganishwa na mazingira mapana ambayo ushahidi umetolewa.
Ndiyo maana uamuzi wa Mahakama kuruhusu viongozi hao wa taasisi muhimu kuitwa kutoa ushahidi unaifanya hatua hii kuwa ya kipekee katika mwenendo wa kesi.
Awali, upande wa Jamhuri ulipinga mashahidi hao kuitwa. Nakumbuka Wakili Katuga wa upande wa Jamhuri akieleza kwamba Lissu alikuwa na lengo la kuwaita viongozi hao ili kupata taarifa kupitia maswali ya dodoso (cross-examination).
Lissu hakupinga kwamba hiyo ni mojawapo ya sababu zake. Badala yake, amekuwa akisisitiza kwamba kesi yake ni nzito na kwamba kila jambo lenye umuhimu linapaswa kupewa nafasi ya kuchunguzwa ili haki iweze kupatikana.
Hapo ndipo ninapoona uzito wa hatua hii.
Ikiwa upande wa Jamhuri hautaomba kusitisha au kubadili mwenendo wa hatua hiyo, au kuchukua hatua nyingine ya kisheria kama vile kukata rufaa dhidi ya uamuzi huo, huenda tukawa tunaelekea kwenye ukurasa ambao kwa muda mrefu umekuwa ukisubiriwa na wengi: kupata majibu ya baadhi ya maswali ambayo yamekuwa yakikosa majibu ya kuridhisha, hususan kuhusu masuala ya mauaji, utekaji na matukio ya Oktoba wakati wa uchaguzi.
Kwa mtindo wa Lissu wa kuendesha hoja za kisheria, ni vigumu kuamini kwamba maafisa hao wa ngazi za juu wataingia katika cross-examination bila kukutana na maswali mazito kuhusu mambo ambayo tayari yameibuliwa katika mwenendo wa kesi.
Hapa ndipo kesi inaweza kuanza kuchukua sura nyingine.
Si kwa sababu tu CDF, IGP na DCI ni viongozi wakuu wa taasisi muhimu za dola, bali kwa sababu nafasi zao kiutendaji zinaweza kuwafanya kuwa na maarifa, taarifa au majibu kuhusu mlolongo wa matukio ambayo yamekuwa yakitajwa katika ushahidi wa mashahidi waliotangulia.
Kwa lugha nyingine, ushahidi wao unaweza usiwe tu kuhusu kile wanachokijua binafsi, bali pia unaweza kusaidia Mahakama kuelewa kwa kina namna taasisi zao zilivyohusishwa, zilivyofanya maamuzi au zilivyoshughulikia baadhi ya matukio yaliyotajwa katika kesi hii—kutegemea mipaka ambayo Mahakama itaweka katika maswali na ushahidi wao.
Na hapo ndipo kuna jambo la kimkakati la kuangalia.
Je, viongozi hawa wataingia Mahakamani wakiwa na majibu yanayofunga milango ya maswali yaliyopo, au ushahidi wao utafungua milango mingine mipya?
Kwa sababu kadiri mashahidi wanavyotoa ushahidi, ndivyo picha ya kesi inavyozidi kujengwa. Lakini wakati mwingine shahidi wa mwisho katika mlolongo fulani anaweza kusaidia kuunganisha vipande vya taarifa ambavyo vilionekana kutawanyika mwanzoni.
Kesi hii imepitia vipindi vingi vilivyoibua hisia, mijadala na umakini mkubwa wa umma tangu Lissu alipofikishwa Mahakamani. Hata hivyo, hatua ya viongozi hawa kuitwa kutoa ushahidi inaweza kuwa miongoni mwa hatua zinazofuatiliwa kwa hamu kubwa zaidi, hasa kutokana na uzito wa hoja ambazo zimekuwa zikiibuliwa ndani ya Mahakama.
Iwapo mashahidi hao watafika Mahakamani na kutoa ushahidi, hatua hiyo inaweza kuleta mwelekeo mpya katika kesi hii.
Zaidi ya hapo, inaweza kusaidia kuondoa baadhi ya ukungu unaozunguka maswali ambayo yamekuwa yakijadiliwa kwa muda mrefu katika jamii, si kwa kutoa majibu ambayo tayari yameamuliwa, bali kwa kuyaweka maswali hayo mbele ya taasisi na viongozi wenye dhamana ya kutoa majibu katika mazingira ya kisheria.
