HISTORIA NDOGO KWA WALE WANAOZUNGUMZIA KUHUSU "KUREJESHA UPALESTINA."
1. Kabla ya Israeli, kulikuwa na mamlaka ya Uingereza, si taifa la Palestina.
2. Kabla ya Mamlaka ya Uingereza, kulikuwa na Milki ya Ottoman, si taifa la Palestina.
3. Kabla ya Milki ya Ottoman, kulikuwa na taifa la Kiislamu la Mamluk wa Misri, si taifa la Palestina.
4. Kabla ya taifa la Kiislamu la Mamluk wa Misri, kulikuwa na Milki ya Kiarabu na Kikurdi ya Ayubid, si taifa la Palestina.
5. Kabla ya Milki ya Ayubid, kulikuwa na Ufalme wa Frankish na Christian wa Yerusalemu, si taifa la Palestina.
6. Kabla ya Ufalme wa Yerusalemu, kulikuwa na milki za Umayyad na Fatimid, si taifa la Palestina.
7. Kabla ya milki za Umayyad na Fatimid, kulikuwa na Milki ya Byzantine, si taifa la Palestina.
8. Kabla ya Milki ya Byzantine, kulikuwa na Wasassanid, si taifa la Palestina.
9. Kabla ya Milki ya Sassanid, kulikuwa na Milki ya Byzantine, si taifa la Palestina.
10. Kabla ya Milki ya Byzantine, kulikuwa na Milki ya Rumi, si taifa la Palestina.
11. Kabla ya Milki ya Rumi, kulikuwa na taifa la Hasmonia, si taifa la Palestina.
12. Kabla ya jimbo la Hasmonia, kulikuwa na Waseleucid, si taifa la Palestina.
13. Kabla ya himaya ya Seleucid, kulikuwa na himaya ya Alexander Mkuu, si taifa la Palestina.
14. Kabla ya himaya ya Alexander Mkuu, kulikuwa na himaya ya Uajemi, si taifa la Palestina.
15. Kabla ya Milki ya Uajemi, kulikuwa na Milki ya Babeli, si taifa la Palestina.
16. Kabla ya Milki ya Babeli, kulikuwa na Falme za Israeli na Yuda, si taifa la Palestina.
17. Kabla ya Falme za Israeli na Yuda, kulikuwa na Ufalme wa Israeli, si taifa la Palestina.
18. Kabla ya ufalme wa Israeli, kulikuwa na demokrasia ya makabila kumi na mawili ya Israeli, si taifa la Palestina.
19. Kabla ya demokrasia ya makabila kumi na mawili ya Israeli, kulikuwa na mkusanyiko wa falme huru za miji ya Wakanaani, si taifa la Palestina.
(Ufalme wa Daudi - ramani ya kihistoria kwa wale wanaojiuliza jinsi eneo hilo lilivyoonekana zaidi ya miaka 2000 iliyopita, na jinsi mizizi ya Wayahudi ilivyo katika nchi hizi)
Hoja hii inaweza kujibiwa kwa kutumia Biblia na historia, bila kupinga ukweli kwamba Wayahudi wana historia ya kale katika eneo hilo, lakini pia bila kufuta historia na haki za Wapalestina.
Udhaifu mkubwa wa hoja hii ni kuchanganya mambo matatu tofauti: kuwepo kwa taifa huru lenye mipaka rasmi, kuwepo kwa watu wenye utambulisho wa kihistoria, na haki ya watu kuishi katika nchi yao. Hayo si mambo yanayofanana.
Kusema kwamba kabla ya kuundwa kwa taifa la kisasa la Israeli mwaka 1948 hakukuwa na taifa huru la Palestina lenye mipaka kama ya nchi za leo, hakuthibitishi kwamba hakukuwa na Wapalestina, kwamba eneo hilo halikuitwa Palestina, au kwamba watu waliokuwa wakiishi humo hawakuwa na haki za kitaifa.
Hapa kuna jibu lenye hoja za kibiblia na za kihistoria
1.
