Kumbukumbu za ulimwengu (World Archives)

Chini ya mashamba karibu na Xi’an, Uchina, jeshi la ajabu la chini ya ardhi lilingoja kwa zaidi ya miaka elfu mbili.
Mnamo mwaka wa 1974, wafanyakazi wa ndani waligundua vipande vya sanamu za udongo walipokuwa wakichimba kisima. Muda mfupi baadaye, wanaakiolojia waligundua moja ya uvumbuzi mkubwa zaidi wa kiakiolojia wa karne ya 20—Jeshi la Terracotta.
Maelfu ya askari wenye ukubwa wa binadamu halisi, farasi, magari ya vita, na silaha viliundwa ili kumlinda Qin Shi Huang, Kaizari wa kwanza wa Uchina iliyounganishwa, katika maisha ya baada ya kifo. Kila sanamu ina maelezo ya kipekee, ikiwa ni pamoja na sura tofauti za uso, mitindo ya nywele, mitindo ya silaha za kinga, na mikao.
Ufundi huo unaonyesha maandalizi makubwa yaliyokuwa nyuma ya mradi huo. Maelfu ya wafanyakazi na mafundi wenye ujuzi walihusika katika kutengeneza sanamu hizo, ambazo ziliwekwa katika mashimo ya chini ya ardhi karibu na eneo kubwa la kaburi la kaizari.
Uvumbuzi huu unatoa taarifa muhimu kuhusu mfumo wa kijeshi, teknolojia, mavazi, na mila za kiubunifu wakati wa nasaba ya Qin ya Uchina.
Ingawa sanamu hizo mara nyingi huitwa "jeshi," zinawakilisha zaidi ya wapiganaji tu. Zinaakisi imani za kale kuhusu nguvu, kutokufa, na kuendelea kwa mamlaka ya kifalme baada ya kifo.
Jeshi la Terracotta linasimama leo kama ukumbusho kwamba jamii za kale zilikuwa na ujuzi wa ajabu wa kihandisi na ubunifu mkubwa wa kisanii.
Ulimwengu wa chini ya ardhi uliokuwa umefichwa ukawa moja ya hazina kubwa zaidi za kiakiolojia za wanadamu.
#JeshiLaTerracotta #UchinaYaKale #NasabaYaQin #Akiolojia #Historia
 
1. Meli ya Mary Celeste – Meli iliyopatikana bila watu Mwaka 1872, meli ya Mary Celeste iligunduliwa ikielea katika Bahari ya Atlantiki ikiwa katika hali nzuri, ikiwa na chakula na mizigo, lakini watu wote waliokuwemo ndani walikuwa wametoweka. Hakukuwa na ushahidi wa wazi unaoeleza walikwenda wapi. Hadi leo, kutoweka kwao ni moja ya mafumbo maarufu katika historia ya baharini.

2. Tukio la Dyatlov Pass – Kifo cha wapandaji milima Mwaka 1959, wapandaji milima tisa nchini Urusi walifariki katika mazingira ya kutatanisha. Hema lao lilikutwa likiwa limechanwa kutoka ndani, huku baadhi yao wakiwa wamekimbia bila kuvaa mavazi ya kutosha katika baridi kali. Miili yao ilipatikana katika maeneo tofauti na baadhi walikuwa na majeraha makubwa. Sababu halisi imejadiliwa kwa miaka mingi.

3. The Wow! Signal – Ujumbe wa ajabu kutoka angani Mwaka 1977, mwanaastronomia Jerry Ehman aligundua ishara kali sana ya redio iliyotoka upande wa anga. Ishara hiyo ilidumu takribani sekunde 72 na ilikuwa tofauti na kelele za kawaida za redio. Aliandika neno “Wow!” kwenye karatasi iliyokuwa na data hiyo, ndipo ishara hiyo ikapewa jina hilo. Cha kushangaza, haikuwahi kugunduliwa tena kwa namna ileile.

