Na Abdallah Bawazir
11th October 2009
Kamati imechukuwa hatua hiyo baada ya kuona kuwa Tanesco imeshindwa kutekeleza mapema ushauri wake iliyoutoa mapema mwaka huu wa jinsi ya kushughulikia kwa haraka tatizo la umeme ili lisitokee tena nchini.
Akizungumza na gazeti hili jana, Mwenyekiti wa Kamati ya Bunge ya Nishati na Madini, William Shelukindo, alisema kamati yake imeamua kuiita menejimenti ya Tanesco ili ijieleze kwanini mgao wa sasa umetokea, wakati ulikuwepo muda wa kutosha na fedha za kushughulikia tatizo hilo.
Huku akionyesha kukerwa na mgao wa umeme uliopo sasa nchini, Shelukindo, alisema kuwa kimsingi tangu mpango wa Tanesco kutaka kununua mitambo yenye utata ya kuzalisha umeme ya kampuni ya Dowans kugonga mwamba, Tanesco ilitakiwa kutafuta njia mbadala ya kushughulikia tatizo la umeme.
Lakini inashangaza kuona hadi sasa hakuna kilichofanyika na matokeo yake nchi imeingia katika mgao mwingine wa umeme ambao ungeweza kuzuilika.
"Ujue kuwa suala la Dowans lilishaamuliwa tangu Desemba mwaka jana na kulikuwa na fedha za kutosha kununulia mitambo mingine, tunashangaa hakuna kilichofanyika, sasa tumewaita kwenye kamati Jumatatu (kesho) ili watueleze kilichotokea hapo katikati hadi ukaja mgao mwingine wakati tulishauri na kutahadharisha mapema" alisema.
Alisema pamoja na hatua hiyo ya kuiita menejimenti ya Tanesco ili itoe maelezo, kamati yake imekwenda hatua mbele zaidi, kwa kuteua timu ya wabunge watatu kutembelea baadhi ya mabwawa yanayozalisha nguvu za umeme nchini, ili kujiridhisha kama kuna upungufu mkubwa wa maji unaopelekea mgao wa umeme kama ilivyoelezwa na Tanesco.
"Tumeunda kamati ya wabunge watatu wameenda Kihansi, Hale na Bwawa la Nyumba ya Mungu kujiridhisha kama kweli kuna upungufu wa maji unaopelekea kuwepo kwa mgao wa umeme.....baada ya kamati hii kumaliza kazi yake itatoa taarifa kwenye kamati yetu ili tujue la kufanya", alisema Shelukindo.
Alipotakiwa na gazeti hili kueleza hatua ambazo zitachukuliwa na kamati yake baada kukutana na menejimenti ya Tanesco na kupokea taarifa ya kamati iliyoundwa, alisema kwa sasa hawezi kusema lolote hadi hapo watakapopata taarifa kamili.
Alipoulizwa kuhusiana na maoni ya baadhi ya watu kuwa kamati yake ndiyo inayostahili kubeba lawama kutokana na kushupalia mitambo ya kuzalisha umeme ya Dowans isinunuliwe, Shelukindo, ambaye pia ni Mbunge wa Jimbo la Bumbuli, alisema ukweli kuhusu nani anastahili kubeba lawama utajulikana muda si mrefu baada ya kukutana na menejimenti ya Tanesco.
"Baada ya kikao chetu na Tanesco Jumatatu (kesho) itajulikana nani anastahili kubeba lawama, ukumbuke sisi tulitoa ushauri wetu mapema sana na tukatahadharisha kabisa Tanesco ishughulikie suala hili mapema badala ya kusubiri mgao mwingine utokee", aliongeza kusema.
Mapema mwaka huu Mkurugenzi Mkuu Mtendaji wa Tanesco, Dk. Idrisa Rashid, alionya kuwa endapo serikali isingenunua mitambo ya Dowans, taifa lilikuwa katika hatari ya kuingia katika matatizo makubwa ya mgao wa umeme kuanzia Sepemba mwaka huu.