Hoja
Katika Mwanzo 10:19, Biblia inataja maeneo ya Wakanaani. Katika Mwanzo 21:32–34 na 1 Samweli 17:4, inazungumzia Wafilisti na maeneo yao.
Jambo la muhimu ni kwamba eneo hilo lilikuwa na watu na falme mbalimbali kabla, wakati na baada ya falme za Israeli na Yuda. Historia yake haianzi na Daudi wala haiishii na falme za Kiyahudi.
Jina la kisasa Palestina linahusishwa kihistoria na jina la Wafilisti (Philistia). Jina hilo la kijiografia lilitumika katika maandishi ya kale na baadaye likapanuka katika matumizi yake.
Bible Gateway
Hoja
Mwanzo 15:18 inazungumzia agano la Mungu na Ibrahimu kuhusu nchi. Mwanzo 17:8 inazungumzia ahadi hiyo kwa Ibrahimu na uzao wake.
Hivyo, ni kweli kwamba Biblia ina msingi muhimu wa kiroho na kihistoria wa uhusiano wa Wayahudi na nchi hiyo. Si sahihi kufuta historia hiyo.
Lakini angalia pia Mambo ya Walawi 19:33–34:
Mgeni anayekaa pamoja nanyi anapaswa kupendwa kama mzalia wenu.
Hii inafundisha kwamba hata ndani ya sheria za Agano la Kale, wageni hawakupaswa kunyimwa utu na haki zao.
Pia, Kumbukumbu la Torati 10:17–19 inasisitiza kwamba Mungu anapenda mgeni na huwapa chakula na mavazi.
Kwa hiyo, ahadi ya kibiblia kwa Israeli si ruhusa ya kuwadharau au kuwafutia haki watu wengine. Hata kama mtu anaamini ahadi ya nchi kwa Ibrahimu, bado anapaswa kueleza kwa nini ahadi hiyo ingempa mtu wa leo haki ya kumfukuza mtu mwingine katika nyumba au ardhi yake.
Hoja
Hapana, si kwa namna rahisi inayodaiwa katika ujumbe huo.
Biblia inasimulia historia ya Israeli, Yuda, Wakanaani, Wafilisti, Waedomu, Wamoabu na Waamoni, miongoni mwa wengine.
Kwa mfano:
Yoshua 13:1–6 inataja maeneo ambayo bado yalihitaji kutwaliwa, ikiwemo maeneo ya Wafilisti.
1 Samweli 27:5–7 inasimulia Daudi akiishi katika eneo lililokuwa chini ya Akishi, mfalme wa Gathi.
2 Samweli 8 inasimulia vita na mataifa mbalimbali yaliyokuwa jirani na Israeli.
Hii inaonyesha kwamba historia ya eneo hilo ilikuwa changamano, ikiwa na falme na jamii nyingi. Ramani ya ufalme wa Daudi, hata ikikubaliwa kama ushahidi wa ufalme wa kale, haiwezi peke yake kuamua mipaka, uraia na haki za kisiasa za karne ya 21.
2.
A.
Kauli hii inapotosha kwa sababu inachanganya taifa huru na jina la eneo.
Ni kweli kwamba taifa huru la Palestina lenye mipaka na serikali kama mataifa ya kisasa halikuwepo katika nyakati nyingi za kale. Lakini hilo halimaanishi kwamba jina Palestina halikuwepo au kwamba hakukuwa na watu wenye uhusiano wa muda mrefu na eneo hilo.
Kwa mfano, katika kipindi cha utawala wa Warumi, jina Palestina lilitumika kwa eneo hilo; baadaye Warumi walitumia jina Syria Palaestina katika utawala wa eneo hilo. Katika vipindi vilivyofuata, jina Palestina liliendelea kutumika kwa maana mbalimbali za kijiografia na kiutawala.
Bible Gateway
Kwa hiyo, hoja sahihi ni hii: historia ya jina Palestina na historia ya utaifa wa kisasa wa Palestina ni mambo yanayohusiana, lakini si kitu kimoja.
B.
Hii ni kweli kwa kiasi kwamba eneo hilo lilitawaliwa na dola mbalimbali kwa nyakati tofauti. Lakini kutaja watawala hakumalizi mjadala kuhusu watu walioishi humo.
