Mazuri, Mabaya na Changamoto nilizoona katika Bajeti ya Serikali 2015/2016

[mito]

Jamani naenda moja kwa moja kwenye mada.

Mazuri
1) Kwa mara ya kwanza Bajeti hii haijaongeza kodi za magari, sigara na vinywaji kama ilivyozoeleka. Hii nimeipenda sana.

2) Bajeti hii pia imeendelea kumjali mfanyakazi kwa kupunguza PAYE kutoka 12% to 11%. Hii ni hatua nzuri ingawa mngeipunguza hadi 9% ndo ingekuwa safi sana.

3) Bajeti hii imeweka kodi katika vyuma, sukari, na mchele unaoingizwa nchini. Huko nyuma hivi vitu vilisamehewa kodi ili kuhamasisha uingizaji wake kwa vile tulikuwa na upungufu wa bidhaa hizi katika soko letu.

Waziri kasema sasa hivi tunajitosheleza katika bidhaa hizi, hivyo Serikali imeweka kodi kwa bidhaa za nje ili kulinda wazalishaji wa ndani. Kama kweli tunajitosheleza, lengo ni zuri kabisa.

Mabaya
1) Bajeti hii imeongeza kodi kwenye mafuta ya dizeli, petroli na mafuta ya taa. Wenyewe wanadai ongezeko hili ni kutunisha mfuko wa umeme vijijini (REA). Sawa ni wazo zuri, lakini mjue ongezeko hili litasababisha kila kitu kupanda na maisha kuzidi kuwa magumu zaidi kwa wananchi. Napendekeza ongezeko hili liondolewe tu zibakie kodi za zamani za REA. Vinginevyo usafiri wa daladala utapanda, nauli za mabasi zitapanda, chakula kitapanda sokoni mpaka Wananchi watachukia na kuona ni Bajeti ya hovyo kabisa.

2) Bajeti hii imeanzisha kodi mpya bandarini ambayo haikuwepo, inaitwa Tozo ya Kuendeleza Miundombinu (Infrastructure levy) ya 1.5% ya CIF value. Kama hii kodi inahusu kila bidhaa inayopitia bandarini inamaana tumepigwa changa la macho kwenye magari. Pale juu (No.1) wamejifanya hawajaongeza kitu, kumbe tunakuja kupigwa kupitia kodi hii. Binafsi sikuelewa vizuri Waziri aliposema wanaanza na Reli, so aliyeelewa vizuri tafadhali nielemishe vizuri kuhusu kodi hii.

Changamoto

1) Bajeti yetu ina jumla ya Trilion 24 (kama sikosei), cha ajabu deni la taifa ni Trilion 35 haaaaa yaani tunadaiwa zaidi ya Bajeti nzima ya Serikali, khaaa!! Hizi figure zimenisikitisha sana.

2) Sijui Serikali imejipanga vipi kupambana na Wafanyabiashara wasio waaminifu, wasiojali kabisa Wananchi. Hapa namaanisha hapo No 3 katika listi ya mazuri. Mnaofuatilia mambo mtakumbuka kuwa wafanyabiashara wa sukari wamekuwa na mchezo mchafu wa ku-create artificial scarcity ili kupandisha bei ya sukari. Wananchi waliumizwa sana na bei za kilanguzi za sukari. Kilio chetu kilipelekea Serikali kuruhusu sukari ya nje ikiamini kuwa tuna upungufu wa sukari nchini. Lakini baada ya sukari ya nje kuanza kuingia na kufanya bei ku-stabilize wafanyabiashara hao walianza kuilalamikia Serikali kwa kuruhusu sukari ya nje ingie nchini bila kodi na kufanya ya kwao yenye bei ya kilanguzi isinunulike.

Mchezo huu pia ulifanywa na wafanyabiashara wa mchele, nao huwa wana create articial scarcity ilihali wamefungia mpunga kwenye magodauni yao. Hapa pia serikali iliamua kuruhusu mchele wa nje ili kutusaidia na bei za kufa mtu tulizokuwa tunapigwa huko sokoni. Kama mnavyojua hawa nao walikuwa wanailalamikia serikali kila kukicha. Hata humu JamiiForums kule kwenye jukwaa la biashara kuna mabandiko kibao ya kulalamikia Serikali.

Wafanyabiashara wa vyuma nao hali ilikuwa ile ile, tena wao wakawa wanasingizia eti ujenzi wa uwanja wa taifa ndo umesababisha vyuma vimekuwa adimu nchi. Cha ajabu Serikali ilipoamua kuruhusu vyuma vya nje viingie nchini, leo wanadai eti wana vyuma vya kutosha kusupply soko la ndani.