Lakini baada ya pendekezo la shirika lake kutaka kununua mitambo ya Dowans kupata upinzani mkubwa kutoka kwa wadau mbalimbali, hasa wabunge wa Kamati ya Madini na Nishati, hatimaye shirika hilo lilisitisha mpango huo japo kwa shingo upande.
Hata hivyo, siku chache baadaye, Dk. Rashid, aliibuka na kuonya kuwa shirika hilo analoliongoza lisilaumiwe nchi ikiingia gizani, baada ya mipango ya kutaka kununua mitambo ya Dowans kugonga mwamba.
``Wananchi wa Tanzania watafanya maamuzi yao hapo ambapo nchi itakuwa imegubikwa na kiza, mahospitali hayatoi huduma, viwanda havizalishi na wanafunzi vyuoni wanashindwa kusoma kwa sababu tulishindwa kufanya maamuzi`` alikaririwa akisema Dk. Rashid wakati akizungumza na waandishi wa habari.
Kauli hiyo ya Dk. Rashid, iliwashtua wananchi wengi, huku Kamati ya Bunge ya Nishati na Madini ikiieleza kuwa siyo ya kawaida na kuieleza kuwa ilikuwa na lengo la kuwatisha wananchi ili wakubaliane na ununuzi wa mitambo hiyo yenye utata ya Dowans.
Tangu kauli hiyo ilipotolewa, wananchi wengi na wadau mbalimbali waliingiwa na hofu kuwa huenda tatizo la uhaba wa umeme nchini lisishughulikiwe haraka katika kile kinachoonekana kutaka kukomoana kati ya Tanesco na Kamati ya Bunge ya Nishati na Madini iliyokuwa ikipinga mitambo hiyo kununuliwa.
Baada ya Tanesco kusalimu amri kutonunua mitambo ya Dowans, haijajulikana ni lini na njia gani mbadala itakayotumika kuondoa tatizo la mgao wa umeme ambalo linaendelea kuathiri uchumi wa nchi na harakati za wananchi wengi kujiletea maendeleo.
Baadhi ya wananchi waliozungumza na gazeti hili kwa nyakati tofauti, wameonyesha wazi hofu yao kama ipo dhamira ya dhati katika kushughulikia tatizo la umeme nchini na badala yake wanaona suala zima linaendeshwa zaidi kwa maslahi ya kibiashara na kisiasa.
Wananchi hao wamesema kuwa wamechoshwa na malumbano hayo na sasa wanataka kuona inafanywa mikakati ya uhakika kushughulikia tatizo la umeme nchini kabla mambo hayajaharibika zaidi.
Akizungumza na waandishi wa habari mapema mwaka huu wakati akitangaza uamuzi wa Tanesco kuachana mitambo ya Dowans, Dk. Rashid, alisema hali ya ukuaji wa uchumi nchini inafanya ongezeko la mahitaji ya umeme kukua kwa kiwango cha megawati 75 kila mwaka na kwamba kwa sasa kuna nakisi ya megawati 150 na kutahadharisha kama hali hii itaendelea bila ya kuwapo uzalishaji wa ziada, nakisi itakuwa megawati 225 ifikapo Desemba mwaka huu.
Jitihada za gazeti hili kumpata Mkurugenzi Mtendaji wa Tanesco, Dk. Idrisa Rashid, ili aweze kueleza kama menejimenti yake imepata barua ya kuitwa mbele ya kamati ya bunge na mikakati ya shirika lake kutatua tatizo la umeme ilishindikana baada ya simu yake ya mkononi kuita kwa muda mrefu jana bila ya kupokelewa.
Jitihada nyingine za kumpata Waziri wa Nishati na Madini, William Ngeleja, ili aweze kueleza msimamo wa serikali katika suala hilo nazo ziligonga mwamba baada ya simu yake kutopatikana hewani na alipotafutwa naibu wake, Adam Malima, naye hakupatikana baada ya simu yake kuita bila ya kupokelewa.
Tanesco imekuwa katika mvutano mkubwa na Kamati ya Bunge na Nishati ambayo inapinga vikali kununuliwa kwa mitambo ya Dowans kwa kile inaichoeleza kuwa mitambo hiyo imerithiwa kinyemela kutoka kampuni yenye utata na Richmond na pia ununuzi wake utakwenda kinyume na sheria ya manunuzi ya umma ambayo inakataza serikali kununua mitambo chakavu.
