DAR si LAMU,
Nakubali kwamba PK amekuwa na mpango na reli ya kati since then lakini kama nilivyosema hapa tunazungumzia reli ya
standard gauge across a very large poor country. Nitajie nchi moja ya SADC ukiondoa SA ambao wamefanikisha kujenga hii reli.
...Actually, Southern Africa wanatumia kipimo kinaitwa Cape gauge -3 ft 6 in- ambayo inawafanya waweze kushirikiana kupitisha train zao, maeneo yao. Hapa msisitizo wangu uko kwenye mizigo zaidi. Angola -ambao nao wanatumia cape gauge- katika miaka ya karibuni wamepeleka reli hadi mpakani na DR Congo.
...Gautrain, ambayo ni kwa ajili ya rapid transport kati ya Pretoria -actually, Hatfield- na Jo'burg, yenye 80 kms ndio standard gauge. Issue ni speed na usalama wa abiria kwa maana hiyo.
...Inasemwa standard gauge ina gharama kuliko cape gauge, lakini, haiondoi umuhimu wa reli kwenye usafirishaji wa mizigo na faida yake kwa uchumi.
...Sie si masikini -kama wimbo huu unavyoimbwa, mara kwa mara- ila mawazo yetu ndio masikini.
...
Addis Ababa-Djibouti railway yenye urefu wa 656 kms -achilia mbali double track za 115 kms- na yenye kutumia umeme, inakaribia kumalizika -at 87%- na mpango ni mwaka huu. Wamewezaje? Hili swali linahitaji majibu.
...Kwa faida ya majadiliano -na wengine watakaokuwa interested- soma na
hii ya Nigeria, ina mpaka gharama na concern zako zimezungumziwa pia, ila, kazi inapigwa.
...Na
hapa, check railway network ya Nigeria. Take note kwamba, baadhi ya hizo proposed zimefanyiwa au zinafanyiwa kazi.
Ninachotaka kusema ni kwamba, kwa such costful investment; sisi wenyewe hatuna ubavu wa ku-finance angalu 50%. Kwavile hatuna huo ubavu, the only way to make things done ni kupata potential investors. For what I know, hadi sasa hajapatikana na kama yupo nitajie maybe am missing something. Na tusisahau, kwa miradi mikubwa kama hii si kila investor ana ubavu wa kutia pua yake! Na sometimes investor anaweza akapatikana lakini bado hiyo nayo haiwezi kuwa guarantee ya kuanza project manake hawa investors wanachofanya ni ku-express interest na akishapewa mradi; wanaanza ku-gather resources and that phase can take years as well!
...This is why i've said, we are suppose to raise the money. We don't have the money at hand, some ppl have them. We need to come up with a good plan, to finance the project. It can be done!
...Nakubaliana nawe, we need investors. Lakini, kwa kiasi gani? Afrika Kusini, Ethiopia na Nigeria miradi hii ni ya Serikali. Hatuwezi kusubiri investors ndio tujenge! Wakijenga wengine -nchi jirani- wakatupita, pesa itaenda kwao!
...I'm not counting them -investors- in as such. Labda kwenye reli kati ya Mtwara na Mbamba Bay au Mchuchuma/Liganga for that case. Naongelea kuchimbwa kwa chuma. Hii ngoma ni ya Serikali, in larger part.
Sasa kv PK aliwaona wenzake wazembe, na tayari alishakuwa na negative perceptions against JK; ndo maana kwake ikawa rahisi kwenda Kenya ambako tayari project ilikuwa underway. Lakini hapa pia tusisahau ule mradi wa Kenya nao ni wa muda mrefu... si kwamba Kenyatta kaingia tu madarakani akaanza initiative and six months later mradi uka-take-off; NO! Na hawa investors wana interests na priorities zao... it's not a matter of country X kuna investment Y ndo basi tena wanakimbilia! Mfano mzuri chukulia sakata la Bandari ya Bagamoyo! Wengi wanahoji kwanini isingekuwa Tanga... investor anataka Bagamoyo! Na hili limemkuta Mu7 na bomba lake! Wakati am certain yeye alishakuwa interested na Mombasa lakini mdau mkuu Total anataka Tanga!
