SIKONGE,
Suala halikuwa sheria (an Act of Parliament), bali Katiba. Kwanza mwanzo Sheria ya uchaguzi ndiyo ilikuwa ikipinga independent candidate (IC) huku Katiba ikirusu. Mtikila akapinga hilo, yaani Sheria kumuzuia huku Katiba ibara 21 ikiruhu IC. Mahakama Kuu, THE LATE LUGAKINGIRA, akakubaliana na MTIKILA. MAGAMBA wakaenda Bungeni wakafanyia mabadiliko Katiba ibara za 39, 47 na 67 kuzuia IC. Hapo ndipo KAMANDA MTIKILA akafungua kesi nyingine kabisa akipinga mabadiliko hayo ya Katiba yanayopingana na ibara ya 21: kesi hii ndiyo iliyochakachuliwa na MAGAMBA KABUDI na RAMA
Mkuu NYAMKANG'ILI,
Naomba nikiri wazi mapema kabisa kwamba mimi ni JUMA
KILAZA wa Sheria, kwa hiyo ninaweza kuuliza maswali ambayo ni irrelevant kwa mtu mwenye uelewa mkubwa wa sheria.
Nimesoma post ya Sikonge na post yako nikaona mna tofauti ndogo sana. Iwapo Majaji waliosikiliza kesi hiyo wangekubali kwamba mabadiliko ya vifungu ulivyovitaja yalikuwa yanakinzana na kifungu cha 21, je, Mahakama ina uwezo wa ku-nullify hayo mabadiliko? Baada ya ku-nullify, Mahakama ina uwezo wa kurekebisha hizo kasoro au kurudisha Bungeni ambako ndiko sheria hutungwa na pia mabadiliko ya katiba hufanyika?
Kasoro niliyoiona mimi ilikuwa ni kwamba Jaji Augustino Ramadhani na wenzake pamoja na Kabudi, walikataa kuliagiza Bunge wakidai kwamba Bunge ni mhimili ambao uko independent na hautakiwi kuingiliwa kwenye utendaji wake. Lakini kwa maoni yangu naona kwamba hiyo independence ya mihimili ya dola inatumika vibaya. Bunge linatunga sheria na kufanya mabadiliko ya Katiba, Mahakama inatoa interpretation ya hizo sheria, once Mahakama ikishaona kuna utata kwenye hizo sheria zilizotungwa na Bunge ndipo inatakiwa kuirejesha sheria hiyo Bungeni kwa kuliambia Bunge kwamba sheria hii au mabadiliko haya ya Katiba yana kasoro hizi na zile. Kama ni Bunge linalowajibika litafanyia kazi hizo kasoro na kurekebisha sheria au mabadiliko husika kama walivyoshauriwa na Mahakama.
Mfano mzuri ni mjadala unaoendelea huko kwa Obama kuhusu Healthcare Law, Baadhi ya majaji walihoji kwamba je wanaweza ku-nullify sheria nzima au wanaweza kuirudisha kwenye congress ili congress ifanyie kazi vipengele ambavyo vina utata.
Lakini hapa Tanzania, Jaji Mkuu alisema kwamba kuliagiza Bunge lifanye marekebisho ili yaendane na kifungu cha 21 na hivyo kuruhusu mgombea binafsi itakuwa ni kuingilia mhimili wa Bunge. Mahakama isipofanya hivyo, Bunge nalo litajifanya halijui kinachoendelea na serikali kwa kuwa haitaki mgombea binafsi itakaa kimya na mambo yatabaki kama yalivyo. So, the right way ilikuwa ni kuliandikia Bunge (sio kuliagiza) kwamba mabadiliko haya na haya yaliyofanyika wakati fulani yanakinzana na kifungu hiki na hivyo yanaingilia haki ya msingi ya kikatiba ya wananchi. Once Mahakama ikishaandika hivyo, then Bunge linalowajibika na kwa kuwa linajua wananchi wamesikia kila kitu, lingeiagiza serikali kwamba mabadiliko mliyoleta Mahakama imesema yana kasoro hizi na hizi, so zifanyieni kazi ili Bunge liweze kurekebisha hizo kasoro.
Lakini kwa kuwa Tanzania mihimili yote inaendeshwa kishikaji, then tunaishia kudanganyana kwamba Mahakama inaogopa kuandika kwa kuwa itakuwa inaingilia mhimili mwingine (Bunge). Usanii mtupu!