Chimbuko la Dowans ni mkataba wa mradi wa ufuaji umeme wa dharura wa megawati 100 kati ya serikali, Tanesco na kampuni ya Richmond uliofikiwa mwaka 2006. Richmond baada ya kushindwa kutekeleza mradi huo iliuza mitambo hiyo kwa Dowans.
Mkataba wa Richmond ulizua mvutano mkubwa kiasi cha kusababisha bunge kuunda kamati teule kuchunguza ikiongozwa na mbunge wa Kyela, Dk Harrison Mwakyembe, ambapo ripoti yake ilimfanya Waziri Mkuu Edward Lowassa ajiuzulu.
Pia mawaziri Nazir Karamagi (Nishati na Madini) na Dk Ibrahim Msabaha (Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki) nao walijiuzulu kwa kashfa hiyo.
Mtazamo wangu;
Kwanza nawaachia wadau walizame hili jambo. Hapa ndio tutakapoona uozo wa serikali ya kikwete kama kweli wao wako transparent watupe ripoti ya walichokizungumza humo kikao na sio kutupa matokeo.
Pili Serikali inajua tatizo la Tanesco liko wapi watueleze na wao wamelishughulikiaje bungeni na sio kutwambia tu jujujuu.
Tatu Tanesco kimtazamo wangu madeni mengi, mlimbikizano wa wafanyakazi wasio waaminifu, na misingi duni ya uendeshaji wa shirika kiufanisi (mfano hadi sasa tunatumia umeme wa maji, wakati india na china wanatumia umeme wa makaa ya mawe ambao ni rahisi) ndio inayorudisha nyuma maendeleo. But Tanesco watafanyaje mipango endelevu wakati serikali haitoi pesa na ikitoa wakubwa wanazitolea macho (wanataka chao) unategemea nini???
11th October 2009
- Wabunge sasa kuhoji menejimenti kesho
- Wangefuata ushauri mgao usingekuwepo
Kamati imechukuwa hatua hiyo baada ya kuona kuwa Tanesco imeshindwa kutekeleza mapema ushauri wake iliyoutoa mapema mwaka huu wa jinsi ya kushughulikia kwa haraka tatizo la umeme ili lisitokee tena nchini.
Akizungumza na gazeti hili jana, Mwenyekiti wa Kamati ya Bunge ya Nishati na Madini, William Shelukindo, alisema kamati yake imeamua kuiita menejimenti ya Tanesco ili ijieleze kwanini mgao wa sasa umetokea, wakati ulikuwepo muda wa kutosha na fedha za kushughulikia tatizo hilo.
Huku akionyesha kukerwa na mgao wa umeme uliopo sasa nchini, Shelukindo, alisema kuwa kimsingi tangu mpango wa Tanesco kutaka kununua mitambo yenye utata ya kuzalisha umeme ya kampuni ya Dowans kugonga mwamba, Tanesco ilitakiwa kutafuta njia mbadala ya kushughulikia tatizo la umeme.
Lakini inashangaza kuona hadi sasa hakuna kilichofanyika na matokeo yake nchi imeingia katika mgao mwingine wa umeme ambao ungeweza kuzuilika.
"Ujue kuwa suala la Dowans lilishaamuliwa tangu Desemba mwaka jana na kulikuwa na fedha za kutosha kununulia mitambo mingine, tunashangaa hakuna kilichofanyika, sasa tumewaita kwenye kamati Jumatatu (kesho) ili watueleze kilichotokea hapo katikati hadi ukaja mgao mwingine wakati tulishauri na kutahadharisha mapema" alisema.
Alisema pamoja na hatua hiyo ya kuiita menejimenti ya Tanesco ili itoe maelezo, kamati yake imekwenda hatua mbele zaidi, kwa kuteua timu ya wabunge watatu kutembelea baadhi ya mabwawa yanayozalisha nguvu za umeme nchini, ili kujiridhisha kama kuna upungufu mkubwa wa maji unaopelekea mgao wa umeme kama ilivyoelezwa na Tanesco.
