Mshana Jr
Platinum Member
- Aug 19, 2012
- 374,487
- 867,335
Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) ndicho chama kikuu na chenye nguvu zaidi cha upinzani nchini Tanzania.
Kikiwa kimeanza kama kikundi kidogo cha wasomi, kimekua na kuwa tishio kubwa zaidi la kitaasisi dhidi ya utawala wa miongo mingi wa chama tawala, Chama Cha Mapinduzi (CCM).
Chama hiki kilisajiliwa rasmi tarehe 28 Mei 1992, mara baada ya Tanzania kurejesha rasmi mfumo wa vyama vingi vya siasa kikatiba. Kiliasisiwa na Edwin Mtei, ambaye alikuwa Gavana wa zamani wa Benki Kuu ya Tanzania na Waziri wa Fedha, akishirikiana na Bob Makani. Kiitikadi, Chadema kilijipambanua kama chama mrengo wa kati kulia, kikihimiza soko huria, ugatuzi wa madaraka kwa serikali za mitaa, na uadilifu wa kitaasisi.
Katika uchaguzi wake wa kwanza wa mwaka 1995, chama kilitoka kikiwa na wabunge wanne tu, lakini kuelekea mwaka 2000 kilianza kuimarisha mizizi yake kwa kushinda halmashauri muhimu kama Karatu na Tarime.
Hatua kubwa ya ukuaji ilianza mwaka 2004 wakati Freeman Mbowe alipochukua hatamu kama mwenyekiti wa chama. Mbowe alikibadilisha Chadema kutoka kuwa chama cha wasomi na kukifanya kuwa vuguvugu lenye nguvu la vijana na wananchi wa kawaida vijijini na mijini. Kikisaidiwa na katibu mkuu mwenye ushawishi mkubwa, Dkt. Willibrod Slaa, chama kilijijengea umaarufu kwa kupiga vita ufisadi. Kampeni ya Dkt. Slaa ya "Orodha ya Mafisadi" (List of Shame) mwaka 2007 ilitikisa nguzo za serikali.
Katika uchaguzi wa mwaka 2010, Dkt. Slaa aligombea urais na kupata asilimia 27 ya kura, huku Chadema ikiteka majimbo makubwa ya mijini kama Mwanza, Arusha, Kilimanjaro, na Mbeya kupitia oparesheni kubwa ya kitaifa ya M4C (Movement for Change).
Mbinu za kisiasa zilibadilika kwa kasi kuelekea uchaguzi wa mwaka 2015 pale Chadema ilipoungana na vyama vingine vya upinzani kuunda muungano wa UKAWA (Umoja wa Katiba ya Wananchi).
Katika hali iliyoshtua wengi, aliyekuwa Waziri Mkuu wa zamani, Edward Lowassa, alihamia Chadema baada ya jina lake kukatwa CCM, hatua iliyomfanya Dkt. Slaa kujiuzulu kwa kupinga uamuzi huo.
Akisindikizwa na nguvu ya Chadema, Lowassa alipata kura nyingi zaidi za urais katika historia ya upinzani nchini Tanzania, akitangazwa kupata asilimia 39.9 ya kura, ingawa chama kilitupilia mbali matokeo hayo kikidai uwepo wa wizi wa kura.
Kipindi cha kuanzia mwaka 2016 hadi 2021 kilikuwa kigumu zaidi kwa chama kufuatia mbinu kali za udhibiti kutoka kwa serikali ya Awamu ya Tano ya Rais John Magufuli.
Mikutano ya kisiasa ilipigwa marufuku na viongozi wengi walikamatwa mara kwa mara. Mnamo Septemba 2017, mwanasheria mkuu wa chama na Mbunge machachari, Tundu Lissu, alinusurika katika jaribio la mauaji huko Dodoma baada ya kupigwa risasi 16, tukio lililomfanya apelekwe nje ya nchi kwa matibabu ya muda mrefu.
Katika uchaguzi wa mwaka 2020, Lissu alirejea na kugombea urais, lakini chini ya mazingira magumu ya ukandamizaji, CCM ilishinda karibu viti vyote vya ubunge, ikikiacha Chadema bila uwakilishi wa kutosha bungeni.
Hivi karibuni, mnamo Januari 2025, Chadema ilipitia mabadiliko makubwa ya kidemokrasia ya ndani ambapo Tundu Lissu alimshinda Freeman Mbowe kwa kura 31 na kuwa Mwenyekiti mpya wa Taifa, akiahidi siasa za mapambano zaidi badala ya maridhiano.
Hata hivyo, kuelekea uchaguzi mkuu wa Oktoba 2025, kufuatia mfululizo wa mikutano mikubwa ya chama chini ya kauli mbiu ya "Katiba Mpya na Tume Huru", Lissu alikamatwa na kushtakiwa kwa uhaini, na chama hicho kikaondolewa kwenye kinyang'anyiro cha uchaguzi kwa kigezo cha kiufundi cha kutotia saini kanuni za maadili zilizotolewa kwa kuchelewa.
Hivi sasa, chini ya usimamizi wa Katibu Mkuu John Mnyika, Chadema inaendelea na kampeni za kumwacha huru Lissu na kudai Katiba Mpya, huku ikitoa wito wa kuwepo kwa maridhiano ya kitaifa yatakayoongozwa na viongozi wa kidini ili kuponya nyufa za kisiasa nchini.