Msisitizo: Jambo muhimu si nani atashinda mjadala wa kisiasa nje ya wino wa Mahakama, bali ni ushahidi gani utawekwa mbele ya Mahakama, utapimwaje, na utaathirije uamuzi wa Mahakama.
Hapo ndipo uzito halisi wa hatua hii unapolala.
Na kama CDF, IGP na DCI watafika kweli Mahakamani, basi huenda tukawa tunakaribia kuona sura nyingine ya kesi ambayo, kwa muda mrefu, imekuwa na maswali mengi kuliko majibu.
Au uamuzi tofauti wa DPP?
Katika mazingira yaliyopo ni vigumu kutabili lakini uwezekano wa kuwaza unajitokeza ndani ya fikra za baadhi ya wananchi na wadau, kwamba DPP ataondoa anaweza kukosa nia ya kuendelea na kesi hiyo?
Itakumbukukwa katika mwenendo wa Kesi hiyo Jamhuri ilikuwa na mashahidi 30 hata hivyo ilifunga ushahidi wake baada ya mashahidi 17 kutoa ushahidi.
Karibu kwa mjadala
Katika kipindi chote cha ufuatiliaji wangu, nimekuwa nikishuhudia mambo mengi yakiibuka ndani na nje ya muktadha wa kesi hiyo, baadhi yake yakiingia rasmi katika kumbukumbu za Mahakama kupitia ushahidi unaotolewa na mashahidi mbalimbali.
Sasa Mahakama imetoa uamuzi unaoruhusu baadhi ya mashahidi waliotajwa na Lissu—akiwemo Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi (CDF), Mkuu wa Jeshi la Polisi (IGP) na Mkurugenzi wa Upelelezi wa Makosa ya Jinai (DCI)—kuitwa Mahakamani kutoa ushahidi.
Huu ni mtazamo wa uchambuzi
Hadi sasa, mashahidi watatu pamoja na Lissu mwenyewe wamekamilisha ushahidi wao, jambo linalomaanisha kwamba upande wa utetezi tayari umeshawasilisha ushahidi wa mashahidi wanne. Shahidi wa tano, John Heche, anaendelea kukamilisha ushahidi wake.
Katika ushahidi ambao tayari umetolewa, mambo kadhaa mazito yameibuliwa, yakiwemo masuala ya utekaji, mauaji na matukio mengine yanayogusa matumizi ya madaraka na utendaji wa taasisi za dola.
Haya si masuala madogo. Zaidi ya uzito wake wa kisiasa na kijamii, ukweli kwamba yameibuliwa katika muktadha wa ushahidi na kuingia kwenye kumbukumbu za Mahakama unaongeza uzito wake wa kisheria. Mahakama inapofanya tathmini ya ushahidi, mambo kama haya hayawezi kutenganishwa na mazingira mapana ambayo ushahidi umetolewa.
Ndiyo maana uamuzi wa Mahakama kuruhusu viongozi hao wa taasisi muhimu kuitwa kutoa ushahidi unaifanya hatua hii kuwa ya kipekee katika mwenendo wa kesi.
Awali, upande wa Jamhuri ulipinga mashahidi hao kuitwa. Nakumbuka Wakili Katuga wa upande wa Jamhuri akieleza kwamba Lissu alikuwa na lengo la kuwaita viongozi hao ili kupata taarifa kupitia maswali ya dodoso (cross-examination).
Lissu hakupinga kwamba hiyo ni mojawapo ya sababu zake. Badala yake, amekuwa akisisitiza kwamba kesi yake ni nzito na kwamba kila jambo lenye umuhimu linapaswa kupewa nafasi ya kuchunguzwa ili haki iweze kupatikana.
Hapo ndipo ninapoona uzito wa hatua hii.
Ikiwa upande wa Jamhuri hautaomba kusitisha au kubadili mwenendo wa hatua hiyo, au kuchukua hatua nyingine ya kisheria kama vile kukata rufaa dhidi ya uamuzi huo, huenda tukawa tunaelekea kwenye ukurasa ambao kwa muda mrefu umekuwa ukisubiriwa na wengi: kupata majibu ya baadhi ya maswali ambayo yamekuwa yakikosa majibu ya kuridhisha, hususan kuhusu masuala ya mauaji, utekaji na matukio ya Oktoba wakati wa uchaguzi.