"Tumeunda kamati ya wabunge watatu wameenda Kihansi, Hale na Bwawa la Nyumba ya Mungu kujiridhisha kama kweli kuna upungufu wa maji unaopelekea kuwepo kwa mgao wa umeme.....baada ya kamati hii kumaliza kazi yake itatoa taarifa kwenye kamati yetu ili tujue la kufanya", alisema Shelukindo.
Alipotakiwa na gazeti hili kueleza hatua ambazo zitachukuliwa na kamati yake baada kukutana na menejimenti ya Tanesco na kupokea taarifa ya kamati iliyoundwa, alisema kwa sasa hawezi kusema lolote hadi hapo watakapopata taarifa kamili.
Alipoulizwa kuhusiana na maoni ya baadhi ya watu kuwa kamati yake ndiyo inayostahili kubeba lawama kutokana na kushupalia mitambo ya kuzalisha umeme ya Dowans isinunuliwe, Shelukindo, ambaye pia ni Mbunge wa Jimbo la Bumbuli, alisema ukweli kuhusu nani anastahili kubeba lawama utajulikana muda si mrefu baada ya kukutana na menejimenti ya Tanesco.
"Baada ya kikao chetu na Tanesco Jumatatu (kesho) itajulikana nani anastahili kubeba lawama, ukumbuke sisi tulitoa ushauri wetu mapema sana na tukatahadharisha kabisa Tanesco ishughulikie suala hili mapema badala ya kusubiri mgao mwingine utokee", aliongeza kusema.
Mapema mwaka huu Mkurugenzi Mkuu Mtendaji wa Tanesco, Dk. Idrisa Rashid, alionya kuwa endapo serikali isingenunua mitambo ya Dowans, taifa lilikuwa katika hatari ya kuingia katika matatizo makubwa ya mgao wa umeme kuanzia Sepemba mwaka huu.
Lakini baada ya pendekezo la shirika lake kutaka kununua mitambo ya Dowans kupata upinzani mkubwa kutoka kwa wadau mbalimbali, hasa wabunge wa Kamati ya Madini na Nishati, hatimaye shirika hilo lilisitisha mpango huo japo kwa shingo upande.
Hata hivyo, siku chache baadaye, Dk. Rashid, aliibuka na kuonya kuwa shirika hilo analoliongoza lisilaumiwe nchi ikiingia gizani, baada ya mipango ya kutaka kununua mitambo ya Dowans kugonga mwamba.
``Wananchi wa Tanzania watafanya maamuzi yao hapo ambapo nchi itakuwa imegubikwa na kiza, mahospitali hayatoi huduma, viwanda havizalishi na wanafunzi vyuoni wanashindwa kusoma kwa sababu tulishindwa kufanya maamuzi`` alikaririwa akisema Dk. Rashid wakati akizungumza na waandishi wa habari.
Kauli hiyo ya Dk. Rashid, iliwashtua wananchi wengi, huku Kamati ya Bunge ya Nishati na Madini ikiieleza kuwa siyo ya kawaida na kuieleza kuwa ilikuwa na lengo la kuwatisha wananchi ili wakubaliane na ununuzi wa mitambo hiyo yenye utata ya Dowans.
Tangu kauli hiyo ilipotolewa, wananchi wengi na wadau mbalimbali waliingiwa na hofu kuwa huenda tatizo la uhaba wa umeme nchini lisishughulikiwe haraka katika kile kinachoonekana kutaka kukomoana kati ya Tanesco na Kamati ya Bunge ya Nishati na Madini iliyokuwa ikipinga mitambo hiyo kununuliwa.
Baada ya Tanesco kusalimu amri kutonunua mitambo ya Dowans, haijajulikana ni lini na njia gani mbadala itakayotumika kuondoa tatizo la mgao wa umeme ambalo linaendelea kuathiri uchumi wa nchi na harakati za wananchi wengi kujiletea maendeleo.
