Nero: Mfalme Aliyegubikwa na Sanaa, Ukatili na Kujitakia Umaarufu
Nero alikuwa mmoja wa wafalme waliotawala Dola ya Roma kwa njia ya kipekee na ya kushangaza. Alizaliwa tarehe 15 Desemba mwaka 37 A.D. akiwa mtoto wa Agrippina, mwanamke maarufu aliyelelewa katika familia yenye ushawishi mkubwa. Nero alipenda sanaa na muziki tangu akiwa mdogo, na alikua akimpenda sana mama yake. Alipokuwa na umri wa miaka 16 tu, alikalia kiti cha enzi cha Roma.
Agrippina, mama yake Nero, alikuwa mwerevu na mwenye ushawishi mkubwa. Alitumia mbinu nyingi kuhakikisha mwanawe anakuwa mfalme. Baada ya mume wake kufariki, alirudi Roma na kumshawishi Mfalme Claudius kumuoa yeye na kumteua Nero kuwa mrithi badala ya mtoto wake wa damu, Britannicus. Hilo lilifanikiwa, na Nero akawa mfalme kijana.
Agrippina alitegemea kuwa Nero atamsikiliza na kutawala kwa maelekezo yake. Hata hivyo, kadri Nero alivyozidi kukua, alianza kutaka uhuru wake kama mtawala. Mahusiano kati yao yalivurugika na hatimaye, Nero aliamuru mama yake auawe. Tendo hilo liliwaacha Waroma wengi wakishtuka na kusema, "Kama amemuua mama yake, basi hakuna asiyeweza kumuua."
Katika miaka ya mwanzo ya utawala wake, Nero alifurahia upendo wa watu kwa kuwa aliandaa matamasha, michezo na shughuli nyingi za burudani. Aliacha masuala ya utawala mikononi mwa washauri wake Seneca na Afranius, huku yeye akijikita katika sanaa na uigizaji. Aliandika mashairi, kuimba na hata kuigiza hadharani. Tabaka la juu lilimdharau kwa tabia hizo, lakini watu wa kawaida walimshangilia.
Kadri muda ulivyoenda, watu walichoka na maigizo ya Nero. Alianza kulipa watu wamshangilie, na hata kufunga milango ya viwanja ili wasitoroke kabla hajamaliza maigizo yake. Alianza kuwa dikteta. Aliwaua maadui wake wa kisiasa bila sababu za msingi, na akaanza kuchukua mali za dola kujenga ikulu yenye vyumba zaidi ya 300.
Washauri wake wa awali walipoondoka, Nero aliwateua watu wa hovyo kama Tigellinus. Chini ya ushauri huo mbaya, alianza kurudisha mashindano ya mauaji hadharani na kuwaamuru maafisa wake wajiue kwa tuhuma zisizoeleweka. Mwandishi mashuhuri Seneca aliamua kustaafu kwa kisingizio cha afya mbaya ili kuokoa maisha yake.
Hali ya maisha mjini Roma ilianza kudorora. Uchumi uliyumba, njaa ilitanda, na Nero aliondoka kwenda Ugiriki kushiriki mashindano ya maigizo na uimbaji. Aliendelea kuishi kwa ndoto ya kuwa msanii maarufu huku watu wake wakiteseka. Alipoitwa arudi Roma mwaka 68 A.D., alikuta hana tena sapoti ya jeshi wala ya senate. Walimtangaza kuwa adui wa Roma.
Akiwa hana pa kukimbilia, Nero alijichoma kisu na kabla ya kufa alitamka, "What an artist dies in me" — yaani, "Msanii mkubwa anafariki ndani yangu."
Historia ya Nero ni onyo kwa viongozi wanaopenda sifa na anasa kuliko utawala wa haki. Ni simulizi ya kuonyesha jinsi mtu anaweza kuanguka kwa sababu ya kupuuza wajibu wake na kuendekeza mambo ya kijuujuu.
Je, hadithi ya Nero ina funzo lolote kwa siasa za sasa? Je, kuna ulinganisho wowote unaoweza kufanyika kati ya Nero na viongozi wa leo? Kila msomaji na aamue mwenyewe.
