Kwanini Watu Wengi Hushindwa Kumiliki Kampuni Zao?

[youngkato]

Watu wengi wana ndoto ya kuwa na kampuni yao, lakini wachache hufanikisha hilo. Sababu kuu ni kukosa maarifa sahihi kuhusu taratibu za kisheria, gharama zinazohusika, na majukumu yanayoambatana na umiliki wa kampuni. Makala hii itakufundisha hatua kwa hatua jinsi ya kusajili kampuni nchini Tanzania, nyaraka unazohitaji, gharama za usajili, pamoja na mambo muhimu ya kuzingatia kabla na baada ya kusajili kampuni.

Mambo ya Kuzingatia Kabla ya Kuanza Kusajili Kampuni​

Kabla hujaanza mchakato wa usajili, ni muhimu kuwa na maandalizi ya kutosha. Kwanza, hakikisha unaelewa sheria na kanuni zinazoongoza usajili wa kampuni. Ikiwa hauna uelewa wa kutosha, wasiliana na mtaalamu mwenye uzoefu. Pili, fahamu gharama zote za kisheria na uendeshaji wa kampuni, ikiwa ni pamoja na kodi na ada za usajili. Tatu, chagua jina la kampuni ambalo halijatumika au kufanana na kampuni nyingine, kwa kufanya upekuzi kwenye mfumo wa BRELA.

Aidha, amua ni aina gani ya kampuni unataka kusajili (ya umma, binafsi au ya kigeni.) Andaa idadi na majina ya wanachama wa kampuni, pamoja na taarifa zao binafsi kama vitambulisho, anwani, barua pepe, na namba za simu. Fafanua malengo ya kampuni yako, mahali itakapofanyia kazi, pamoja na wakurugenzi wake. Usisahau jina la katibu wa kampuni, TIN za wakurugenzi na mtaji wa kampuni ikiwa ipo. Hatua ya mwisho ni kuandaa Katiba ya Kampuni (MEMARTs) ambayo itaelezea haki na majukumu ya wanahisa. Katiba hii lazima isainiwe na kugongwa muhuri na mwanasheria aliyeidhinishwa.

Hatua za Kusajili Kampuni Tanzania​

Usajili wa kampuni nchini Tanzania hufanyika kwa njia ya mtandao kupitia mfumo wa ORS kwenye tovuti ya BRELA. Hatua ya kwanza ni kufungua akaunti kwenye mfumo huo. Ukiwa na akaunti, jaza taarifa zote muhimu za kampuni kama jina, aina, wakurugenzi, mtaji, na malengo ya kampuni. Mfumo utakutengenezea fomu mbalimbali kama Consolidated Form, Integrity Form na Form 14b ambazo zitatakiwa kusainiwa na kugongwa muhuri wa mwanasheria.

Baada ya hapo, pakua na scan nyaraka zote na upakie kwenye mfumo. Ukikamilisha hatua hizo, utapewa namba ya malipo (control number) kwa ajili ya kulipa ada ya usajili. Malipo yanaweza kufanyika kwa njia ya benki au simu. Maombi yako yatafanyiwa kazi na BRELA na utapokea cheti cha usajili ndani ya mfumo kama kila kitu kiko sawa.

Gharama za Usajili wa Kampuni​

Gharama za kusajili kampuni hutofautiana kulingana na thamani ya mtaji wa kampuni. Kwa mfano, kampuni yenye mtaji kati ya Tsh 20,000 hadi 1,000,000 inalipa kiwango chake, huku ile yenye zaidi ya Tsh 50,000,000 inalipa kiwango chake. Ada nyingine kwa kila waraka, na gharama za stempu na nyaraka zingine kama MEMARTs na Form 14b zinajumlishwa kwa wakala anayekusaidia kusajili kampuni.

Kama utatumia huduma ya mwanasheria, gharama zake zitaongezeka kulingana na ukubwa wa kazi uliyopewa.

Mambo Muhimu ya Kuzingatia Baada ya Kampuni Kusajiliwa​

Baada ya kupata cheti cha usajili, usipumzike. Hapo ndipo safari ya kweli inaanza. Jambo la kwanza ni kuhakikisha kampuni yako inapata TIN kutoka TRA. Kwa sasa, TIN hutolewa moja kwa moja baada ya usajili kupitia ushirikiano kati ya BRELA na TRA. Lakini bado unapaswa kutembelea TRA kupeleka nyaraka za kuthibitisha TIN yako na kupata cheti cha hardcopy.

Baada ya hapo, lazima uwasilishe taarifa za wamiliki wa kampuni (Beneficial Ownership) kwa BRELA. Pia, una wajibu wa kuwasilisha na kulipa kodi mbalimbali kwa TRA, kama PAYE, SDL, Withholding Tax, VAT, na kodi ya makadirio ya mapato. Usipowasilisha taarifa hizi kwa wakati, unaweza kutozwa adhabu kubwa.

Hakikisha pia kampuni yako inapata leseni ya biashara kulingana na shughuli zake. Baadhi ya leseni hutolewa na BRELA, nyingine na Manispaa. Ni muhimu pia kununua mashine ya EFD kwa ajili ya kutoa risiti kwa wateja.

Kufungua Akaunti ya Benki kwa Kampuni​

Ili kufungua akaunti ya benki, kampuni yako lazima ifanye kikao cha bodi na kutoa azimio rasmi la kufungua akaunti, pamoja na majina ya wanaosaini. Hii itafuatiwa na kuandika barua ya kuomba kufungua akaunti kwa benki husika. Utahitajika kuambatanisha cheti cha usajili, vitambulisho, TIN, na leseni ya biashara iliyo hai.

Kusajili Kampuni kwenye Mifuko ya Hifadhi ya Jamii na Kutafuta Wataalamu​

Kampuni yoyote inayowajiri wafanyakazi inapaswa kuwasajili kwenye mifuko ya hifadhi ya jamii kama NSSF na WCF. Pia, ni vyema kuwa na mshauri wa kisheria na mhasibu wa kampuni ili kuhakikisha unafuata sheria na kufanya maamuzi sahihi ya kifedha.

Kwa kumalizia​

Kushindwa kwa watu wengi kumiliki kampuni zao mara nyingi huchangiwa na ukosefu wa elimu ya kisheria, kuogopa gharama, au kutokuwa na mpango thabiti wa kibiashara.

Ukiandaa kila kitu kwa umakini na kufuata taratibu zilizoainishwa hapo juu, hakuna sababu ya kushindwa. Ikiwa unahitaji msaada wowote katika kusajili kampuni yako, timu yangu ipo tayari kukusaidia. Tupigie simu sasa kupitia: +255 693 880 325.

 

[Numbisa]

Nice

 

[bab-D]

Je jina la biashara nalo unalipa VAT? Pia jina la biashara unaweza fanyia biashara zaidi ya moja?