4. Manuscript ya Voynich – Kitabu kisichosomeka Kuna kitabu cha kale kinachojulikana kama Voynich Manuscript, kilichoandikwa kwa maandishi na michoro ambayo wataalamu wamejaribu kuyafumbua kwa zaidi ya karne moja. Kina picha za mimea isiyoeleweka, michoro ya anga na maandishi katika lugha ambayo bado haijathibitishwa kueleweka. Haijulikani kwa uhakika nani alikiandika au kwa nini.

5. Kesi ya D.B. Cooper – Mtekaji ndege aliyetoweka Mwaka 1971, mwanaume aliyejitambulisha kama Dan Cooper aliteka ndege nchini Marekani na kudai fedha pamoja na parachuti. Baada ya ndege kuruka, aliruka kutoka kwenye ndege akiwa na fedha hizo na kutoweka. Licha ya uchunguzi mkubwa uliofanywa kwa miaka mingi, hakujulikana kwa uhakika alipoishia. Sehemu ya fedha ilipatikana miaka kadhaa baadaye.

6. Tunguska Explosion – Mlipuko mkubwa uliotikisa Siberia Mwaka 1908, mlipuko mkubwa ulitokea katika eneo la Tunguska, Siberia. Ulisababisha miti kuanguka katika eneo kubwa sana na watu waliokuwa mbali waliona mwanga mkubwa angani. Hakuna crater kubwa iliyopatikana. Maelezo yanayokubalika zaidi kisayansi ni kwamba kitu kutoka angani, huenda kimondo, kililipuka angani kabla hakijafika ardhini.

7. Flannan Isles Lighthouse – Walinzi watatu waliopotea Mwaka 1900, walinzi watatu wa mnara wa taa katika Flannan Isles, Scotland, walitoweka ghafla. Meli iliyofika katika eneo hilo ilikuta mnara ukiwa hauna watu. Hakukuwa na ushahidi wa moja kwa moja wa kilichowapata. Uchunguzi ulitoa maelezo yanayohusisha mawimbi makubwa ya bahari, lakini hakuna aliyewahi kuthibitisha kikamilifu kilichotokea...

 
Alisamehe kile ambacho wengi wetu tungekiona kuwa kisichosameheka.

Edith Nesbit alikuwa na umri wa miaka kumi na minane tu alipovutiwa na Hubert Bland—mwandishi mwenye ushawishi mkubwa, mawazo yenye msimamo mkali, na kipaji cha kuharibu uaminifu.

Akiwa na ujauzito wa miezi saba wa mtoto wao wa kwanza, alifunga naye ndoa mnamo Aprili 22, 1880. Kilichofuata hakikuwa hadithi ya mapenzi..
Kilikuwa kitu cha kushangaza zaidi: tendo la kimya la ushujaa ambalo lingeacha alama kwa vizazi vingi.

Edith alikuwa amejifunza ujasiri tangu akiwa mdogo. Baba yake alifariki kabla ya siku yake ya kuzaliwa ya nne, na kuliacha familia yake ikiwa imesambaratika na kuelelea.

Alitumia utoto wake akihama kutoka shule moja ya bweni kwenda nyingine na miji ya kigeni, akibaki kuwa msichana mgeni kila wakati, na kila wakati akitafuta msingi thabiti. Hakusahau kamwe jinsi hiyo ilivyohisi—wasiwasi, upotevu, na njaa ya kuwa na nyumba halisi.


Kisha yakaja masuala ya usaliti.
Mapema katika ndoa yao, Edith aligundua kuwa mwanamke mwingine aliamini ameposwa na Hubert na alikuwa tayari amemzalia mtoto wa kiume. Huo ulikuwa mwanzo tu.

Mnamo 1886, jeraha kubwa zaidi lilifunguka: rafiki yake wa karibu, Alice Hoatson, alikuwa na ujauzito—wa mume wake. Alice alikuwa amekuja kusaidia baada ya Edith kujifungua mtoto aliyefariki.
Alibaki hapo. Na alikuwa amebeba mtoto wa mumewe.


