elizaberth andrea
Member
- Sep 7, 2026
- 12
- 6
Giza la Jiji lilikuwa si mwanga mdogo tu wa usiku; lilikuwa kiumbe hai kilichomeza kila barabara na kichochoro pindi jua lilipozama chini ya upeo wa bahari. Katika jiji la Dar es Salaam, huku kelele za mchana zikififia, anga lilibadilika rangi kutoka kwenye machungwa yaliyokolea na kuwa weusi mzito uliotanda kama pazia zito la velvet.
Katikati ya giza hili, hadithi zilitembea kuliko binadamu.
Kwenye kona ya mtaa mmoja uliokuwa na taa ya barabarani inayomulika kwa kusitasita—mara iwake, mara izime—alikuwa ameketi mzee mmoja aliyejulikana kwa jina la Mzee Kidevu. Alikuwa msimuliaji wa hadithi wa jiji, mtu ambaye macho yake yaliona mabadiliko ya mji tangu ukiwa kijiji cha wavuvi hadi kuwa msitu wa saruji na vyuma. Kila usiku, vijana wa mitaani walijumuika pembeni yake, wakivutiwa na joto la moto mdogo wa mkaa aliouwasha ili kufukuza baridi ya usiku.
"Usiku wa jiji una macho, wanangu," Mzee Kidevu alianza, sauti yake ikiwa nzito na ya chini, ikichanganyika na mlio wa mbali wa ving'ora vya polisi na mawimbi ya bahari. "Giza la jiji haliji kuficha mambo tu, linakuja kufunua kile tunachokiogopa zaidi wakati wa mchana."
Alinyoosha mkono wake uliokunjamana kuelekea upande wa majengo marefu ya ghorofa ambayo yalikuwa yakionekana kama majitu meusi yaliyosimama imara dhidi ya anga la usiku. "Mchana, jiji hili linaendeshwa na wenye suti na fedha. Lakini usiku unapoingia, na giza linapotawala, sheria zinabadilika. Giza ndilo linalomfanya mlinzi wa usiku kuwa mfalme wa lango, na ndilo linalompa kibaka ujasiri wa kuwa kivuli."
Mzee Kidevu aliwasimulia hadithi ya "Kivuli cha Kariakoo"—roho iliyosemekana kutembea sokoni hapo nyakati za manane, ikikusanya bidhaa zilizosahaulika na kuziacha kwenye milango ya wenye uhitaji mkubwa. Hakuna aliyejua kama alikuwa mtu wa nyama na damu au ni dhana tu iliyozaliwa na akili zilizochoka za walinzi, lakini usiku ulikuwa na tabia ya kufanya kila kisichowezekana kionekane halisi.
"Katika giza hili," alisisitiza Mzee Kidevu, huku akiongeza mkaa mwingine kwenye kijiko cha moto, "kila mtu anatafuta mwanga wake. Wengine wanautafuta kwenye chupa za pombe kwenye klabu za usiku, wengine kwenye maombi ya macho ya usiku makanisani, na wengine kwenye mishumaa miwili ya vibanda vya chipsi mtaani. Lakini uzuri wa giza la jiji ni kwamba, linatufanya sote tuwe sawa. Gizani, hakuna maskini wala tajiri; sote ni wasafiri tunaotafuta alfajiri."
Wakati hadithi yake ikielekea ukingoni, taa ile ya barabarani iliyokuwa inasitasita ilizima kabisa. Giza likawa nene zaidi. Lakini badala ya hofu, vijana wale walitabasamu. Walikuwa wamejifunza kutoka kwa mzee huyo kwamba giza la jiji si adui, bali ni turubai ambapo kila mkazi wa jiji anachora hadithi yake ya mapambano, matumaini, na ushindi, akisubiri mwanga wa asubuhi kuanza upya.
Katikati ya giza hili, hadithi zilitembea kuliko binadamu.
Kwenye kona ya mtaa mmoja uliokuwa na taa ya barabarani inayomulika kwa kusitasita—mara iwake, mara izime—alikuwa ameketi mzee mmoja aliyejulikana kwa jina la Mzee Kidevu. Alikuwa msimuliaji wa hadithi wa jiji, mtu ambaye macho yake yaliona mabadiliko ya mji tangu ukiwa kijiji cha wavuvi hadi kuwa msitu wa saruji na vyuma. Kila usiku, vijana wa mitaani walijumuika pembeni yake, wakivutiwa na joto la moto mdogo wa mkaa aliouwasha ili kufukuza baridi ya usiku.
"Usiku wa jiji una macho, wanangu," Mzee Kidevu alianza, sauti yake ikiwa nzito na ya chini, ikichanganyika na mlio wa mbali wa ving'ora vya polisi na mawimbi ya bahari. "Giza la jiji haliji kuficha mambo tu, linakuja kufunua kile tunachokiogopa zaidi wakati wa mchana."
Alinyoosha mkono wake uliokunjamana kuelekea upande wa majengo marefu ya ghorofa ambayo yalikuwa yakionekana kama majitu meusi yaliyosimama imara dhidi ya anga la usiku. "Mchana, jiji hili linaendeshwa na wenye suti na fedha. Lakini usiku unapoingia, na giza linapotawala, sheria zinabadilika. Giza ndilo linalomfanya mlinzi wa usiku kuwa mfalme wa lango, na ndilo linalompa kibaka ujasiri wa kuwa kivuli."
Mzee Kidevu aliwasimulia hadithi ya "Kivuli cha Kariakoo"—roho iliyosemekana kutembea sokoni hapo nyakati za manane, ikikusanya bidhaa zilizosahaulika na kuziacha kwenye milango ya wenye uhitaji mkubwa. Hakuna aliyejua kama alikuwa mtu wa nyama na damu au ni dhana tu iliyozaliwa na akili zilizochoka za walinzi, lakini usiku ulikuwa na tabia ya kufanya kila kisichowezekana kionekane halisi.
"Katika giza hili," alisisitiza Mzee Kidevu, huku akiongeza mkaa mwingine kwenye kijiko cha moto, "kila mtu anatafuta mwanga wake. Wengine wanautafuta kwenye chupa za pombe kwenye klabu za usiku, wengine kwenye maombi ya macho ya usiku makanisani, na wengine kwenye mishumaa miwili ya vibanda vya chipsi mtaani. Lakini uzuri wa giza la jiji ni kwamba, linatufanya sote tuwe sawa. Gizani, hakuna maskini wala tajiri; sote ni wasafiri tunaotafuta alfajiri."
Wakati hadithi yake ikielekea ukingoni, taa ile ya barabarani iliyokuwa inasitasita ilizima kabisa. Giza likawa nene zaidi. Lakini badala ya hofu, vijana wale walitabasamu. Walikuwa wamejifunza kutoka kwa mzee huyo kwamba giza la jiji si adui, bali ni turubai ambapo kila mkazi wa jiji anachora hadithi yake ya mapambano, matumaini, na ushindi, akisubiri mwanga wa asubuhi kuanza upya.