Kwa mtindo wa Lissu wa kuendesha hoja za kisheria, ni vigumu kuamini kwamba maafisa hao wa ngazi za juu wataingia katika cross-examination bila kukutana na maswali mazito kuhusu mambo ambayo tayari yameibuliwa katika mwenendo wa kesi.
Hapa ndipo kesi inaweza kuanza kuchukua sura nyingine.
Si kwa sababu tu CDF, IGP na DCI ni viongozi wakuu wa taasisi muhimu za dola, bali kwa sababu nafasi zao kiutendaji zinaweza kuwafanya kuwa na maarifa, taarifa au majibu kuhusu mlolongo wa matukio ambayo yamekuwa yakitajwa katika ushahidi wa mashahidi waliotangulia.
Kwa lugha nyingine, ushahidi wao unaweza usiwe tu kuhusu kile wanachokijua binafsi, bali pia unaweza kusaidia Mahakama kuelewa kwa kina namna taasisi zao zilivyohusishwa, zilivyofanya maamuzi au zilivyoshughulikia baadhi ya matukio yaliyotajwa katika kesi hii—kutegemea mipaka ambayo Mahakama itaweka katika maswali na ushahidi wao.
Na hapo ndipo kuna jambo la kimkakati la kuangalia.
Je, viongozi hawa wataingia Mahakamani wakiwa na majibu yanayofunga milango ya maswali yaliyopo, au ushahidi wao utafungua milango mingine mipya?
Kwa sababu kadiri mashahidi wanavyotoa ushahidi, ndivyo picha ya kesi inavyozidi kujengwa. Lakini wakati mwingine shahidi wa mwisho katika mlolongo fulani anaweza kusaidia kuunganisha vipande vya taarifa ambavyo vilionekana kutawanyika mwanzoni.
Kesi hii imepitia vipindi vingi vilivyoibua hisia, mijadala na umakini mkubwa wa umma tangu Lissu alipofikishwa Mahakamani. Hata hivyo, hatua ya viongozi hawa kuitwa kutoa ushahidi inaweza kuwa miongoni mwa hatua zinazofuatiliwa kwa hamu kubwa zaidi, hasa kutokana na uzito wa hoja ambazo zimekuwa zikiibuliwa ndani ya Mahakama.
Iwapo mashahidi hao watafika Mahakamani na kutoa ushahidi, hatua hiyo inaweza kuleta mwelekeo mpya katika kesi hii.
Zaidi ya hapo, inaweza kusaidia kuondoa baadhi ya ukungu unaozunguka maswali ambayo yamekuwa yakijadiliwa kwa muda mrefu katika jamii, si kwa kutoa majibu ambayo tayari yameamuliwa, bali kwa kuyaweka maswali hayo mbele ya taasisi na viongozi wenye dhamana ya kutoa majibu katika mazingira ya kisheria.
Msisitizo: Jambo muhimu si nani atashinda mjadala wa kisiasa nje ya wino wa Mahakama, bali ni ushahidi gani utawekwa mbele ya Mahakama, utapimwaje, na utaathirije uamuzi wa Mahakama.
Hapo ndipo uzito halisi wa hatua hii unapolala.
Na kama CDF, IGP na DCI watafika kweli Mahakamani, basi huenda tukawa tunakaribia kuona sura nyingine ya kesi ambayo, kwa muda mrefu, imekuwa na maswali mengi kuliko majibu.
Au uamuzi tofauti wa DPP?
Katika mazingira yaliyopo ni vigumu kutabili lakini uwezekano wa kuwaza unajitokeza ndani ya fikra za baadhi ya wananchi na wadau, kwamba DPP ataondoa anaweza kukosa nia ya kuendelea na kesi hiyo?
Itakumbukukwa katika mwenendo wa Kesi hiyo Jamhuri ilikuwa na mashahidi 30 hata hivyo ilifunga ushahidi wake baada ya mashahidi 17 kutoa ushahidi.
Karibu kwa mjadala