Hapa ndipo watu wengi wanapogeuzia mbali macho yao kutoka kwenye hadithi ya Edith, kwa sababu kile alichochagua kufanya baadaye hakiingii kirahisi katika jinsi tunavyoewa nguvu au mapenzi.
Wakati mtoto Rosamund alipozaliwa, Edith hakumkataa au kumfukuza Alice.

Alimlea Rosamund kama binti yake. Miaka mingi baadaye, Alice alipojifungua mtoto wa pili wa Hubert—mvulana aliyeitwa John—Edith alimchukua huyo pia. Alice alibaki nyumbani kwao kama mfanyakazi wa ndani.

Kwa miongo kadhaa, familia hii iliyosambaratika na isiyowezekana iliishi chini ya paa moja.
Je, unaelewa gharama aliyoingia kwa jambo hilo? Katika miaka ya 1880, heshima ya mwanamke ilikuwa kila kitu.

Kashfa moja tu ingeweza kumharibia maisha. Na Edith alimeza kashfa baada ya kashfa, akalinda jina lake kupitia nguvu kubwa ya utashi, na akakataa kuwatelekeza watoto ambao hawakuwa wamekosea chochote.
Lakini hakuweza kukaa kimya. Alilazimika kuandika.

Hubert hakuweza kukidhi mahitaji—miradi yake ya biashara ilifeli, na maandishi yake hayakuuzika vizuri.

Hivyo basi, Edith aliandika mashairi, hadithi, kadi za salamu, na kitu chochote ambacho kingewapatia chakula.

Mahali fulani katika kazi hiyo ngumu, aligundua kile alichozaliwa kukifanya. Alianza kuwaandikia watoto kwa njia ambayo ulimwengu ulikuwa haujawahi kuiona.


Kabla ya Nesbit, vitabu vya watoto vilikuwa ni vya kubuni tu (fantasy) au masomo mazito ya maadili.
Edith alifanya kitu cha mapinduzi makubwa: aliwaruhusu watoto halisi—watoto wenye vurugu, wacheshi, wenye ujasiri, na wa kawaida—waingie moja kwa moja kwenye ulimwengu wa miujiza na kuitikia sawasawa na jinsi watoto halisi wangefanya. Five Children and It. The Railway Children.

Vitabu vilivyowaamini wasomaji wachanga kuhisi maajabu na kupoteza kwa wakati mmoja, kwa sababu hivyo ndivyo utoto unavyokuwa kiuhalisia.

Zile nyumba zenye joto na salama katika hadithi zake? Hizo zilikuwa zile ambazo yeye hakuwahi kuwa nazo.

Zile familia zilizobaki pamoja licha ya kila kitu? Hayo yalikuwa ndoto yake. Alitengeneza kwa ajili ya mamilioni ya watoto ulimwengu ambao yeye hakuwahi kupewa.


Kitabu cha The Railway Children kiliwekwa wakfu kwa mtoto wake wa kiume. Five Children and It kiliwekwa wakfu kwa mtoto wake mwingine—yule ambaye hakumzaa yeye mwenyewe.

Lakini bado alikuwa wake.
Edith Nesbit alifariki mnamo Mei 4, 1924, akiwa na umri wa miaka sitini na tano, kutokana na saratani ya mapafu.

Aliacha nyuma zaidi ya vitabu sitini, urithi uliobadilisha fasihi ya watoto milele, na kashfa ambayo kwa utulivu aliigeuza kuwa kitu kisichoweza kuvunjika: familia iliyoshikiliwa pamoja na upendo, na si biolojia.
Wakati mwingine watu wanaoewa utoto vizuri zaidi ni wale waliolazimika kupigana vikali ili kuunusuru utoto wao wenyewe."

