Zack Abdul
JF-Expert Member
- Mar 9, 2026
- 895
- 777
Sheria ya Tume za Uchunguzi ya Tanzania, Sura ya 32 Toleo Lililorekebishwa 2002, inampa Rais mamlaka ya kuanzisha tume za kuchunguza masuala ya maslahi ya umma, ikiwa ni pamoja na mwenendo wa watumishi wa umma, idara za serikali, na masuala ya rushwa. Sheria hii inaruhusu uteuzi wa makamishna, inaweka taratibu za uchunguzi, inatoa mamlaka ya kuwaita mashahidi, na kwa ujumla hutumika kwa ajili ya kubaini ukweli (fact-finding) badala ya kutoa hukumu.
Vipengele muhimu vya Sheria hii:
1. Kuanzishwa kwa Tume:
Kifungu cha 3 kinampa Rais mamlaka ya kutoa amri ya kuanzisha tume ya uchunguzi kwa hiari yake mwenyewe, kwa ushauri wa Waziri, au kwa kuzingatia kiapo cha mtu yeyote.
2. Wigo wa Uchunguzi:
Unahusisha mwenendo wa watumishi wa umma, mamlaka za serikali za mitaa, ukwepaji kodi, dosari katika mapato ya serikali, na usimamizi wa mashirika ya umma.
3. Mamlaka ya Tume:
Tume ina mamlaka sawa na Mahakama Kuu ya kuwaita mashahidi, kuhitaji nyaraka mbalimbali, na kuwahoji mashahidi chini ya kiapo.
4. Utaratibu wa Kazi:
Mikutano ya tume inaweza kuwa ya wazi au ya siri kulingana na maelekezo ya Rais, na makamishna wanatakiwa kufanya kazi kwa uhuru bila kuingiliwa.
5. Ripoti na Hatua:
Tume huwasilisha ripoti kwa Rais, ambaye anaweza kuchukua hatua mbalimbali, ikiwemo kutoa fidia, kuagiza kufunguliwa mashitaka ya jinai, pamoja na kuamua kama ripoti hiyo ichapishwe au la.
Kesho tunaenda kupokea ripoti rasmi ya Tume ya Kuchunguza Matukio ya Kabla, Wakati na Baada ya Oktoba 29 chini ya uenyekiti mahiri wa Jaji (Mstaafu) Othman Chande na wajumbe wenzake.
Vipengele muhimu vya Sheria hii:
1. Kuanzishwa kwa Tume:
Kifungu cha 3 kinampa Rais mamlaka ya kutoa amri ya kuanzisha tume ya uchunguzi kwa hiari yake mwenyewe, kwa ushauri wa Waziri, au kwa kuzingatia kiapo cha mtu yeyote.
2. Wigo wa Uchunguzi:
Unahusisha mwenendo wa watumishi wa umma, mamlaka za serikali za mitaa, ukwepaji kodi, dosari katika mapato ya serikali, na usimamizi wa mashirika ya umma.
3. Mamlaka ya Tume:
Tume ina mamlaka sawa na Mahakama Kuu ya kuwaita mashahidi, kuhitaji nyaraka mbalimbali, na kuwahoji mashahidi chini ya kiapo.
4. Utaratibu wa Kazi:
Mikutano ya tume inaweza kuwa ya wazi au ya siri kulingana na maelekezo ya Rais, na makamishna wanatakiwa kufanya kazi kwa uhuru bila kuingiliwa.
5. Ripoti na Hatua:
Tume huwasilisha ripoti kwa Rais, ambaye anaweza kuchukua hatua mbalimbali, ikiwemo kutoa fidia, kuagiza kufunguliwa mashitaka ya jinai, pamoja na kuamua kama ripoti hiyo ichapishwe au la.
Kesho tunaenda kupokea ripoti rasmi ya Tume ya Kuchunguza Matukio ya Kabla, Wakati na Baada ya Oktoba 29 chini ya uenyekiti mahiri wa Jaji (Mstaafu) Othman Chande na wajumbe wenzake.