Kimsingi ni wafanyabiashara hao hao ndo walio lobby kwa Serikali kuweka kodi kwa bidhaa hizi ili kulinda soko la bidhaa zao nchini. Sasa swali langu liko pale pale, baada ya serikali kuwakubalia ombi lao na sasa imeweka kodi kwenye bidhaa hizo, je Serikali imejipangaje kuwadhibidi wasirudie huo mchezo wao wa kuwakamua wananchi?

Jamani haya ndo niliyoyaona mimi kwenye hii bajeti yetu iliyotangazwa jana. Usisite kunisahihisha pale nilipoelewa vibaya, na wewe pia unaweza kuongezea uliyoyaona.

cc The Boss, BAK, Kimweri, MTAZAMO, Mkandara, Lizabon, Rweye, Edson, baro, DSN, JokaKuu, Rahim Jr, eddy, Matola, Pasco na wengineo

 

[Kimweri]

Sipingi serikali kukusanya kodi na hasa kutunza miundo mbinu. nategemea wapinzani wahakikishe hakuna hata senti moja ya hizo levy inayoenda Hazina, kwani zikienda kule tumepigwa changa la macho, watazitafuna kwenye recurent expenditures. Ziende kwenye kazi husika moja kwa moja 100% itumike kwenye actual infrastructure works, bajeti ya OC, na na recurrent expenses sijui mishahara zipo toka zamani, hakuna haja yakuzichanganya huko. zitaishia kwenye vikao mkakati visivyoisha.

Hii bajeti ilitakiwa ipunguzwe japo kwa asilimia 40 kwani kiasi kikubwa cha pesa kitakachoahidiwa humo hakitafika sehemu zinazokusudiwa.hakuna haja ya ku-over promise wakati delivery mbovu.

 

[BAK]

Mkuu mito deni la Taifa si 35 trllioni mpaka March mwaka huu deni la Taifa lilikuwa 39.7 Trllioni, nina hakika katika miezi hii mitatu limeshaongezeka at least kwa 3 triilioni. Kushusha PAYE kwa 1% ni danganya toto kwanini wasishushe wa at least 5% au zaidi? Ukiangalia vyanzo vya mapato hakuna uwezekano wa kukusanya mapayo ya trillion 24 hivyo kama mwaka huu ambapo bajeti ilikuwa 19 trillioni lakini makusayo yalikuwa ni trilioni 10 tu hivyo kuwepo na budget deficit ya Tshs 9 Trlioni ambayo ni karibu 50% ya bajeti ya mwaka mzima. Kwa maoni yangu Mkuu hii bajeti imejaa usanii wa hali ya juu.

https://www.jamiiforums.com/jukwaa-la-siasa/844700-deni-la-taifa-sasa-lafikia-39-trillioni.html
mito

 

[Mkandara]

mito
Mimi kusema kweli sijali sana bajeti ya serikali ambayo haithamini watu wake kwa kutazama wananchi wake kwanza. Serikali ambayo haitambui wajibu wake kuwa wao ni watumishi wa watu na sio wanajitumikia wao. Na nasema hivi kwa sababu moja kubwa kwamba serikali imeshindwa kutanguliza kujiuliza - Kwa nini Tanzania ni Maskini? kama hawana jibu basi itabakia kuendelea kulishana dose za Antibiotic wakati Umaskini unazidi kuelea..

Hivyo ndio maana serikali kubwa, hiyo hiyo leo imeongeza majimbo zaidi ya Ubunge kuongeza gharama za walipa kodi. Matumizi makubwa ya serikali katika mambo yasiyoboresha Uongozi bora katika utekelezaji wa shughuli zake ni serikali inayojitajirisha yenyewe kwa kuridhisha Upinzani kimaslahi. Halmashauri hazina meno, bunge halina meno, mashirika ya Umma bado maamuzi ya ajira na uwekezaji yanatolewa na wanasiasa.

Wanapoongeza kodi ama kupunguza ilhali wao kama viongozi wanapewa misamaha ya kodi sio tu kwa mishahara yao hadi mali wanazoagiza nje iwe magari au vitu vya starehe. Hawalipi hata gharama za maji na Umeme. wananchi wanagharamia hadi matumizi ya maji na umeme ya mashirika ya nje ya uwekezaji! Mzigo wote wamepewa wananchi halafu leo niseme kwamba kuna bajeti yenye unafuu wowote?.. Please hakuna njia isipokuwa kufumua mpango mzima wa Ujenzi wa Uchumi nchini toka Utawala hadi viunga vyake.