 
Marekani Ilitengeneza Lori lenye Urefu wa Futi 572 na Magurudumu 54 | Mnamo mwaka 1962, Jeshi la Marekani lilifanya majaribio ya gari kubwa la moshi la ardhini lililojulikana kama TC-497 Overland Train katika eneo la majaribio la Yuma Proving Ground. Mashine hiyo yenye mabehewa (uniti) 13 na urefu wa futi 572, ilitembea kwa kutumia magurudumu 54 yanayojiendesha yenyewe na ilikuwa na uwezo wa kubeba mzigo wa tani 150 kwenye maeneo yasiyo na barabara — lakini muda mfupi baadaye, helikopta kubwa za kubeba mizigo mizito zilifanya gari hilo kubwa la ardhini kutofaa tena na kutelekezwa. #AmericasLostPages #OverlandTrain #TC497 #USArmy #YumaProvingGround #ColdWarHistory #ImpossibleEngineering #MilitaryVehicles #HiddenHistory #AmericanHistory #HistoryReels #FacebookReels
 
Utafiti wa kiakiolojia katika eneo la Canhasan nchini Uturuki uligundua kioo cha jiwe la dharura (obsidian) chenye umri wa miaka 8,500. Kioo hiki, cha tangu mwaka 6500 KK, kimesafishwa vizuri sana, hali ambayo ingewawezesha watu wa kale kuona taswira zao vizuri.
Utengenezaji wa kioo hicho ulihitaji ujuzi wa hali ya juu sana, kwani jiwe la dharura lazima lichongwe na kusafishwa kwa umakini mkubwa ili kupata uso unaong'aa na kuonyesha taswira.
Mifano ya sasa ya vioo vingine inatoka katika eneo la Çatalhöyük, ambalo pia liko nchini Uturuki. Kiuhalisia, mifano yote ya vioo vya jiwe la dharura (vioo 56 vimepatikana hadi sasa) vya kipindi hicho viko Anatolia. Jambo hili linaweza kuashiria ugunduzi na utofunzi wa kazi za mikono wa watu wa Anatolia.
Kioo hicho, pamoja na mishale ya jiwe la dharura iliyochongwa kwa ustadi wa kipekee katika eneo hilo, inadokeza kuwa Canhasan kilikuwa kituo cha uzalishaji wa kazi maalum za mikono.
 
Agnes Deutsch, msichana wa Kiyahudi kutoka Hungaria, alizaliwa mnamo 22 Septemba 1936 huko Mór. Mwaka 1944, alihamishwa kwa nguvu kwenda Auschwitz ambako aliuawa kwenye chumba cha gesi.
 
Aliomba pauni milioni moja kwa vipande kumi na sita vya ngozi. Kukataliwa kwake hakukumaliza mabishano hayo.
Mnamo mwaka wa 1883, Moses Wilhelm Shapira alilipendekezea Jumba la Makumbusho la Uingereza (British Museum) vipande kumi na tano au kumi na sita, vilivyokatwa kutoka ukingoni mwa kitabu cha ngozi kilichoviringishwa, vikiwa na maandishi yanayohusiana na Kumbukumbu la Torati katika mwandiko wa zamani wa Kiebrania. Christian David Ginsburg alipewa wiki kadhaa kuvichunguza. Charles Clermont-Ganneau aliruhusiwa dakika chache tu na vipande viwili au vitatu. Mnamo tarehe 21 Agosti 1883, aliwaambia waandishi wa habari kuwa vipande hivyo vilikuwa vya kisasa (vya kughushi). Siku iliyofuata, Ginsburg alikubaliana naye.
Mnamo mwaka wa 2021, Idan Dershowitz alichapisha hoja kwamba shtaka la kughushi halina mashiko, na kwamba maandishi hayo yanaweza kuwa ya zamani zaidi kuliko kitabu cha Kumbukumbu la Torati tulichonacho sasa. Vipande hivyo si bandia thabiti, na wala si asili thabiti.
Chanzo: Uchunguzi wa Jumba la Makumbusho la Uingereza wa mwaka 1883. Clermont-Ganneau, 21 Agosti 1883. Idan Dershowitz, 2021.
 