...Kenya wanajenga wenyewe -wao ndio investor- kwa mkopo wa mChina. China ana appetite na tumbo la kutoa mikopo!
...Nadhani kwa Bagamoyo, mChina aliitaka kwa ajili yake yeye mwenyewe -inasemwa 50 yrs, i'm not sure- ili aweze kufika Rwanda, Burundi na DR Congo. Can you imagine the magnitude na effects of this? Nakuelewa!
Pia unauliza bomba la gas pesa zinatoka wapi? Kwanza, maelezo yangu ya hapo juu nimeshaweka wazi si kila investment inakimbiliwa na kila investor! Gharama za lile bomba ni $1.3 Billion ambazo zimewezesha kutandaza bomba umbali wa zaidi ya 500KM. Ukichukua hizo $1.3 Billion ukaziweka kwenye reli si ajabu ikaishia Morogoro au isifike kabisa! Sasa ulinganishe gharama za ujenzi wa bomba umbali wa 600 KM na reli across almost 1200 KM excluding zile pacha zinazounganisha miji mingine? Hiyo 1200KM nime-exclude rail ya Tabora to Kigoma; Kaliua to Mpanda na ile ya Isaka to Mwanza ambazo nazo ni part of the project not mentioning ile ya Kaskazini!!
...Ndio, hizo hela kwa reli ni ndogo, na tunahitaji zaidi ya hizo! Hatuwezi jenga reli yote kwa mkupuo! I would venture kwamba, kipande cha kwanza kifike Dodoma, na kuwe na bonge la inland port, mizigo iweze tawanyika nchi nzima tokea hapo, and beyond. This can be done!
...Nakuelewa kwenye urefu wa reli, tena sana, ndugu yangu. Tujenge kwa vipande! Hata wakoloni walijenga kwa vipande. Ujenzi huu ufanywa kwa vipande.
...Corridor isiyo na traffic kubwa ya mizigo, isiwe kipaumbele cha reli. Pesa inatarudi vipi?
Kuhusu miaka miwili ya makusanyo yetu! Nimetafuta gharama za ujenzi wa reli ya Kati nikakosa hivyo nikaamua nitumie za Kenya as a benchmark. Mombasa to Nairobi ni 609KM standing at $3.8Billion. Hizo $3.8Billion ni zaidi ya Trilion 7 za Tanzania na hiyo 609KM hata Tabora haufiki--- wakati tunaitafuta Kenza (near the boarder of Rwanda & Burundi Tanzania side). Hapo pia nimetoa pia line to Kigoma and Mwanza. Sasa endapo hizi gharama za Kenya zingekuwa ni directly proportional to Central Line cost basi hiyo TZS 7 Trillion zilizotumika Mombasa to Nairobi basi kwa project yetu ingekuwa ni almost 7*3 ambayo ni Trillion 21. Samuel Sitta mwaka jana (but ignore him because it's political) alidadi gharama za ujenzi ni Trillion 14. Kwa kuangalia hayo, ndo nikasema ni makusanyo yetu ya miaka 2!!
...I would be careful to use that project as a benchmark! Ina kasoro kadhaa. Kwanza, bei inasemwa imechezewa, ili watu wapate chakula. Pili, kuna ujenzi mkubwa wa madaraja ya juu katika njia, kitu kinachoongeza gharama.
...But still, like i said hapo juu. Ujenzi huu tutaufanya kwa awamu. Dar-Dom, halafu mbele kwa mbele. Tr 7 -ingawa nafikiri hiyo bei sio sahihi kihivyo- ni hela ya kawaida kwasasa kwa mradi kama huu.
...Huwa linaangaliwa pato la Taifa! Hiyo hela sio issue. Tatizo ni balls za kujenga hiyo reli. Itabidi miradi mingine tuitafutie namna, au kuipotezea kwa muda. Ndio ukweli. Its about choices, as you once said!