 

[mito]

BAK

Mkuu BAK unamaana hata hiyo tunayoambiwaga budget yetu ni tegemezi kwa 40% ni uongo, bali ni 50%?? manake umenichanganya kidogo

 

[Sibonike]

Budget ya kungata na kupuliza. Inangata zaidi kuliko kupuliza.
Kupunguza PAYE by 1% ni kiini macho tu

 

[Sibonike]

Kama kweli wataondoa misamaha ya kodi ni dalili nzuri japo ni kwa kuwa wanaondoka na wamekula sana rushwa eneo hilo.

 

[Rio Tinto]

very good analysis mm wasiwasi wangu ni hapo kwenye kuzuia sukari kutoka nje...nina wasiwasi hawa wauzaji wa ndani kurudia ule mchezo wa ulanguzi na atakayeumia hapa ni sisi walaji wa mwisho

 

[mito]

Mimi kusema kweli sijali sana bajeti ya serikali ambayo haithamini watu wake kwa kutazama wananchi wake kwanza. Serikali ambayo haitambui wajibu wake kuwa wao ni watumishi wa watu na sio wanajitumikia wao. Na nasema hivi kwa sababu moja kubwa kwamba serikali imeshindwa kutanguliza kujiuliza - Kwa nini Tanzania ni Maskini? kama hawana jibu basi itabakia kuendelea kulishana dose za Antibiotic wakati Umaskini unazidi kuelea..

Hivyo ndio maana serikali kubwa, hiyo hiyo leo imeongeza majimbo zaidi ya Ubunge kuongeza gharama za walipa kodi. Matumizi makubwa ya serikali katika mambo yasiyoboresha Uongozi bora katika utekelezaji wa shughuli zake ni serikali inayojitajirisha yenyewe kwa kuridhisha Upinzani kimaslahi. Halmashauri hazina meno, bunge halina meno, mashirika ya Umma bado maamuzi ya ajira na uwekezaji yanatolewa na wanasiasa.

Wanapoongeza kodi ama kupunguza ilhali wao kama viongozi wanapewa misamaha ya kodi sio tu kwa mishahara yao hadi mali wanazoagiza nje iwe magari au vitu vya starehe. Hawalipi hata gharama za maji na Umeme. wananchi wanagharamia hadi matumizi ya maji na umeme ya mashirika ya nje ya uwekezaji! Mzigo wote wamepewa wananchi halafu leo niseme kwamba kuna bajeti yenye unafuu wowote?.. Please hakuna njia isipokuwa kufumua mpango mzima wa Ujenzi wa Uchumi nchini toka Utawala hadi viunga vyake.

Hakika umenikuna na hii analysis yako mkuu, nimekosa hata cha kukuuliza zaidi, nimebaki naumia tu rohoni kusikia madudu ya serikali yetu uliyogusia hapa

 

[BAK]

Wapi nimekuchanganya Mkuu!? Makusanyo ya kodi kwa mwaka wa fedha 2014/2015 ni trilioni 10 tu mpaka May, 2015 wakati bajeti ya mwaka mzima ni 19 Trillioni

Mkuu BAK unamaana hata hiyo tunayoambiwaga budget yetu ni tegemezi kwa 40% ni uongo, bali ni 50%?? manake umenichanganya kidogo

 

[mito]

very good analysis mm wasiwasi wangu ni hapo kwenye kuzuia sukari kutoka nje...nina wasiwasi hawa wauzaji wa ndani kurudia ule mchezo wa ulanguzi na atakayeumia hapa ni sisi walaji wa mwisho

Sijui kama serikali wamejipanga kwa kweli, vinginevyo tusubiri maumivu tu mkuu

 

[mito]

Wapi nimekuchanganya Mkuu!? Makusanyo ya kodi kwa mwaka wa fedha 2014/2015 ni trilioni 10 tu mpaka May, 2015 wakati bajeti ya mwaka mzima ni 19 Trillioni

Kwa ile comment yako ya mwanzo, inaonyesha tuna deficit ya 50%, hii maana yake tunajitegemea kwa 50% tu, hamsini nyingine tunategemea wafadhili. Wakati statistics zilizozoeleka zinasema kuwa tunajitegemea kwa 60% halafu 40% ndo tunategemea wafadhili.