Janga lilianza na kitu ambacho hakuna mtu aliyetarajia kukiogopa: kashata ya maji (molasisi). [1]
Mnamo Januari 15, 1919, tanki la kuhifadhia lenye urefu wa futi 50 katika eneo la North End huko Boston lilipasuka bila onyo. Zaidi ya galoni milioni mbili za molasisi zilifurika katika kitongoji hicho kwa kasi ya karibu maili 35 kwa saa. [1, 2, 3]
Mafuriko hayo yaliharibu majengo, miundombinu na kuua watu 21 huku yakijeruhi wengine 150. Baadaye, uchunguzi ulilenga udhaifu wa kimfumo wa tanki hilo, na maafa hayo yalichangia mabadiliko katika kanuni za matanki ya viwandani huko Massachusetts.
#historia #HistoriaIliyosahaulika #HistoriaYaBoston #HistoriaYaAmerika
 
Three years before Rosa Parks, a 23-year-old soldier in uniform refused to give up her bus seat. Almost nobody has ever heard her name.
Sarah Keys was 23 years old in August 1952, a Private First Class in the Women's Army Corps, traveling home to Washington, North Carolina, from Fort Dix, New Jersey, on her very first leave.
She'd deliberately bought a direct ticket, wanting a straight-through trip with no changes.
The bus stopped anyway, switching drivers in Roanoke Rapids, North Carolina, just after midnight.
The new driver ordered her to the back, so a white Marine could have her seat.
She refused.
The driver made every other passenger get off and board a replacement bus. He wouldn't let Keys on.
She was arrested for disorderly conduct and fined $25.
Rather than accept it, Keys filed a formal complaint, connecting with civil rights attorney Dovey Roundtree, who'd faced her own experience being forced off a Southern bus while serving in uniform.
"You, Dovey Roundtree, will be my advocate," Keys reportedly told her.
The two women pursued the case together for three and a half years.
In November 1955, the Interstate Commerce Commission ruled in Keys's favor, banning segregation on interstate bus travel.
That ruling was publicly announced just days before Rosa Parks refused to give up her own seat in Montgomery, Alabama, kicking off the boycott that made Parks a household name.
Sarah Keys' story never got that same recognition.
Author Amy Nathan, trying to write a children's book about Keys decades later, was told repeatedly by publishers that they already had a Rosa Parks book, or that Keys simply wasn't famous enough for anyone to care.
Nathan self-published it anyway.
Keys, who later took her married name, Keys Evans, largely stayed out of the spotlight for the rest of her life, saying reliving 1952 remained too emotionally exhausting to revisit often.
In August 2020, the city of Roanoke Rapids finally declared "Sarah Keys Evans Day," 68 years after her arrest, unveiling a permanent plaza and marker in her honor.
A young soldier who helped desegregate an entire mode of American travel. A name history nearly let slip away, simply because nobody thought to ask
 