Fikiria mantiki hii: kabla ya Kenya ya kisasa, kulikuwa na utawala wa kikoloni wa Uingereza. Je, hilo linamaanisha kwamba Wakenya hawakuwepo kabla ya uhuru? La hasha.
Vivyo hivyo, kabla ya mataifa mengi ya Afrika kuwa huru, yalitawaliwa na himaya, falme au serikali za kikoloni. Kutokuwepo kwa taifa huru lenye mipaka ya leo hakumaanishi kutokuwepo kwa watu wenye utambulisho, jamii na haki zao.
Pia, orodha uliyotoa ina makosa ya kihistoria na urahisishaji mwingi:
Wamamluk walikuwa dola ya kisultani, si taifa la kisasa la Misri kwa maana ya leo.
Byzantine na Sassanid zilitawala sehemu za eneo hilo katika vipindi tofauti; kuziorodhesha kama mfululizo rahisi bila tarehe kunapotosha.
Makabila kumi na mawili ya Israeli hayaelezwi vizuri kama “demokrasia”; Biblia inasimulia mfumo wa makabila na waamuzi, si demokrasia ya kisasa.
Falme za kale hazikuwa na mipaka inayolingana moja kwa moja na ramani za mataifa ya leo.
Kwa hiyo, orodha hiyo si ushahidi wa kutosha wa kuamua nani ana haki ya kuishi katika nchi hiyo leo.
C.
Ndiyo. Wapalestina Waarabu waliishi katika eneo lililokuwa likiitwa Palestina chini ya utawala wa Ottoman na baadaye chini ya Mamlaka ya Uingereza. Kulikuwa na jamii za Kiislamu na Kikristo, na pia jamii za Kiyahudi.
Baada ya Vita vya Kwanza vya Dunia, Palestina iliwekwa chini ya Mamlaka ya Uingereza. Mwaka 1922, Umoja wa Mataifa wa wakati huo, yaani League of Nations, uliidhinisha mamlaka hiyo. Wakati huo, Waarabu wa Palestina walikuwa na madai yao ya kujitawala, huku vuguvugu la Kizayuni likidai makazi ya kitaifa ya Wayahudi katika eneo hilo.
Question of Palestine
+1
Ripoti ya Umoja wa Mataifa kuhusu mwaka 1946 ilikadiria kuwa Palestina ilikuwa na Waarabu takribani milioni 1.203 na Wayahudi takribani 608,000.
Question of Palestine
Takwimu hizo zinathibitisha kwamba kabla ya kuanzishwa kwa Israeli mwaka 1948, kulikuwa na jamii kubwa ya Waarabu wa Palestina, pamoja na jamii ya Kiyahudi. Hawa hawakuwa watu waliotokea tu baada ya mwaka 1948.
D.
Azimio la Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa namba 181 lilipendekeza kugawanywa kwa Palestina katika mataifa mawili huru: taifa la Kiyahudi na taifa la Kiarabu, huku Yerusalemu ikiwa chini ya utawala maalumu wa kimataifa.
Hili ni jambo muhimu sana: pendekezo lenyewe lilitambua kwamba kulikuwa na madai ya kitaifa ya Kiyahudi na ya Kiarabu katika eneo hilo.
Question of Palestine
Israeli ilitangaza uhuru wake mwaka 1948. Taifa huru la Palestina halikuundwa wakati huo, na vita vilivyosababisha zaidi ya nusu ya Waarabu wa Palestina kukimbia au kufukuzwa vilibadilisha historia ya eneo hilo kwa kiasi kikubwa.
Question of Palestine
Kwa hiyo, kusema kwamba Palestina haikuwa taifa huru katika kila kipindi cha kale ni tofauti kabisa na kusema kwamba Wapalestina hawana haki ya kujitawala leo.
3.
Kama Mkristo, anapaswa kujiuliza maswali haya:
Ikiwa Mungu ni mwenye haki, je, tunawezaje kutumia historia ya kale kuhalalisha kufukuzwa kwa familia zisizo na hatia leo?