Hii hapa ni toleo lililoboreshwa la maelezo yako kuhusu Nero, lililoandikwa kwa mtiririko mzuri na lugha rasmi lakini ya kueleweka, huku yakihifadhi maudhui na msisitizo muhimu:
---
Nero: Mfalme Aliyepotezwa na Sanaa na Uraibu wa Madaraka
Nero alikuwa mmoja wa wafalme waliotawala Dola la Roma, anayekumbukwa sana kwa utawala wake wenye utata uliojaa burudani, ukatili, na maamuzi yasiyo ya kawaida. Alizaliwa tarehe 15 Desemba mwaka 37 BK (Baada ya Kristo), na akiwa na umri wa miaka 16 tu alikabidhiwa kiti cha kifalme—mwana mdogo kabisa kuongoza dola kubwa kama Roma.
Agrippina: Mama Mwenye Nguvu ya Ajabu
Mama yake Nero, Agrippina, alikuwa mwanamke mwenye ushawishi mkubwa. Alizaliwa katika familia ya kifalme, akiwa mtoto wa shujaa wa Roma aitwaye Germanicus. Agrippina alikulia ikulu na alijifunza sanaa ya ushawishi na mbinu za kisiasa. Urembo na akili zake vilimfanya kuvutia wanaume wengi, lakini pia aliingia katika mahusiano ya kisirisiri na kaka yake wa damu, Caligula, jambo lililosababisha kashfa kubwa ndani ya familia ya kifalme.
Caligula alipokuwa mfalme, alimfukuza Agrippina Roma kwa wivu wa kimapenzi na kumpeleka mtoto wake Nero kwa shangazi yake. Baada ya Caligula kuuawa, Claudius—mjomba wa Agrippina—akawa mfalme. Agrippina alirudi Roma na kwa ujanja mkubwa alimshawishi Claudius kumuoa na kumteua mtoto wake Nero kuwa mrithi wa kifalme badala ya mwanawe wa damu, Britannicus.
Nero: Kutoka Kijana Mpole Hadi Dikteta
Awali, Nero alionekana kama kijana mwenye maadili na aliyejikita kwenye sanaa kuliko siasa. Aliwapenda sana washauri wake Seneca na Burrus (Afranius), waliomshauri atawale kwa amani, kuepuka udikteta, na kuheshimu bunge la Senate.
Hata hivyo, mama yake Agrippina alitaka awe mtawala mkali wa mkono wa chuma. Alipoona Nero anapuuza ushauri wake na anaanza kujitegemea, alianzisha mipango ya kumwondoa madarakani na kumpandisha Britannicus. Muda mfupi baadaye, Britannicus alikufa ghafla baada ya chakula cha usiku, na Agrippina alidai kuwa Nero alimpa sumu. Baada ya mzozo na mama yake kuongezeka, Nero aliamuru auwawa kwa siri—akawa mtu wa kwanza kumuua mama yake mzazi akiwa madarakani.
Utawala wa Anasa na Maafa
Miaka ya awali ya utawala wa Nero ilikuwa ya furaha kwa wananchi wa kawaida kwa sababu aliandaa matamasha, michezo ya kuigiza, na mashindano mbalimbali. Hata hivyo, tabaka la juu, hasa bunge la Senate, lilikerwa na matumizi makubwa ya fedha pasipo idhini. Nero hakuwa na muda na siasa wala utawala—alionekana kujali sanaa na burudani tu.
Kwa kuwa hakupewa sifa alizotaka kama msanii, alianza kuwalazimisha watu wahudhurie maigizo yake. Alifunga milango ya viwanja ili watu wasiondoke kabla hajamaliza kuimba. Alishambulia watu waliokataa kumuangalia, na aliwatisha wengine wajinyonge au wakatwe vichwa kwa kutomtii. Aliua wake zake wawili, mama yake, na washirika wake wa karibu.
Alimteua mshauri mpya, Tigellinus, aliyemshauri kurejesha michezo ya kikatili kama vile watu kuchinjana hadharani (gladiators). Bila Seneca wala Burrus, Nero akawa dikteta kamili. Alitumia fedha za dola kujenga ikulu ya kifahari yenye vyumba zaidi ya 300, akadharau njaa iliyokumba Roma, na alikwepa majukumu yake ya kifalme kwenda kuigiza na kuimba nchini Ugiriki.
Kuanguka kwa Utawala wake
Alipokuwa Ugiriki, majimbo kama Hispania na Afrika (Misri) yakaanza kuasi na kukataa kutambua utawala wake. Mshauri wake, Helius, alimwomba arudi Roma. Aliporudi mwaka 68 BK, alikuta Senate na jeshi la kifalme (Praetorian Guard) wameshamtema. Walimtangaza kama adui wa taifa. Aliishiwa msaada, akaamua kujiua kwa kujichoma kisu kooni. Maneno yake ya mwisho yalikuwa: "What an artist dies in me."