Maoni ya katuni
[FONT=ArialMT, sans-serif]Kuanzia wiki hii Serikali ya Umoja wa Kitaifa Zanzibar imeanza kupanga bei ya sukari, mchele na unga wa ngano kwa nia ya kupunguza mfumuko wa bei. Kinachofanyika ni kama kutoa bei elekezi.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Zanzibar si wazalishaji wa sukari, ngano wala mchele kwa kiwango cha kutajwa kutosheleza mahitaji ya wakazi wa visiwa hivyo, kwa maana nyingine vyakula vyote hivi vinaagizwa kutoka nje ya visiwa hivyo.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Bei hizi zinaonekana kuwa chini zaidi sana zikilinganishwa na zile za Tanzania Bara ambako kila kitu kinategemea zaidi nguvu za soko. Kwa mfano, bei ya sukari Zanzibar baada ya serikali kuingilia kati itauzwa kati ya Sh. 1,620-1,664 badala ya Sh. 1,800 za awali.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Hali ni hivyo kwa mchele ambao sasa unatauzwa kati ya Sh. 1,060 na 1,070 badala ya Sh. 1,200, tunataja bei hizo kuonyesha kuwa inawezekana bei za bidhaa zikaratibiwa pamoja na ukweli kwamba bado tunaendesha uchumi wetu kwa misingi ya nguvu za soko.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Kwa ujumla Tanzania Bara inazalisha kwa kiasi kikubwa vyakula vingi; mchele, ngano, mahindi na hata viwanda vya sukari viko zaidi ya vinne, kama Kilombero viwili, TPC na Kagera; lakini bei ya sukari haionyeshi kuwa kuna chochote kinachozalishwa nchini.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Uchunguzi wa gazeti hili uliofanywa wiki iliyopita katika mikoa mingi nchini ulionyesha kwamba bei ya sukari ilikuwa haishikiki, baadhi ya mikoa ilikuwa imefikia Sh. 2,400 kwa kilo moja ipapokuwa mkoa wa Mbeya ulikuwa na bei ya kipekee ya Sh. 1,800 kwa kilo.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Bei ya sukari kwa mkoa wa Mbeya ilikuwa ni ya chini kuliko mikoa mingine kwa sababu moja kubwa, sukari iliyoko sokoni inatoka nje ya nchi, inadaiwa ni ya Malawi. Haijulikani ni kwa nini sukari ya nje iwe rahisi kuliko inayozalishwa nchini.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Tumeamua kuzungumzia hatua ya Serikali ya Zanzibar si kwa sababu tunataka kurejea kwenye zama za tume ya bei, au kutamani siasa ya ujamaa ambayo kila kitu kilikuwa kinaendeshwa mikononi mwa dola, tunataka kuzungumzia wajibu wa serikali katika kuingilia kati shughuli za kiuchumi kwa nia njema nyingi.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Kubwa kuliko yote, kulinda sarafu ya nchi dhidi ya ushindani ambao si lazima katika soko, kama vile matumizi ya ovyo kabisa ya dola ya Marekani katika shughuli za kiuchumi ndani ya nchi; lakini jingine ni hili la biashara huria kuachiwa kana kwamba kila mtu anaweza tu kuvuna awezavyo bila kuwako na ukomo fulani wa kupata faida.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Tumesema na tunasisitiza kwamba hatuna nia wala sababu ya kulilia zama za ujamaa za mfumo wa uchumi hodhi, lakini tumekuwa tunajiuliza mara nyingi nini hasa kinafanya bidhaa nyingi kuwa za bei ya juu ya kutupa? Kuna wakati mafuta ya petroli yanayopita katika bandari ya Dar es Salaam kuuzwa rahisi nchini Uganda, Rwanda na hata Burundi kuliko bei za humu nchini.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Kinachofanya hali hii iwe hivyo inawezekana sana ikawa ni mfumo wetu wa kodi, kwamba taratibu za ulipaji kodi nchini ni mbovu sana kiasi kwamba mzigo mkubwa anabebeshwa mlaji wa mwisho, mwananchi.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Kama si mfumo mbovu wa kodi ni vigumu kujua ni kitu gani hasa kinaweza kufanya bidhaa ambayo imetoka nje ya nchi kuuzwa kwa bei ndogo zaidi ya zile zinazozalishwa hapa nchini; kodi hizi zinajidhihirisha katika gharama za uzalishaji; kwamba tunaweza kuwa na umeme wa ghali zaidi ambao utaathiri gharama zote za uzalishaji, ni jambo linalohitaji mjadala mpana zaidi.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Kabla ya Mamlaka ya Udhibiti Huduma za Nishati na Umeme (Ewura) kuanza kutoa bei elekezi nchini, kampuni zinazofanya biashara ya bidhaa hizo zilikuwa zinapata faida ya kutupa. Hakukuwa na ukomo, kila mwenye kutaka kujipangia bei yake alikuwa anafanya hivyo na hakukuwa na kigezo cha kuulizwa.[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Hata hivyo, baada ya kutungwa kwa kanuni za usimamizi wa nishati hiyo, umma umeshuhudia bei inazoakisi hali halisi ya soko si kwa Tanzania tu, bali hata katika soko la dunia. Ni kwa kutambua ukweli huu tunajiuliza kwamba katika hatua zilizotangazwa kuchukuliwa na serikali ya Zanzibar haiwezi pia kuangaliwa kwa misingi ya kuendeleza wimbi hilo Tanzania Bara?[/FONT]
[FONT=ArialMT, sans-serif]Nia si kurejea kwenye zama za uchumi hodhi, ila kuwa na mfumo unaoakisi hali halisi ya soko na si mbinu za kusaka faida kubwa huko maisha yakizidi kuwa magumu kwa wananchi.[/FONT]