H
Ndiyo maana nikasema, kama tungekuwa na Free Market basi tungeweza kuuza mazao yetu kwa kuwa ecfficiency zaidi, na bei ya kuuza pia ingekuwa ndogo sana; ambapo hata mnunuaji hawezi kulalamika.
Nyerere aligoma kitu ambacho china wanagoma sasa.... mwalimu alikataa mpaka wakati anaondoka, mwinyi akakubali; madhara ya devaluation ni kwamba - badala ya wakubwa nje kununua kilo moja ya kahawa kwa dollar moja for example, sasa wananunua for senti 50 or even less
Unazidi kujichanganya - nimekuuliza kuhusu Kenya na Zimbabwe, haujajibu; hapa hatubishani juu ya umuhimu wa efficiency katika kilimo, tunaiangalia katika historical context ya Tanzania; wewe unatoa hoja based on text book efficiency, na unapokuta neno hilo likijadili mapungufu ya kilimo enzi za ujamaa, unakuja na hoja completely way out of context;
Efficiency ni ratio ya output to input; wakoloni waliacha what ratio? Nyerere alipochukua nchi, nini kilibadilika? tunaona katika takwimu jinsi gani1960s and 1970s especially during Ujamaa how productivity ya kilimo was high, na wewe unasema una data, so lazima umeona hilo; tuli experience a boom in exports kwa kipindi kirefu sana kwa sababu ya high productivity (efficiency) and favourable prices in the world mkt (za mazao ya kilimo); kwa kifupi, data shows picha ambayo ni completely different from hoja yako juu ya efficiency;
In the late 1970s, matatizo yakajitokeza, kwa mfano, bei za mazao zikashuka soko la dunia - mkandara kalieleza vizuri sana; pia zao kuu in terms of our export earnings (sisal), likapata a substitute ghafla ya synthetic fibre, na kupelekea bei ya sisal kuanguka vibaya sana; Oil shock ikaja, na sisi we were importing oil (as we still do now), tukajikuta kilimo hakizalishi vya kutosha kumfanya mwalimu aendelee kutoa huduma za afya, elimu, maji kama alivyoahidi wakati wa kupigania uhuru; kilimo kushuka pia ikapunguza mapato ya kuendeleza viwanda ambavyo vilihitaji malighafi; sasa suala la efficiency ndio likaanza kuwa na matatizo hapa; na haikuwa Tanzania tu, bali nchi zote zilizokuwa zinategemea kilimo; pamoja na hayo, WEST still wanted our coffee, tea, tobacco, pyrethrum etc, na wakapata njia ya kutubana kwani sasa hatukuwa na uwezo wa ku export kwa wingi ili tupate forex, so as a condition kutusaidia, wakatulazimisha to devalue our shilling to a dollar ili our products ziwe cheaper to them; mwalimu alikataa mpaka wakati anaondoka, mwinyi akakubali; madhara ya devaluation ni kwamba - badala ya wakubwa nje kununua kilo moja ya kahawa kwa dollar moja for example, sasa wananunua for senti 50 or even less;
Efficiency uizungumzie kwa maana hiyo, sio kwa maana ya upotoshaji kama unavyofanya; the west never stopped to demand our mazao ya kilimo, and low efficiency kilimo made them even want them crops more and more and more and at a much much cheaper price;
In the late 1970s, matatizo yakajitokeza, kwa mfano, bei za mazao zikashuka soko la dunia - mkandara kalieleza vizuri sana; pia zao kuu in terms of our export earnings (sisal), likapata a substitute ghafla ya synthetic fibre, na kupelekea bei ya sisal kuanguka vibaya sana; Oil shock ikaja, na sisi we were importing oil (as we still do now), tukajikuta kilimo hakizalishi vya kutosha kumfanya mwalimu aendelee kutoa huduma za afya, elimu, maji kama alivyoahidi wakati wa kupigania uhuru; kilimo kushuka pia ikapunguza mapato ya kuendeleza viwanda ambavyo vilihitaji malighafi; sasa suala la efficiency ndio likaanza kuwa na matatizo hapa; na haikuwa Tanzania tu, bali nchi zote zilizokuwa zinategemea kilimo; pamoja na hayo, WEST still wanted our coffee, tea, tobacco, pyrethrum etc, na wakapata njia ya kutubana kwani sasa hatukuwa na uwezo wa ku export kwa wingi ili tupate forex, so as a condition kutusaidia, wakatulazimisha to devalue our shilling to a dollar ili our products ziwe cheaper to them; mwalimu alikataa mpaka wakati anaondoka, mwinyi akakubali; madhara ya devaluation ni kwamba - badala ya wakubwa nje kununua kilo moja ya kahawa kwa dollar moja for example, sasa wananunua for senti 50 or even less;
Efficiency uizungumzie kwa maana hiyo, sio kwa maana ya upotoshaji kama unavyofanya; the west never stopped to demand our mazao ya kilimo, and low efficiency kilimo made them even want them crops more and more and more and at a much much cheaper price;
Una mifano juu ya hili? kuuza mazao in what context, settler economy under hiyo free market kama kenya na zimbabwe? efficiency for who? A settler or a labourer who doesnt own land; jaribu kuelewa mazingira ya kilimo unachokitamani, ndio maana hata Tanzania ya leo, hao unaowaona ni bora chini a soko huria kiuongozi, haujiulizi kwanini bado serikali inaendelea kumiliki ardhi under free mkt? kwanini peasant holdings chini ya hiyo free mkt tanzania haibadilishwi iwe kama unavyotana wewe in the name of efficiency? kwanini viongozi wa sasa wanaacha yale yale ya nyerere katika kilimo? najua kwa sababu hauna uelewa kwanini, utapelekea visingizio kwamba ni mwalimu aliacha hiyo system, na aliharibu; ukitamka hilo, im going to rest my case on this issue btn me and you; otherwise text book knowledge haina maana kama haipo practical, usisome tu vitu na kuvilazimisha in contexts ambazo haziendani na such theories..............