Ikiwa Biblia inafundisha kumpenda jirani kama nafsi yako (Mambo ya Walawi 19:18), kwa nini haki ya jirani Mpalestina isiheshimiwe?
Ikiwa Mungu anapenda mgeni na anataka atendewe kwa haki (Kumbukumbu la Torati 10:17–19), je, hilo halihusu pia watu wasio Wayahudi wanaoishi katika nchi hiyo?
Ikiwa historia ya kale inatosha kutoa haki ya umiliki wa kisasa, basi tunapaswa kuamua kwa kanuni hiyo hiyo madai yote ya kihistoria duniani. Je, hilo lingewezekana bila kusababisha vita visivyoisha?
Kuwa na mizizi ya kihistoria katika nchi fulani hakumaanishi kwamba watu wengine hawana haki ya kuwa hapo. Wayahudi wana haki ya kuishi kwa usalama na bila chuki; Wapalestina pia wana haki ya kuishi kwa usalama, utu na kujitawala.
4.
Nimeisoma hoja yako. Ni kweli kwamba Wayahudi wana mizizi ya kihistoria na ya kibiblia katika nchi ya Israeli, na hakuna sababu ya kufuta historia hiyo. Lakini tatizo la hoja yako ni kwamba unachanganya kutokuwepo kwa taifa huru lenye mipaka ya kisasa na kutokuwepo kwa watu wenye utambulisho na haki za kihistoria.
Kabla ya Kenya kupata uhuru, ilikuwa chini ya Uingereza. Je, hilo linamaanisha kwamba Wakenya hawakuwepo? Kabla ya mataifa mengi ya Afrika kupata uhuru, yalitawaliwa na himaya na wakoloni. Je, hilo linamaanisha kwamba watu wake hawakuwa na haki ya kujitawala?
Biblia yako mwenyewe inataja Wakanaani, Wafilisti na mataifa mengine yaliyoishi katika eneo hilo. Kwa hiyo, historia ya eneo hilo haikuwa historia ya Israeli pekee. Zaidi ya hayo, jina Palestina lina historia ya kale, ingawa jina hilo na utaifa wa kisasa wa Palestina si jambo moja.
Mwanzo 15:18 inazungumzia ahadi ya Mungu kwa Ibrahimu, lakini Mambo ya Walawi 19:33–34 inatufundisha kumpenda mgeni anayeishi pamoja nasi. Kumbukumbu la Torati 10:17–19 inatufundisha kwamba Mungu anampenda mgeni na anataka atendewe kwa haki. Kwa nini tuchague mistari ya ahadi lakini tusipuuze mafundisho ya haki na upendo?
Pia, historia inatuonyesha kwamba kabla ya mwaka 1948, kulikuwa na mamilioni ya Waarabu wa Palestina waliokuwa wakiishi katika eneo hilo pamoja na Wayahudi. Umoja wa Mataifa ulipopendekeza mgawanyo wa Palestina mwaka 1947, ulipendekeza mataifa mawili: la Kiyahudi na la Kiarabu. Hii inaonyesha kwamba suala hilo halikuwa la Wayahudi pekee.
Kwa hiyo, swali si kama Wayahudi wana historia katika nchi hiyo. Ndiyo, wanayo. Swali ni: je, historia hiyo inampa mtu haki ya kuwafukuza wengine, kuwanyima uhuru au kuwanyima haki zao?
Mizizi ya kihistoria ya mtu mmoja haifuti mizizi ya mwingine. Ahadi ya Mungu haipaswi kutumiwa kuhalalisha dhuluma.
Kama tunataka kuwa Wakristo wa kweli, tutetee haki, utu na usalama wa watu wote. Wayahudi hawapaswi kuchukiwa kwa sababu ya kuwa Wayahudi, na Wapalestina hawapaswi kunyimwa haki zao kwa sababu tu hawana ufalme wa kale unaotajwa katika Biblia.
Hiyo ndiyo tofauti kati ya kusoma historia kwa uaminifu na kuitumia historia kama silaha ya kisiasa.