Kisa cha Mamkwe kutokuonekana (Riwaya)

[iddi Amin Dada]

Bibi yake alikuwa akisema: "Kiti cha enzi humla aliyekikalia, polepole, kama mchwa wanavyokula mti wa mkorosho. Hujui hadi siku unapoanguka."

Mamkwe alikuwa anacheka neno hilo akiwa msichana. Sasa, miaka thelathini baadaye, alilikumbuka akiwa amesimama dirishani Ikulu usiku wa tarehe mbili Oktoba.

Miaka ya vita baridi ilikuwa imepita juu ya mabega yake: mawaziri aliowafuta kazi, washirika walio geuka maadui, hazina ilio tumika kuzima moto huku na kule. Kila vita alivyoshinda ilimgharimu kitu ambacho hakukihesabu. Mwili wake ulikuwa ukiweka kumbukizi zake mwenyewe, na usiku huo ulikuja kudai deni lote.

Homa ilimpiga ghafla kama radi. Moto ulipanda kutoka kifuani hadi usoni. Akadondokea sakafuni.

Kabla giza halijamfunika, alimwona Makamu wa Rais, Jabiri Kombo, akisimama mlangoni. Hakuwa amekimbilia kumsaidia. Alikuwa amesimama tu, akimtazama kwa utulivu wa mtu anayesubiri.

--
Asubuhi iliyofuata ukungu mzito ulifunika mji mzima, na haukuondoka.

Siku ya tatu, ukungu ulikuwa bado umekaa juu ya paa za Ikulu. Redio ilisema: "Rais anapumzika kwa ushauri wa madaktari." Basi. Hakuna picha, hakuna sauti, hakuna tarehe.

Sokoni, uvumi ulizaliwa kila saa. Amekufa. Amekimbizwa Nairobi. Amepinduliwa. Gazeti moja lilisema ana kansa, jingine likasema ni sumu, la tatu likasema hajawahi kuugua. Hakuna aliyejua lipi la kweli, na ndiyo maana kila mmoja aliamini lake.

Ndani ya chumba chake chenye mapazia mazito, Mamkwe alikuwa akiamka na kulala kama mtu anayeelea kwenye maji yenye kina kirefu. Dawa zilimpa usingizi. Usingizi ulimpa ukungu mwingine kichwani mwake.

Daktari Neema alimkagua asubuhi moja, akamwambia kwa sauti ya chini:

"Mheshimiwa, habari njema ni hii: homa kali imepita kilele chake. Inashuka. Wewe si mgonjwa wa kufa."

"Na habari mbaya?"

"Mifupa yako imechoka kuliko ilivyoonekana. Miaka mingi ya kubeba mzigo mzito. Huu si ugonjwa wa wiki. Ni uchovu wa miaka, na utaondoka polepole." Alisita. "Katikati ya Novemba utaweza kusimama mbele ya watu kwa dakika chache. Mwili wako utatulia kabisa mwishoni mwa Februari."

Mamkwe alitazama dari. Februari. Miezi minne ya kutokuwepo. Ndani ya nchi ambayo haivumilii kiti tupu.

---
Zuhura, msaidizi wake mwaminifu wa miaka kumi na miwili, alikuwa na njia zake za kuingia. Alikuja usiku wa nane akiwa amejificha ndani ya kikapu cha nguo za kufua.

"Mheshimiwa, sikiliza kwa makini. Ndani ya nyumba yako, watu wanahamisha samani wakati umelala chumbani."

"Weka wazi."

"Mkataba wa Bandari uliousaini mwezi uliopita unafunguliwa upya. Mabalozi wanaahirisha ziara. Washirika wako wa kigeni wanapiga simu za Makamu, si zako. Wafadhili wanasubiri kuona nani atakaa kwenye kiti kabla ya kuweka pesa." Zuhura alimeza mate. "Na kwenye chama, wanazungumza kwa nyuso zenye adabu mambo ambayo wiki tatu zilizopita yangewapeleka gerezani. Wanazungumza kuhusu baada yako."

Mamkwe hakusema neno. Aliangalia mikono yake nyembamba kwa mda.

"Jabiri anasaini kwa jina langu?"

"Kwa 'niaba' yako. Anasema ni kwa muda tu. Lakini Mheshimiwa..." Zuhura alishusha sauti zaidi. "Mtu anayezoea kukaa kwenye kiti cha mwenzake kwa miezi miwili, hajihusi mgeni tena."