Baadhi ya wananchi waliozungumza na gazeti hili kwa nyakati tofauti, wameonyesha wazi hofu yao kama ipo dhamira ya dhati katika kushughulikia tatizo la umeme nchini na badala yake wanaona suala zima linaendeshwa zaidi kwa maslahi ya kibiashara na kisiasa.
Wananchi hao wamesema kuwa wamechoshwa na malumbano hayo na sasa wanataka kuona inafanywa mikakati ya uhakika kushughulikia tatizo la umeme nchini kabla mambo hayajaharibika zaidi.
Akizungumza na waandishi wa habari mapema mwaka huu wakati akitangaza uamuzi wa Tanesco kuachana mitambo ya Dowans, Dk. Rashid, alisema hali ya ukuaji wa uchumi nchini inafanya ongezeko la mahitaji ya umeme kukua kwa kiwango cha megawati 75 kila mwaka na kwamba kwa sasa kuna nakisi ya megawati 150 na kutahadharisha kama hali hii itaendelea bila ya kuwapo uzalishaji wa ziada, nakisi itakuwa megawati 225 ifikapo Desemba mwaka huu.
Jitihada za gazeti hili kumpata Mkurugenzi Mtendaji wa Tanesco, Dk. Idrisa Rashid, ili aweze kueleza kama menejimenti yake imepata barua ya kuitwa mbele ya kamati ya bunge na mikakati ya shirika lake kutatua tatizo la umeme ilishindikana baada ya simu yake ya mkononi kuita kwa muda mrefu jana bila ya kupokelewa.
Jitihada nyingine za kumpata Waziri wa Nishati na Madini, William Ngeleja, ili aweze kueleza msimamo wa serikali katika suala hilo nazo ziligonga mwamba baada ya simu yake kutopatikana hewani na alipotafutwa naibu wake, Adam Malima, naye hakupatikana baada ya simu yake kuita bila ya kupokelewa.
Tanesco imekuwa katika mvutano mkubwa na Kamati ya Bunge na Nishati ambayo inapinga vikali kununuliwa kwa mitambo ya Dowans kwa kile inaichoeleza kuwa mitambo hiyo imerithiwa kinyemela kutoka kampuni yenye utata na Richmond na pia ununuzi wake utakwenda kinyume na sheria ya manunuzi ya umma ambayo inakataza serikali kununua mitambo chakavu.
Chimbuko la Dowans ni mkataba wa mradi wa ufuaji umeme wa dharura wa megawati 100 kati ya serikali, Tanesco na kampuni ya Richmond uliofikiwa mwaka 2006. Richmond baada ya kushindwa kutekeleza mradi huo iliuza mitambo hiyo kwa Dowans.
Mkataba wa Richmond ulizua mvutano mkubwa kiasi cha kusababisha bunge kuunda kamati teule kuchunguza ikiongozwa na mbunge wa Kyela, Dk Harrison Mwakyembe, ambapo ripoti yake ilimfanya Waziri Mkuu Edward Lowassa ajiuzulu.
Pia mawaziri Nazir Karamagi (Nishati na Madini) na Dk Ibrahim Msabaha (Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki) nao walijiuzulu kwa kashfa hiyo.
Mtazamo wangu;
Kwanza nawaachia wadau walizame hili jambo. Hapa ndio tutakapoona uozo wa serikali ya kikwete kama kweli wao wako transparent watupe ripoti ya walichokizungumza humo kikao na sio kutupa matokeo.
Pili Serikali inajua tatizo la Tanesco liko wapi watueleze na wao wamelishughulikiaje bungeni na sio kutwambia tu jujujuu.
Tatu Tanesco kimtazamo wangu madeni mengi, mlimbikizano wa wafanyakazi wasio waaminifu, na misingi duni ya uendeshaji wa shirika kiufanisi (mfano hadi sasa tunatumia umeme wa maji, wakati india na china wanatumia umeme wa makaa ya mawe ambao ni rahisi) ndio inayorudisha nyuma maendeleo. But Tanesco watafanyaje mipango endelevu wakati serikali haitoi pesa na ikitoa wakubwa wanazitolea macho (wanataka chao) unategemea nini???