Hiyo meli ya Mary Celeste ndipo ilipotoka story ya ile series ya 1899
 
Takriban miaka 6,000 iliyopita, mwanamke mmoja aliishi katika eneo ambalo sasa ni kusini-magharibi mwa Libya, kipindi ambacho jangwa la Sahara lilikuwa ulimwengu tofauti kabisa—lenye uoto wa kijani, unyevunyevu, likiwa na maziwa na nyika za majani.
Maelfu ya miaka baadaye, wanasayansi waligundua mabaki yake kutoka kwenye kaburi la kale na kufanya uchunguzi wa DNA yake. Walichokigundua kilikuwa cha kushangaza sana: chimbuko lake la kijenetiki linaonekana kutokuwa na mwendelezo wa moja kwa moja wa kijenetiki na jamii yoyote ya watu wanaoishi leo.
Asili yake kubwa ilitokana na jamii ya kale ya Afrika Kaskazini ambayo ilikuwa imetengwa kwa kiasi kikubwa na jamii za watu wa kusini mwa Sahara na wa Eurasia kwa maelfu ya miaka. Vinasaba vyake pia vilikuwa na vinasaba vya kale vya Neanderthal, lakini kwa kiwango cha chini sana kulinganisha na ilivyo kawaida kwa watu ambao mababu zao waliishi nje ya Afrika.
Simulizi yake inafunua jambo kubwa kuhusu historia ya mwanadamu: jamii za watu zinaweza kuishi kwa maelfu ya miaka, kutengeneza utambulisho wao wa kijenetiki—na hatimaye kutoweka kabisa, huku zikiacha tu alama chache katika DNA za kale.
Baadhi ya matawi ya mti wa ukoo wa mwanadamu hayaelekei kwa watu wanaoishi leo. Yanaishia hapo tu.
Chanzo: Nature; Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology

 
Watafiti wameanza kufanya uchunguzi wa kina katika eneo lililopo karibu na Mlima Ararat, mashariki mwa Uturuki, ambalo kwa muda mrefu limehusishwa na simulizi la Safina ya Nuhu.

Katika uchunguzi huo, inadaiwa kuwa wamebaini muundo mkubwa uliofukiwa chini ya ardhi wenye baadhi ya alama zinazodaiwa kufanana na sehemu za chombo, ikiwemo vyumba, njia na pembe zilizonyooka. Muundo huo pia unaelezwa kuwa umegawanyika katika sehemu tatu.

Kwa mujibu wa simulizi lililo katika kitabu cha Mwanzo kwenye Biblia, Nuhu alijenga safina kwa maagizo ya Mungu ili kuokoa familia yake pamoja na wanyama kutokana na gharika kubwa.

Watafiti pia wanadaiwa kupata sampuli za udongo kutoka eneo hilo ambazo zinaonyesha mabaki yanayohusishwa na viumbe hai.

Hata hivyo, madai hayo bado hayajathibitisha kisayansi kwamba eneo hilo ndilo lilikuwa na Safina ya Nuhu, hivyo watafiti wanaendelea na uchunguzi na uchambuzi wa sampuli ili kupata ushahidi zaidi.
 
Kule Sperlonga, Maliki Tiberio aligeuza pango la asili la bahari kuwa moja ya majengo ya kifahari na ya kuvutia zaidi ya jiji la Roma. Eneo hili lililojengwa kati ya mwaka wa 30 na 20 KK na kupanuliwa chini ya Tiberio katika karne ya 1 BK, liliunganisha viwanja vya ndani, mabwawa ya samaki, na pango kubwa la kulia chakula lililofunguka moja kwa moja kuelekea Bahari ya Tyrrhenia.
Ndani ya pango hilo, aliweka makundi manne ya sanamu kubwa za marumaru zilizoonyesha hadithi za kale za Odysseus — upofu wa Polyphemus, Scylla akishambulia meli yake, na nyinginezo. Wafalme na wageni walikula chakula huku wakiwa wamezungukwa na miungu pamoja na viumbe wa kutisha, huku milki hiyo ikitawaliwa kutoka kwenye makazi haya ya pwani yaliyotengwa, mbali na siasa za Roma.
Leo hii, sanamu hizo zimesalia kama maelfu ya vipande tu katika Makumbusho ya Akiolojia ya Sperlonga, lakini mabwawa na pango hilo bado vipo. Tofauti iliyopo ni kubwa: kile ambacho zamani kilikuwa ukumbi wa maonyesho wa kifalme sasa ni gofu tulivu ambapo mawimbi bado yanajaza mabwawa ya kale ya samaki.
#Sperlonga #VillaOfTiberius #RomanHistory
 
You must log in or register to reply here.

Similar Discussions

Menu
Log in
Register
Cookies are required to use this site. You must accept them to continue using the site. Learn more…