Kwamba tunaweza kukopa; ni sawa lakini hata huko kukopa si kwanza lazima apatikane potential investor na wewe unamdhamini? Na kama unamaanisha kukopa nchi kama nchi; pia inawezekana lakini si rahisi kiasi hicho... remember, tunazungumzia Billions of dollar hapa.
...Tunatakiwa kukopa kama nchi, yes, ndio namna miradi mikubwa kama hiyo huwa financed. Walipakodi watalipa deni!
...Issue kubwa ni mkataba, kwa maana ya malipo, riba na muda. Na uwezo wa kuongeza muda kama mambo hayatakuwa mazuri. Hatuhitaji kumwamini mtu, bali mkataba ulio mezani.
Kwamba miradi kama hii haitegemei pesa za ndani nimeshasema hilo kabla lakini hapa napo, tunarudi palepale... je, huyo investor alishapatikana? INvestor mkubwa wa miradi kama hii ni China lakini nae anaenda hatua kwa hatua kulingana na interest zake kwa wakati husika. For the past 3 years alikuwa kwenye railway and port investment upande wa Horn of Africa na West kisha akarudi Kenya! Tenda iliyotangazwa July mwaka jana ya Dar to Kigali (DIKKM) China Constructions nao wameomba! Lakini hili nalo kwa sababu zile zile ambazo nimetaja hapo juu; wala tusidhani kwamba ndo basi tena the project will take off soon! And remember, Rwanda ilipewa usukani wa hili jambo since 2014 na leo 2016 lakini bado investor HAJAPATIKANA! However, am certain kwa sasa atapatikana kwa sababu huu mradi wa DIKKM ni wa tangu 2009 na tangu hapo ulikuwa ni mradi wa PAMOJA kati ya Tanzania, Rwanda & Burundi but since then ikawa unaonekana kama ni wa Tanzania peke yake! Sasa kv wote wamerudi mezani na kutekeleza dhana ya Partnership Project, basi hivi sasa tunaweza kupata mwekezaji!
...Investor ni Serikali. Inabidi iwe hivyo, ama sivyo reli haijengeki.
...China, through mabenki yake, kwa udhamini wa serikali yake, ni financier. Yeye anajali hela yake irudi tu. Akiona haitaweza kurudi, hakupi. Of course na umuhimu wa link ya mradi na masilahi yake ya kibiashara na kisiasa.
...Imeanza mbali zaidi, na is long overdue!
Kwamba Magufuli na siasa kwenye reli. Nilichosema ni kwamba; for what I know hajapatikana potential investor. Sasa kama hajapatikana, Magufuli leo hii akileta suala la reli ya kati itakuwa ni siasa! By the way, nini kinakufanya uamini huyo JPM asiwe anapiga siasa? Ni mara ngapi kapiga siasa za flyovers Dar es salaam? Hata nondo moja ya flyover haijawekwa lakini hivi sasa anataka kutujengea barabara ya juu kwa juu inayokatiza bahari (but I like the project) kuanzia Ocean Road to Coco Beach!! A politician is a politician; he'll always tell you what you want to hear!
...Bado hajaanza kuingia kwenye hilo, bado. But for how long, sijui.
...Naamini, anafikiria kama sie wengine tunavyofikiria kuhusu reli. Issue itakuwa namna ya kutekeleza na sio mradi kuanza au kutoanza. Believe me.
...Ile pale maungano ya Nyerere na Mandela inaanza. Tuongelee nyingine!
...Hiyo ya Coco beach, sijui. Ile ya Chalinze njia sita, sijui.
...Uzuri wa issue ya reli ni kwamba, si jambo tunalotaka kusikia liburudishe masikio yetu, bali ni suala la lazima, hatuna namna. Hatuna namna!
PS. chige, nashukuru kwa mchango wako. Umechangamsha akili yangu!