Unless sikukuelewa vizuri mkuu pale mwanzo

 

[MANI]

Mkuu mito deni la Taifa si 35 trllioni mpaka March mwaka huu deni la Taifa lilikuwa 39.7 Trllioni, nina hakika katika miezi hii mitatu limeshaongezeka at least kwa 3 triilioni. Kushusha PAYE kwa 1% ni danganya toto kwanini wasishushe wa at least 5% au zaidi? Ukiangalia vyanzo vya mapato hakuna uwezekano wa kukusanya mapayo ya trillion 24 hivyo kama mwaka huu ambapo bajeti ilikuwa 19 trillioni lakini makusayo yalikuwa ni trilioni 10 tu hivyo kuwepo na budget deficit ya Tshs 9 Trlioni ambayo ni karibu 50% ya bajeti ya mwaka mzima. Kwa maoni yangu Mkuu hii bajeti imejaa usanii wa hali ya juu.

https://www.jamiiforums.com/jukwaa-la-siasa/844700-deni-la-taifa-sasa-lafikia-39-trillioni.html

Kwa trend ya mwaka jana sidhani kama tutafikia hizo tr 22 maana nina hakika bajeti hii wakati wa kujadiliwa kwenye mafuta patachimbika hence kufanya marekebisho.

 

[Lyamber]

Tanzania inasikitisha sana hivi mbona hawajawahi kusema kwamba sasa hivi katika bajeti hii serikali inapunguza matumizi yasiyo na tija mfano kwenye kununua V8, posho na safari zisizokua na tija nakumbuka kuna mwaka watu walienda sijui nchi gani ile kujifunza kutengeneza mvua na pia kutanua wigo wa kodi kwa kuongeza kodi kwenye madini either yakiwa yanapelekwa huko ulaya sijui kifanywa nini....

 

[BAK]

Unaweza kusema hivyo kwamba kuna bajeti deficit ya 50% tatizo hii wizara ya fedha inaendeshwa kwa udanganyifu mkubwa sana. Hawasemi hali halisi ya bajeti ya Taifa wanaficha ficha mambo mengi sana kwa faida yao. Kama Bajeti ya Taifa kwa mawaka 2014/2015 ni 19 Trllioni na mpaka May, 2015 walikuwa wamekusanya 10 trilioni tunaweza kabisa kusema huo mwezi uliokuwa umebaki sana sana watakusanya trilioni nyingine na hivyo makusanyo ya mwaka mzima kufikia Trilioni 11 ambayo ni sawa na 58% ya bajeti nzima ya mwaka na hivyo kuwepo na budget deficit ya 42%.

Unaweza kufanya miradi yoyote ya maendeleo kweli ukiwa na upungufu wa 42% kwenye bajeti iliyotangazwa? Jibu ni kwamba haiwezekani ndiyo sababu tunaona miradi mingi ya maendeleo haifanyiki au wanafanya kiasi kisha inaashia kuahirishwa kwa kipindi kirefu sana

Kwa ile comment yako ya mwanzo, inaonyesha tuna deficit ya 50%, hii maana yake tunajitegemea kwa 50% tu, hamsini nyingine tunategemea wafadhili. Wakati statistics zilizozoeleka zinasema kuwa tunajitegemea kwa 60% halafu 40% ndo tunategemea wafadhili.

Unless sikukuelewa vizuri mkuu pale mwanzo

 

[STDVII]

Deni la Taifa linaakisi kukua kwa Uchumi, kama mkopo umechukuliwa Kwa eneo husika, mfano mkopo wa Gesi utalipwa kutokana na Gesi, Makaa na Chuma hivyo hivyo. ukiwa masikini obvious utakua na deni dogo, lakini Kwa Tanzania ni tofauti inapaa kiuchumi

 

[mito]

Unaweza kusema hivyo kwamba kuna bajeti deficit ya 50% tatizo hii wizara ya fedha inaendeshwa kwa udanganyifu mkubwa sana. Hawasemi hali halisi ya bajeti ya Taifa wanaficha ficha mambo mengi sana kwa faida yao. Kama Bajeti ya Taifa kwa mawaka 2014/2015 ni 19 Trllioni na mpaka May, 2015 walikuwa wamekusanya 10 trilioni tunaweza kabisa kusema huo mwezi uliokuwa umebaki sana sana watakusanya trilioni nyingine na hivyo makusanyo ya mwaka mzima kufikia Trilioni 11 ambayo ni sawa na 58% ya bajeti nzima ya mwaka na hivyo kuwepo na budget deficit ya 42%.