Ujamaa hauna Efficiency na wewe mwenyewe umekiri kwamba kilimo kilikuwa hakizalishi vya kutosha. Maanake Inefficiency.
Nyerere aligoma kitu ambacho china wanagoma sasa
Sio kweli kuwa ujamaa hauna efficiency. Ni hulka ya ubinfsi wa binadamu. Hata ubepari unafail. Mabenki magpi ya USA na UK chini ya ubepari yamekuwa baied OUT na pesa za walipa kodi je hiyo ndiyo efficiency. una mabneki huo ulaya sasa hivi ni kama ya kijamaa .Nyerere alone asigeweza fanya miujiza.
So kufilisika kwa THB inaweza kunekana kama ni sera mbovu za nyerere na ujamaaa Lakini ukitazama na ukiacha ushabiki utagundua ilikuwa ni sera sahihi
Nyerere hakuwa ktk position ambayo China wapo leo. TZ haikuwa na uchumi mzuri wakati Nyerere anapewa hiyo deal ya IMF. China ya leo wana jeuri kwa sababu ya uchumi wao. TZ haikuwa na other option. Ndiyo maana Mzee Nyerere alikubali kushindwa- nampa credit ya kukubali matokeo. Akamwachia Mwinyi nchi taabani, Mwinyi akaamua kuchukua deal ya IMF.
Hapo ndipo unashindwa kuelewa point kamili kabisa. Mteja anapotaka kununua bidhaa zako kwa bei rahisi zaidi ya vile ulivyotengenza; basi lazima ujue kuna tatizo ambalo wewe kama mzalishaji unalikosea. Na moja ya hilo la tatioz ni kutokuwa Efficiency.
Ndiyo maana nikasema, kama tungekuwa na Free Market basi tungeweza kuuza mazao yetu kwa kuwa ecfficiency zaidi, na bei ya kuuza pia ingekuwa ndogo sana; ambapo hata mnunuaji hawezi kulalamika.
Unajua vitu vinavyomilikiwa na Serikali vinakuwa vina mlolongo mrefu. Hata ktk nchi zilizoendelea. Hiyo ni moja ya sababu kubwa ya kushindwa kwa Ujamaa. Bureaucratic, inefficiency vyote vinaongezeka zaidi ktk Ujamaa.
Naona htuataki kuelewa au hujaelewa. Swali langu naliweka katika simple way. Kenya na Uganda ambao ni majirani zetu na tunamhusiano makubwa ya kijamii ambazo zilikuwa na free market kuanzia wakati huo zimefanikiwa kiasi gani ili tuweze kusema umasikini wa Tanzania kama zao la ujamaa ni mbaya zaidi ya ule wa Kenya.Umeandika kwa wingi, and yote unajua majibu yake. Sema nitakujibu hilo kwenye red.
Kwanza lazima ujue huwezi kucompare nchi nyengine na TZ. Sisi TZ tumebarikiwa zaidi kuliko nchi nyingi duniani. Kama tungeanza Free Market siku nyingi; basi nchi yetu ingekuwa mbali sana. Tuna ardhi kubwa, tusingekuwa tunatumia Jembe mpaka leo. Tungeadvance zaidi ktk commercial agriculture. Tungeweza kuprovide chakula Afrika au dunia nzima, na tunegpata opportunity hii kwa sababu nchi nyingi za Afrika na Dunia zilikuwa zina matatizo.
Also, tungeinvest kwenye R&D kama ilivyo kwa nchi zenye Free Market, na tungekuwa mbali ktk creativity. Siyo sasa hivi tunategemea kucopy kama vile nchi nyingi tu zilizokuwa na Ujamaa. Elimu ya Ujamaa inamfanya MTZ asiweze kufikiri in a big picture zaidi ya kuwa na agenda ile ile tu so called "Zidumu fikra za Mwenyekiti"
Waberoya:
Baada ya kusema hayo, ningependa kusikia juu ya mtazamo wako: Kwa Tanzania, ni vigezo gani vingekuwa sahihi kwa Nyerere kuitwa FATHER OF THE NATION na ni Vigezo gani ni sahihi kwa sasa kutumia Neno FOUNDING FATHERS?
Ni matumainu yangu kwamba nimegusia maeneo yote muhimu ambayo yanahitaji majibu yangu ya haraka, mengine tutaendelea kujadili kadri tunavyopata nafasi.