Mungu ibariki CHADEMA
Kikiwa kimeanza kama kikundi kidogo cha wasomi, kimekua na kuwa tishio kubwa zaidi la kitaasisi dhidi ya utawala wa miongo mingi wa chama tawala, Chama Cha Mapinduzi (CCM).
Chama hiki kilisajiliwa rasmi tarehe 28 Mei 1992, mara baada ya Tanzania kurejesha rasmi mfumo wa vyama vingi vya siasa kikatiba. Kiliasisiwa na Edwin Mtei, ambaye alikuwa Gavana wa zamani wa Benki Kuu ya Tanzania na Waziri wa Fedha, akishirikiana na Bob Makani. Kiitikadi, Chadema kilijipambanua kama chama mrengo wa kati kulia, kikihimiza soko huria, ugatuzi wa madaraka kwa serikali za mitaa, na uadilifu wa kitaasisi.
Katika uchaguzi wake wa kwanza wa mwaka 1995, chama kilitoka kikiwa na wabunge wanne tu, lakini kuelekea mwaka 2000 kilianza kuimarisha mizizi yake kwa kushinda halmashauri muhimu kama Karatu na Tarime.
Hatua kubwa ya ukuaji ilianza mwaka 2004 wakati Freeman Mbowe alipochukua hatamu kama mwenyekiti wa chama. Mbowe alikibadilisha Chadema kutoka kuwa chama cha wasomi na kukifanya kuwa vuguvugu lenye nguvu la vijana na wananchi wa kawaida vijijini na mijini. Kikisaidiwa na katibu mkuu mwenye ushawishi mkubwa, Dkt. Willibrod Slaa, chama kilijijengea umaarufu kwa kupiga vita ufisadi. Kampeni ya Dkt. Slaa ya "Orodha ya Mafisadi" (List of Shame) mwaka 2007 ilitikisa nguzo za serikali.
Katika uchaguzi wa mwaka 2010, Dkt. Slaa aligombea urais na kupata asilimia 27 ya kura, huku Chadema ikiteka majimbo makubwa ya mijini kama Mwanza, Arusha, Kilimanjaro, na Mbeya kupitia oparesheni kubwa ya kitaifa ya M4C (Movement for Change).
Mbinu za kisiasa zilibadilika kwa kasi kuelekea uchaguzi wa mwaka 2015 pale Chadema ilipoungana na vyama vingine vya upinzani kuunda muungano wa UKAWA (Umoja wa Katiba ya Wananchi).
Katika hali iliyoshtua wengi, aliyekuwa Waziri Mkuu wa zamani, Edward Lowassa, alihamia Chadema baada ya jina lake kukatwa CCM, hatua iliyomfanya Dkt. Slaa kujiuzulu kwa kupinga uamuzi huo.
Akisindikizwa na nguvu ya Chadema, Lowassa alipata kura nyingi zaidi za urais katika historia ya upinzani nchini Tanzania, akitangazwa kupata asilimia 39.9 ya kura, ingawa chama kilitupilia mbali matokeo hayo kikidai uwepo wa wizi wa kura.
Kipindi cha kuanzia mwaka 2016 hadi 2021 kilikuwa kigumu zaidi kwa chama kufuatia mbinu kali za udhibiti kutoka kwa serikali ya Awamu ya Tano ya Rais John Magufuli.
Mikutano ya kisiasa ilipigwa marufuku na viongozi wengi walikamatwa mara kwa mara. Mnamo Septemba 2017, mwanasheria mkuu wa chama na Mbunge machachari, Tundu Lissu, alinusurika katika jaribio la mauaji huko Dodoma baada ya kupigwa risasi 16, tukio lililomfanya apelekwe nje ya nchi kwa matibabu ya muda mrefu.
Katika uchaguzi wa mwaka 2020, Lissu alirejea na kugombea urais, lakini chini ya mazingira magumu ya ukandamizaji, CCM ilishinda karibu viti vyote vya ubunge, ikikiacha Chadema bila uwakilishi wa kutosha bungeni.
Hivi karibuni, mnamo Januari 2025, Chadema ilipitia mabadiliko makubwa ya kidemokrasia ya ndani ambapo Tundu Lissu alimshinda Freeman Mbowe kwa kura 31 na kuwa Mwenyekiti mpya wa Taifa, akiahidi siasa za mapambano zaidi badala ya maridhiano.
Hata hivyo, kuelekea uchaguzi mkuu wa Oktoba 2025, kufuatia mfululizo wa mikutano mikubwa ya chama chini ya kauli mbiu ya "Katiba Mpya na Tume Huru", Lissu alikamatwa na kushtakiwa kwa uhaini, na chama hicho kikaondolewa kwenye kinyang'anyiro cha uchaguzi kwa kigezo cha kiufundi cha kutotia saini kanuni za maadili zilizotolewa kwa kuchelewa.
Hivi sasa, chini ya usimamizi wa Katibu Mkuu John Mnyika, Chadema inaendelea na kampeni za kumwacha huru Lissu na kudai Katiba Mpya, huku ikitoa wito wa kuwepo kwa maridhiano ya kitaifa yatakayoongozwa na viongozi wa kidini ili kuponya nyufa za kisiasa nchini.
Mungu ibariki CHADEMA