Unaweza kufanya miradi yoyote ya maendeleo kweli ukiwa na upungufu wa 42% kwenye bajeti iliyotangazwa? Jibu ni kwamba haiwezekani ndiyo sababu tunaona miradi mingi ya maendeleo haifanyiki au wanafanya kiasi kisha inaashia kuahirishwa kwa kipindi kirefu sana

Nimekupata vizuri mkuu

Just for curiosity, hivi huwa wanaficha ficha ukweli kwa sababu gani hasa? ingawa umegusia kuwa kwa faida yao
Je ni kwamba wanaogopa kusema ukweli ili wasionekane wanafeli? au wanaficha zingine kwa manufaa yao halafu huku wanatutajia kidogo? I'm just thinking loud

 

[DSN]

Mazuri ni pembejeo kuendelea kuwa Tax free...nakerwa na deni la Taifa kila linapopanda na nikioanisha maendeleo yetu sioni RATIO.Pia kama anavyosema Mkandara kuhusu budget mie uwa NAUMIA sana na STANDARD OF LIVING yetu na kila budget inapokuja sioni majibu ya TATIZO LA MAISHA YA WATANZANIA yakiboreka toka hatua moja kwenda mbele zaidi kila budget inapotoka ni Mwanzo wa ugumu mwingine wa Maisha WHY THAT?.Sio kuwa jibu lake sina ninalo ni RUSHWA Na UFISADI yani budget invyotoka hivi kuna watu wanatizama zipigwe zipi.

Kwanini tusiwe na TAIFA watu wawe PROUD siku moja mtu akiona WATANZANIA wanavyonawili kwa MAISHA BORa yeye anaona fahari kuwa HE HAS DONE IT.Roho ya kuona Mwanadamu mwenzio kapata furaha sababu umefanikisha furaha yake hiyo UMEPOTELEA wapi mbona wakina Nyerere kwa Budget ndogo walifanya Makubwa leo tuna Trioni 22 bado FURAHA za Watanzania ni MANUNG'UNIKO MBAYA.

Naota siku moja budget yetu inaweza kutoka mfano, sekta ya miundo mbinu ikaenda kujenga miundo mbinu kwenye viwanja ambavyo ni PLOT za kuuzwa ili watu wajenge viwanja vikiwa well planned na miundo mbinu yote ilishajengwa kama Sewage System, Umeme, Simu na Wasiliano Mengine Kama Internet, Barabara na Maji yako well fixed kila mtaa kisha walio uziwa plot wanaanza kujenga nyumba kwenye PLOT ambazo zilishapewa kila HUDUMA muhimu husika.

Ni msimu wa mafungu watu wakafanye yao!!!believe me kuna Matycoon huwa wanasubilia kuona safari wizara gani inapesa nyingi kwa ajili ya ununuzi wa MALI YA UMMA , magari, mitambo nk wawaweke sawa wanao husika watu wapige mambo...

Katika kuwaza sana hivi kuna any WATCHDOG maalumu kweli wa kuhakiki MAPATO NA MATUMIZI YA BUDGET kila inapotoka na kule inakokwenda kutumika na Je imetumika inavyopasa.Najua kuna kamati za Bunge lakini bado si JIBU sahihi...mimi ni muumini wa kutengeneza CONFLICT of INTEREST yani kuwepo kwa Taasisi zinazogangana wakati mwingine katika kufuatilia jambo moja kila kimoja kikitoka angle yake basi UWAFANYA wahusika wawe makini na matumizi kwa kuwa kila mmoja anakuja na Interest yake kufuatilia Jambo moja.

 

[mito]

Tanzania inasikitisha sana hivi mbona hawajawahi kusema kwamba sasa hivi katika bajeti hii serikali inapunguza matumizi yasiyo na tija mfano kwenye kununua V8, posho na safari zisizokua na tija nakumbuka kuna mwaka watu walienda sijui nchi gani ile kujifunza kutengeneza mvua na pia kutanua wigo wa kodi kwa kuongeza kodi kwenye madini either yakiwa yanapelekwa huko ulaya sijui kifanywa nini....

Hili la ma V8 si ndo lilimshinda pinda kusimamia? nadhani alichoweza ni kukataa yeye asipewe jingine

 

[BAK]

Wanaficha hali halisi Mkuu ili Watanzania tusiujue uozo uliojaa pale. Si unasikia wanajiita Serikali sikivu!? Wana usikivu kweli hawa Mkuu? Usikivu kwenye lipi wakati malalamiko ya wakulima, wafanyakazi, wafanyabiashara miaka nenda miaka rudi hawayashughulikii kabisa kwa visingizio mbali mbali ambavyo havina kichwa wala miguu.

Nimekupata vizuri mkuu

Just for curiosity, hivi huwa wanaficha ficha ukweli kwa sababu gani hasa? ingawa umegusia kuwa kwa faida yao
Je ni kwamba wanaogopa kusema ukweli ili wasionekane wanafeli? au wanaficha zingine kwa manufaa yao halafu huku wanatutajia kidogo? I'm just thinking loud