---
Usiku ule Mamkwe hakulala. Alikaa kitandani gizani, akifikiri kama alivyofikiri alipokuwa mchungaji mdogo kijijini: usikimbilie ng'ombe, soma upepo kwanza.

Kimya hiki, aligundua taratibu, kilikuwa kimefanya kazi tatu bila yeye kufahamu.

Cha kwanza: kilikuwa kinamponya. Mwili ulikuwa unadai pumziko, na ulikuwa unalipata.

Cha pili: kilikuwa kinaficha udhaifu wake. Adui asiyejua kina cha jeraha lako hathubutu kukupiga pigo la mwisho.

Cha tatu, kilichomfanya atabasamu gizani kwa mara ya kwanza tangu aanguke: kilikuwa kinawafanya wengine wajionyeshe. Kila mtu aliyedhani kiti kimekwisha kuwa wazi alikuwa anatoa ngozi yake halisi. Kwa wiki mbili Mamkwe alikuwa amejifunza zaidi kuhusu watu wake kuliko kwa miaka kumi ya sherehe na hotuba.

Aliinuka polepole, akaelekea kwenye kioo. Mwanamke aliyemtazama alikuwa mwembamba, mwenye macho yaliyozama, nywele zilizoanza kuwa nyeupe pembeni.

Lakini macho hayo yalikuwa macho ya mchungaji aliyesoma upepo.

"Acha ukungu uendelee," alinong'ona. "Siwezi kuupasua bado. Lakini naweza kuutumia."

---
Usiku wa kumi na saba Oktoba, homa ilikuwa imeondoka kabisa. Mamkwe alitembea chumbani kwa hatua zake mwenyewe, mara ya kwanza kwa wiki mbili.

Mlango ulifunguka. Jabiri aliingia akiwa na hati mkononi na tabasamu la mtoto mwema.

"Mama! Unaonekana vizuri leo." Alipiga goti kando ya kitanda. "Tumepanga tarehe kumi na tano Novemba ujionyeshe kwa taifa. Dakika tano tu, ukiwa umeketi. Nimekuandalia hotuba." Aliweka karatasi mkononi mwake. "Imeandikwa kwa upole kabisa. Inasema unahitaji kupumzika, unawaachia vijana kazi, na wewe sasa ni mama wa taifa."

Mamkwe alisoma mstari wa kwanza, akaacha kusoma. Kila neno lilikuwa limechaguliwa kama jiwe kwenye kaburi: laini, la heshima, na lisiloweza kuinuka tena.

"Una moyo mwema, Jabiri," alisema kwa sauti ndogo ya mgonjwa. "Nitaisoma."

Alipoondoka, Zuhura alitoka kwenye kivuli cha pazia.

"Utasoma hotuba ile?"

Mamkwe alikunja karatasi taratibu, akaiweka chini ya mto. Kisha alitazama dirishani, ambapo ukungu ule ule bado ulizunguka taa za bustani.

"Nitaenda, Zuhura. Nitaketi, kama anavyotaka. Nitaonekana dhaifu, kama anavyotaka." Alitabasamu. "Lakini sitasoma neno lake hata moja."

"Na utasema nini?"

"Hilo ndilo ninalolijua peke yangu." Alinyamaza kidogo. "Kuna kitu kimoja ambacho hawajanichukulia, Zuhura. Wamechukua simu zangu, ratiba zangu, saini yangu, hata sauti yangu kwenye redio. Lakini silika yangu bado ni yangu. Na silika yangu inaniambia kuwa kati ya wale wote wanaoniuguza kwa maua na maombi, mmoja tu anajua kwa nini homa ile ilinipata usiku ule hasa."

Zuhura alihisi baridi ikipita mgongoni.

"Nani?"

Mamkwe hakujibu. Alinyosha mkono chini ya mto, akatoa kijikaratasi kidogo ambacho Zuhura hakukiona kikiwekwa pale. Kilikuwa na mstari mmoja tu, kwa mwandiko usiojulikana:

"Siku ya kumi na tano, usiangalie jukwaani. Angalia nani hatazami jukwaani."


Siku ya kumi na tano Novemba, taifa litamwona Mamkwe. Lakini je, atakuwa yule mwanamke ambaye Jabiri anamtarajia?